Bãi đỗ xe, từ ‘kinh niên’ đến ‘cấp bách’”

Các giải pháp vẫn còn dang dở, trong khi sức ép từ lượng phương tiện cá nhân ngày một gia tăng đang đẩy vấn đề từ mức "nan giải" lên mức "cấp bách".

Chúng ta đã từng kỳ vọng vào những dự án hoành tráng như bãi đỗ xe ngầm tại Công viên Lê Văn Tám hay sân khấu Trống Đồng. Nhưng nhiều năm trôi qua, những "giấc mơ" này vẫn phần lớn nằm trên giấy vì vướng mắc cơ chế, vốn đầu tư và thời gian thu hồi vốn quá dài.

Các giải pháp khác như tận dụng không gian chung cư hay các bãi đỗ xe thông minh cao tầng, tuy có xuất hiện nhưng chỉ là "muối bỏ bể", manh mún và chưa đủ sức thay đổi cục diện.

TP.HCM "khát" bãi đỗ xe: Gầm cầu có phải lối thoát?

Hệ quả của sự thiếu hụt hạ tầng tĩnh này là vỉa hè bị chiếm dụng hằng ngày, lòng đường trở thành bãi đậu xe tự phát, gây ùn tắc giao thông. Và giờ đây, khi tuyến Metro số 1 chuẩn bị vận hành, các bãi đỗ xe trung chuyển (park-and-ride) lại rơi vào tình trạng đuối sức, từ đó đã đe dọa làm giảm hiệu quả của cả một dự án giao thông công cộng nghìn tỷ.

Trước thực tế đó, đề xuất tận dụng gầm cầu làm bãi giữ xe tạm thời, dù không mới, nhưng lại nổi lên như một giải pháp tình thế cấp thiết. Thay vì để không gian dưới gầm cầu bị lấn chiếm tự phát hoặc bỏ hoang, việc tổ chức thành bãi giữ xe có quản lý là hợp lý.

Tuy nhiên, "tạm thời" phải đi kèm với "trật tự". Nếu đồng ý, thành phố phải có cơ chế quản lý "cực kỳ chặt chẽ". An toàn phòng cháy chữa cháy phải là yêu cầu tiên quyết. An ninh trật tự, giá vé và trách nhiệm quản lý phải được quy định rõ ràng, tránh biến những khu vực này thành nơi nhếch nhác, "chặt chém" mới. Đây chỉ nên được xem là giải pháp "chữa cháy" chứ không thể được xem là lời giải căn cơ cho bài toán thiếu hụt bãi đỗ xe.

Cái gốc của vấn đề, nó nằm ở cơ chế. Tại sao nhà đầu tư họ không mặn mà với bãi xe ngầm, bãi xe thông minh? Đơn giản là vì bài toán kinh tế không giải được. Ai dám bỏ ra hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng để xây một công trình mà 50 năm sau chưa chắc đã thu hồi được vốn?

Chúng ta muốn có bãi xe văn minh, nhưng lại chưa dám "hy sinh" quỹ đất vàng, hoặc chưa dám cho nhà đầu tư một cơ chế đủ hấp dẫn như cho phép họ kết hợp dịch vụ thương mại tỷ lệ cao hơn để "lấy ngắn nuôi dài". Chúng ta muốn công nghệ, nhưng thủ tục đầu tư thì vẫn quá rườm rà.

Câu chuyện bãi đỗ xe nó như cái áo đã chật cứng. Tuy vậy, muốn may áo mới thì phải có quyết tâm thực sự, phải dám "xé rào" những cơ chế đã cũ, phải chấp nhận đánh đổi lợi ích ngắn hạn để lấy lợi ích hạ tầng dài hạn.

Chứ nếu chúng ta vẫn cứ bàn, cứ đề xuất, rồi... để đó, thì e rằng 10 năm nữa, chúng ta vẫn sẽ lại ngồi đây, bàn luận lại đúng cái câu chuyện này.