Bỏ ngạch công chức thay bằng vị trí việc làm, động lực mới ra sao?

BẢO ĐẢM MINH BẠCH, KHÁCH QUAN, THỐNG NHẤT TRONG TUYỂN DỤNG VÀ QUẢN LÝ

Dự thảo Luật Cán bộ, công chức sửa đổi gồm 8 chương, 53 điều, giảm 34 điều so với Luật hiện hành. Trong đó, Bộ Nội vụ đề xuất bỏ toàn bộ quy định về ngạch công chức ở Điều 42 đến Điều 46, thay vào đó Chính phủ sẽ quản lý theo vị trí việc làm.

Theo Luật Cán bộ, công chức hiện hành quy định việc quản lý cán bộ, công chức dựa trên tiêu chuẩn chức danh, vị trí việc làm và chỉ tiêu biên chế; việc đánh giá, sử dụng cán bộ vẫn dựa nhiều vào phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực chung, chưa theo nguyên tắc quản lý theo vị trí việc làm. Khái niệm vị trí việc làm hiện được gắn với chức danh, chức vụ, cơ cấu và ngạch công chức để xác định biên chế và bố trí nhân sự.

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cho rằng quy định này khiến việc xác định và mô tả vị trí việc làm còn chồng chéo, thiếu rõ ràng về yêu cầu đầu ra và sản phẩm công việc. Việc quản lý hiện nay cũng còn nhiều vướng mắc, chưa đáp ứng yêu cầu tinh giản biên chế và nâng cao chất lượng theo vị trí việc làm. Vì vậy, dự thảo Luật Cán bộ, công chức sửa đổi mới đã bỏ quy định về ngạch, thay bằng bố trí công chức theo vị trí việc làm.

Theo đó, các nội dung bị đề nghị bỏ trong Dự thảo Luật sửa đổi gồm ngạch công chức, bổ nhiệm, chuyển ngạch, nâng ngạch, thi nâng ngạch và các quy định liên quan trong Luật Cán bộ, công chức hiện hành. Bộ Nội vụ bổ sung một chương riêng về vị trí việc làm, gồm sửa đổi khái niệm là chức vụ, chức danh, công việc gắn với chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức; bỏ nội dung "gắn với cơ cấu và ngạch công chức" và "để xác định biên chế" nhằm tránh trùng lặp giữa quản lý theo vị trí việc làm và theo ngạch, không tạo cơ sở để tăng biên chế.

Bộ Nội vụ đề xuất bổ sung quy định về vị trí việc làm, gồm phân loại, nội dung, căn cứ xác định, hệ thống vị trí và bố trí công chức khi thay đổi vị trí. Vị trí việc làm phải phù hợp với tổ chức, nhiệm vụ cơ quan, bảo đảm minh bạch, khách quan, thống nhất trong tuyển dụng và quản lý. Hệ thống vị trí được xếp theo thứ bậc dựa trên chức vụ, mô tả công việc và cơ cấu tổ chức, phù hợp với các cấp và tổ chức trong hệ thống chính trị.

Theo Bộ Nội vụ, thực hiện Luật Cán bộ, công chức hiện hành, 100% các bộ, ngành, các địa phương đã xây dựng và phê duyệt đề án vị trí việc làm, tuy nhiên còn gắn với cơ cấu ngạch công chức và bảng lương hiện hành. Trong khi chưa áp dụng bảng lương mới theo vị trí việc làm, việc chuyển đổi sang cơ chế quản lý mới vẫn dùng ngạch lương hiện hành nên không gây xáo trộn lớn. Căn cứ Luật Cán bộ, công chức (sửa đổi), các bộ, ngành, địa phương sẽ hoàn thiện Đề án vị trí việc làm để từng bước thực hiện theo lộ trình.

Dự thảo Luật Cán bộ, công chức sửa đổi đang được Bộ Tư pháp thẩm định. Dự án này sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khoá XV vào tháng 5 tới đây.

4 ĐIỂM MỚI CƠ BẢN

Việc đổi mới quản lý cán bộ, công chức theo vị trí việc làm sẽ có vai trò ra sao trong việc xây dựng và nâng cao hiệu quả đội ngũ cán bộ, công chức, đồng thời đổi mới tư duy quản lý cán bộ, công chức theo vị trí việc làm, thay cho ngạch, bậc?

PV VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi cùng đại biểu Trịnh Thị Tú Anh – Đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng về nội dung này.

PV: Thưa đại biểu, trước tiên, theo bà, đâu là những điểm mới đáng chú ý của dự án Luật Cán bộ, công chức (sửa đổi)?

ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh: Có 4 điểm mới cơ bản: Thứ nhất là thay đổi định nghĩa thế nào là cán bộ, thế nào là công chức; bãi bỏ những quy định liên quan tới công chức cấp xã, cán bộ công chức cấp xã sẽ thuộc biên chế của tỉnh.

Điểm mới thứ 2 là đưa ra quy định về vị trí việc làm sẽ gắn với công việc, kết quả và sản phẩm cụ thể.

Thứ 3 là thay đổi về cách phân loại công chức theo cơ quan công tác, theo phạm vi hoạt động và theo vị trí việc làm.

Điểm mới thứ 4 là bỏ ngạch công chức, thay vào đó, việc phân loại và bổ nhiệm công chức căn cứ vào vị trí việc làm tương ứng.

PV: Thưa bà, một nội dung đang được quan tâm nhiều tại Dự án Luật này là thay vì quản lý và bổ nhiệm theo ngạch, Bộ Nội vụ đề xuất vị trí việc làm của công chức được xếp theo thứ bậc, thể hiện tính chất công việc và khung năng lực. Theo bà, quy định này sẽ có tác động ra sao?

ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh: Thay đổi này sẽ tác động đến việc tuyển dụng và bổ nhiệm, thay vì tuyển dụng theo ngạch thì sẽ tập trung vào năng lực và kinh nghiệm phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm.

Thứ 2 là thay đổi trong cách đánh giá, đánh giá dựa theo kết quả và năng lực thực tế thay vì dựa trên thâm niên và trình độ đào tạo. Nó cũng tác động đến đào tạo và quy hoạch, tập trung vào các năng lực cần thiết cho từng vị trí công việc cụ thể giúp công chức phát triển nghề nghiệp hiệu quả.

Nó cũng tác động đến chính sách tiền lương và đãi ngộ, chính sách này sẽ gắn với thứ bậc, vị trí việc làm và kết quả thực hiện công việc.  

PV: Để chuyển từ quản lý cán bộ, công chức theo ngạch bậc sang vị trí việc làm, theo bà cần sự chuẩn bị ra sao?

ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh: Chuyển từ quản lý theo ngạch bậc sang vị trí việc làm được kỳ vọng sẽ tạo ra đội ngũ công chức chuyên nghiệp, năng động và hiệu quả hơn, đáp ứng với yêu cầu của sự phát triển đất nước.

Để đảm bảo thành công cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng, xây dựng khung pháp lý rõ ràng, minh bạch, có cơ chế giám sát hiệu quả; đặc biệt chú trọng xây dựng khung năng lực chuẩn đảm bảo minh bạch, công bằng trong quá trình triển khai và cơ chế chuyển đổi phù hợp để đảm bảo quyền lợi cho từng công chức.

PV: Vâng, xin được cảm ơn bà!

LẤY THU NHẬP KHU VỰC TƯ NHÂN LÀM CƠ SỞ THAM CHIẾU

Theo đề xuất của dự luật, cán bộ, công chức được hưởng tiền lương, tiền thưởng theo vị trí việc làm đảm nhận. Cơ chế quản lý, trả lương công chức gắn với vị trí việc làm, đồng thời lấy thu nhập khu vực tư nhân làm cơ sở tham chiếu sẽ tạo thêm động lực mới cho đội ngũ cán bộ, công chức như thế nào?

PV VOVGT đã có cuộc trao đổi cùng PGS.TS Ngô Thành Can, nguyên Phó Trưởng khoa Tổ chức và Quản lý Nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia về nội dung này.

PV: Thưa ông, công tác quản lý cán bộ, công chức tới đây sẽ được thực hiện theo vị trí việc làm. Ông đánh giá thế nào về sự phù hợp của quy định này với thực tiễn hiện nay?

PGS.TS Ngô Thành Can: Đây là bước tiến mới trong quản trị nhân sự khu vực công. Trong Luật Cán bộ, công chức 2008 chúng ta đã đưa ra khái niệm về vị trí việc làm, chúng ta đã phê chuẩn được hệ thống danh mục vị trí việc làm trong các cơ quan khu vực công.

Hệ thống vị trí việc làm tập trung theo năng lực công tác để đảm nhiệm vị trí việc làm, lấy kết quả công việc là chính nên nó phát huy được năng lực làm việc, phát huy khả năng dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, thu hút được những người tài năng vào công vụ.

PV: Về các nhóm tiêu chí để xác định vị trí việc làm của công chức được nêu trong Dự thảo, ông có đóng góp hay bổ sung gì không?

PGS.TS Ngô Thành Can: Những căn cứ để chúng ta xác định và xây dựng vị trí việc làm thì Dự thảo lần này đưa ra 4 mục, từ chức năng, nhiệm vụ, từ yêu cầu của độ phức tạp, yêu cầu về hiện đại hóa công sở và những yêu cầu về địa lý, vùng dân tộc, cộng đồng. Đây là những căn cứ chính để đảm bảo hệ thống việc làm trong khu vực công, trên cơ sở những vấn đề lý thuyết về vị trí việc làm và kinh nghiệm thực tiễn.

Tuy nhiên, với những vị trí là cán bộ được bầu cử để giữ chức vụ, chức danh trong nhiệm kỳ được hưởng lương ngân sách thì cần lưu ý, chú trọng vì những vị trí việc làm này để đánh giá, trả lương cho phù hợp.

PV: Theo ông, khi bỏ ngạch công chức, quản lý theo vị trí việc làm sẽ giúp tạo động lực, nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả cho đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay như thế nào?

PGS.TS Ngô Thành Can: Khi áp dụng và triển khai thành công, nó tạo ra được một đội ngũ cán bộ, công chức, những người làm trong khu vực công phát huy được năng lực của mình, được tuyển dụng, được đánh giá theo đúng năng lực.

Thứ 2 là nó chú trọng đến kết quả, hiệu quả công tác, căn cứ vào thành tích đạt được, kết quả thực thi. Thứ 3 là tạo ra đội ngũ cán bộ, công chức có động lực làm việc và xứng đáng nhận được khoản lương mà công sức đã bỏ ra. Nó khắc phục được những hạn chế đã gặp phải như tính công bằng chủ nghĩa, tính hách dịch, tham nhũng, tiêu cực... những điều này sẽ dần được khắc phục.

Chúng ta có thể hy vọng có một đội ngũ đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền công vụ trong đổi mới sắp tới.

PV: Vâng, xin được cảm ơn ông!

***

Đảng và Nhà nước ta hiện đang thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn bộ máy, gắn với cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đủ phẩm chất, năng lực. Theo Bộ Nội vụ, những quy định mới trong Dự án Luật Cán bộ, công chức sửa đổi hướng đến mục tiêu tinh giản biên chế, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng cán bộ, công chức trong và sau quá trình thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Các đề xuất này được đánh giá đã thể hiện một cách tiếp cận toàn diện và có tầm nhìn chiến lược trong việc xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp, hiệu quả và liêm chính. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam trong Dự thảo đã cho thấy sự quyết tâm cải cách chế độ công vụ, công chức.

Bạn kỳ vọng gì vào Luật Cán bộ, công chức sửa đổi với đề xuất bỏ ngạch công chức, thay vào đó sẽ quản lý cán bộ, công chức theo vị trí việc làm? Những quy định mới sẽ giúp đảm bảo đời sống cho công chức, giúp họ yên tâm công tác, giảm thiểu tiêu cực và tham nhũng ra sao? góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ công chức chuyên nghiệp, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả như thế nào?

Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho Dự thảo qua hotline 02437.91.91.91, qua fanpage VOV Giao thông, hoặc có thể góp ý trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nội vụ.

---

Đừng quên đón nghe và tương tác với “Dự thảo trên tay” khung giờ FM91 chiều thứ Hai, thứ Tư và thứ Bảy hàng tuần trên FM 91MHz, vovgiaothong.vn, hoặc trên các nền tảng podcast dành cho di động: Spotify, Apple Podcast.