Bóc trần hành trình hàng giả, hàng nhái vào tay người tiêu dùng

Theo báo cáo của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389, trong 6 tháng đầu năm 2026, các đơn vị, địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý hơn 67 nghìn vụ việc vi phạm (tăng hơn 36% so với cùng kỳ năm 2025).

Tại các địa bàn trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Tây Ninh, An Giang… các đối tượng tiếp tục lợi dụng đường mòn, lối mở, hoạt động cư dân biên giới để buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép vào nội địa. Vậy đâu là cách mà các hàng nhái, hàng giả có thể dễ dàng đến tay của người tiêu dùng.

Hàng nhái thương hiệu lớn lọt qua biên giới dễ dàng bằng cách nào?

“Mình vẫn sang tận nơi đặt hàng họ sản xuất. Đấy là dòng hàng cao cấp, bên đó có kho xưởng, chợ  mình đặt hàng ở bên đấy. Anh có nhu cầu thế nào thì sẽ làm cho anh như thế, kể cả hàng cao cấp 1:1 như thật. Cái đó do một công ty vận chuyển đảm nhận chứ bây giờ dân buôn người ta gửi từ chỗ đặt hàng đến tận nơi nhận mới trả tiền”.

Những chia sẻ của một người kinh doanh các loại giày, dép nhái  thương hiệu C. cho thấy, việc đặt hàng các sản phẩm hàng nhái rất dễ dàng với nhiều chất lượng tương đương với mức giá. Điều đáng nói, các sản phẩm nhìn bề ngoài rất giống các sản phẩm có thương hiệu nhưng được bán với mức giá rẻ gấp hàng chục lần.

Việc đặt hàng đã dễ, vậy còn vận chuyển những mặt hàng này như thế nào?

Thử đóng vai người kinh doanh tìm kiếm đơn vị vận chuyển, sau không đầy 15 phút đồng hồ, phóng viên liên hệ được với một nhân vật tự nhận có khả năng vận chuyển các loại mặt hàng từ bên kia biên giới về Việt Nam theo đường tiểu ngạch.

"Anh đi chính ngạch hay tiểu ngạch? Em có đi tiểu ngạch nhé. Bên em có cả xưởng bên đấy luôn. Anh muốn sản xuất theo lô hay như nào, em sẽ kết nối cho. Anh muốn làm sản phẩm túi xách thương hiệu Bot hay G.C em cũng làm luôn, em chuyển nhà máy G.C cho anh. Sản xuất quần áo thì em chuyên hơn.”

Từ các mặt hàng quần áo, giày déo, túi xách, cặp tóc làm nhái các thương hiệu lớn …đa phần đều được vận chuyển theo cách thức như thế này. Bởi vậy, các sản phẩm hàng giả, hàng nhái được rao bán, quảng cáo công khai nhiều trang mạng xã hội bằng cách che logo, tránh bị quét thương hiệu.

Đối tượng khách hàng của những cửa hàng online chủ yếu xính hàng hiệu, thiếu hiểu biết pháp luật về tiêu thụ, sử dụng hàng nhái, hàng giả, như trường hợp người phụ nữ này:

“Tôi chỉ cần trả số tiền bằng 1/10 so với hàng chính hãng là đã có hàng hiệu sử dụng rồi. Thực ra đây là sở thích cá nhân thôi trong khi hàng của các thương hiệu mẫu mã rất hợp thời trang. Tôi cũng chưa bao giờ bị ai nhắc nhở hay kiểm tra đối với việc mua bán, sử dụng loại sản phẩm này”.

Vấn đề ở đây là bằng cách nào những sản phẩm hàng giả, hàng nhái lọt qua biên giới bằng cái gọi là đường tiểu ngạch một cách dễ dàng, rồi quảng cáo mua bán tràn lan ở các cửa hiệu trước đây, sau này là mạng xã hội dẫn đến khó quản lý.

Tâm lý sính ngoại giá rẻ và cái bẫy tiếp tay cho vấn nạn hàng giả

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số, do hoạt động mua bán chuyển dần sang môi trường mạng nên không dễ phát hiện, xử lý.

“Những khó khăn xảy ra là phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, thứ hai thông tin trên mạng rất khó nhận biết đâu là hàng thật, đâu là hàng giả. Thứ ba là công cụ của các cán bộ thực thi cũng rất thiếu. Thứ tư là người mua hàng mặc dù biết cũng không tố giác. Thứ năm là việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền còn hạn chế”.

Ngoài ra, cũng do tâm lý người tiêu dùng còn xính hàng hiệu, dẫn đến tình trạng mua bán, kinh doanh hàng nhái, hàng giả ngày càng diễn biến phức tạp.

Ông Trương Đình Minh, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 14, Chi cục Quản lý thị trường TP. Hà Nội, cho biết: “Tâm lý của người tiêu dùng đầu tiên là vẫn thích sử dụng nhãn hiệu, mẫu mã nổi tiếng. Thứ hai là giá cả phủ hợp. Người tiêu dùng cũng nên cân nhắc, phối hợp với các cơ quan chức năng làm sao cùng nhận thức được việc sử dụng hàng giả thứ nhất là ảnh hưởng đến quyền lợi, hai là ảnh hưởng đến chủ sở hữu của nhãn hiệu”.

Tình trạng bán các sản phẩm hàng giả, hàng nhái các thương hiệu lớn không chỉ vi phạm các quy định về sở hữu trí tuệ mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến thu hút đầu tư nước ngoài của các thương hiệu lớn và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh của Việt Nam trong tương lai.

Nếu Việt Nam không kiểm soát triệt để nạn hàng giả, hàng nhái, nguy cơ chúng ta có thể bị quốc gia chủ quản của các nhãn hang áp dụng lệnh trừng phạt, như bài học "thẻ vàng" IUU của Ủy ban châu Âu (EC) khiến ngành thủy sản lao đao suốt nhiều năm qua.

Nguy cơ càng trở nên lớn hơn khi Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) vừa khởi xướng cuộc điều tra sở hữu trí tuệ theo Mục 301, đẩy Việt Nam vào nhóm cảnh báo cao nhất. Nếu tình trạng mua bán hàng nhái, hàng giả trên các nền tảng thương mại điện tử không được giải quyết triệt để, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam có thể bị áp các mức thuế phạt, hạn chế lợi thế cạnh tranh.

Đây không còn là câu chuyện gian lận thương mại thông thường mà là cuộc chiến bảo vệ uy tín quốc gia trong bối cảnh chúng ta ngày càng hội nhập sâu rộng trên trường quốc tế.