Ca bệnh hiếm gặp: Thận “chui lên ngực”, cột sống “gập con tôm” vì TNGT

Biến dạng giải phẫu phức tạp khiến mọi thao tác từ gây mê đến phẫu thuật đều trở thành thử thách lớn đối với ekip điều trị.

Được biết, người bệnh bị viêm cột sống dính khớp kéo dài nhiều năm khiến cơ thể gần như gập cứng, không thể nằm thẳng. Thận lại nằm ở vị trí bất thường, “chui” sát lên vòm ngực, trong khi các xương sườn chụm hẹp khiến đường tiếp cận viên sỏi gần như bị “khóa kín”. Chỉ một sai sót nhỏ trong quá trình tán sỏi qua da cho người bệnh cũng có thể dẫn tới nguy cơ tổn thương màng phổi, chảy máu hoặc thất bại.

Gánh nặng Tai nạn giao thông

Theo TS.BS Nguyễn Đình Liên – Trưởng khoa Phẫu thuật Tiết niệu và Nam học, Bệnh viện E, người bệnh nhập viện trong tình trạng đau thắt lưng dữ dội hai bên, cơ thể mệt mỏi kéo dài do tình trạng sỏi thận và sỏi niệu quản gây tắc nghẽn đường tiết niệu.

Qua thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định người bệnh bị thận ứ nước do sỏi thận và sỏi niệu quản gây bít tắc. Tuy nhiên, điều khiến ca bệnh trở nên đặc biệt phức tạp là tình trạng gù vẹo cột sống nặng tồn tại suốt nhiều năm.

Qua khai thác tiền sử bệnh án, người bệnh từng gặp tai nạn giao thông cách đây gần hai thập kỷ. Sau tai nạn, cột sống dần biến dạng nghiêm trọng, cơ thể ngày càng gập xuống và mất khả năng vận động bình thường.

Trong suốt 18 năm qua, ông gần như phải sống chung với những cơn đau kéo dài, sinh hoạt khó khăn và thể trạng suy giảm. Gần một năm trước, người bệnh tiếp tục được phát hiện mắc sỏi thận. Gia đình đã đưa ông đi khám ở nhiều cơ sở y tế khác nhau, tuy nhiên do tuổi cao, thể trạng yếu, cột sống biến dạng phức tạp cùng nhiều bệnh lý nền đi kèm nên việc can thiệp điều trị gặp rất nhiều e ngại.

Ca gây mê “đặc biệt” khi người bệnh không thể nằm thẳng

Theo các bác sĩ, thách thức đầu tiên xuất hiện ngay từ khâu gây mê hồi sức. Thông thường, người bệnh sẽ được đặt nằm ngửa để tiến hành đặt nội khí quản phục vụ gây mê. Tuy nhiên, ở trường hợp này, tình trạng viêm cột sống dính khớp khiến cột sống cổ và lưng gần như mất hoàn toàn khả năng vận động. Người bệnh không thể nằm thẳng mà chỉ có thể duy trì ở một tư thế gập cố định. Điều này khiến việc kiểm soát đường thở trở nên đặc biệt khó khăn.

Các bác sĩ gây mê rất kiên nhẫn với tư thế “gập con tôm” của người bệnh nên phải sử dụng ống soi mềm để đặt nội khí quản – kỹ thuật thường chỉ áp dụng trong những ca đường thở khó, đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên trong ekip.

Đường vào viên sỏi gần như bị “khóa kín”

Ban đầu, các bác sĩ dự kiến thực hiện phương pháp nội soi ngược dòng để tiếp cận và xử lý viên sỏi niệu quản. Đây là phương pháp ít xâm lấn, thường được ưu tiên trong nhiều trường hợp sỏi đường tiết niệu. Tuy nhiên, khi tiến hành can thiệp, ekip nhận thấy giải phẫu đường niệu quản của người bệnh bị biến dạng nghiêm trọng do cột sống gù vẹo kéo dài. Đường niệu quản gấp góc bất thường khiến việc đưa dụng cụ tiếp cận viên sỏi trở nên cực kỳ khó khăn.

Ngay tại phòng mổ, dưới sự chỉ huy của TS.BS Nguyễn Đình Liên cùng các phẫu thuật viên đã phải nhanh chóng hội chẩn và đưa ra quyết định thay đổi chiến lược điều trị, chuyển sang thực hiện kỹ thuật nội soi tán sỏi qua da.

“Đây là một trong những ca bệnh rất hiếm gặp bởi giải phẫu của người bệnh thay đổi gần như hoàn toàn. Mỗi thao tác đều cần được tính toán cực kỳ chính xác để tìm được đường vào bể thận an toàn”, TS.BS Nguyễn Đình Liên cho biết.

Sau nhiều nỗ lực, ekip cuối cùng cũng tạo được đường vào bể thận an toàn. Sau khoảng 10 phút thực hiện tán sỏi, viên sỏi niệu quản 1/3 trên với bề mặt nhám, bám chắc gây tắc nghẽn kéo dài đã được loại bỏ thành công ra ngoài, giải phóng đường tiết niệu bị tắc nghẽn một thời gian dài trước đó.

Khuyến cáo từ bác sĩ

Theo các bác sĩ, nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng tắc nghẽn kéo dài có thể khiến chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, làm gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu và nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Nhờ được xử lý bằng phương pháp ít xâm lấn, người bệnh giảm đáng kể đau đớn sau mổ, hồi phục nhanh hơn và hạn chế tối đa nguy cơ ảnh hưởng chức năng thận.

TS.BS Nguyễn Đình Liên cho biết thêm, đối với những trường hợp có biến dạng giải phẫu phức tạp luôn là thách thức lớn đối với cả ekip gây mê và phẫu thuật. Thành công của ca can thiệp không chỉ đến từ việc làm chủ kỹ thuật chuyên sâu mà còn là sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa trong suốt quá trình điều trị.

Các bác sĩ cũng khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với các triệu chứng đau vùng thắt lưng, tiểu buốt, tiểu khó hoặc đau kéo dài vùng hông lưng… vì đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý sỏi tiết niệu. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến chức năng thận. Đặc biệt, với những người có bệnh lý cột sống, biến dạng cơ xương khớp hoặc nhiều bệnh nền đi kèm, việc theo dõi sức khỏe định kỳ và điều trị sớm đóng vai trò rất quan trọng nhằm hạn chế những can thiệp phức tạp về sau./.