Bác sĩ Thái Doãn Minh: Phía sau những quyết định giằng xé tại điểm “chạm” hy vọng

Tốt nghiệp Trường Đại học Y Hà Nội và dành 7 năm tôi luyện tại TP.HCM, hiện Bác sĩ Thái Doãn Minh giữ trọng trách Trưởng đơn vị chẩn đoán tiền sản tại Bệnh viện Mỹ Đức - một bệnh viện có tiếng trong lĩnh vực sản phụ khoa, hiếm muộn tại Việt Nam, vị bác sĩ 9X vẫn luôn nỗ lực rèn nghề và trau dồi vốn sống.

Nhân kỷ niệm 71 năm Ngày thầy thuốc Việt Nam (27/2), mời các bạn cùng đến với cuộc trò chuyện của PV VOV Giao thông với bác sĩ Thái Doãn Minh.

PV: Thưa bác sĩ, tại sao ở một độ tuổi trẻ như vậy, anh lại chọn theo đuổi phân ngành Y học bào thai – một lĩnh vực được coi là cực khó trong sản khoa, nơi người bác sĩ phải đối mặt với áp lực khủng khiếp về chuyên môn, tâm lý xã hội và cả những vấn đề tâm linh?

Bác sĩ Thái Doãn Minh: Trong sản khoa có rất nhiều phân ngành sâu. Chẳng hạn như IVF (thụ tinh trong ống nghiệm) đang rất thịnh hành hiện nay. Tuy nhiên, tôi nhận thấy có một “khoảng trống” quan trọng: Với những thai kỳ bình thường, mọi việc thường thuận lợi. Nhưng với những gia đình mà em bé được phát hiện bất thường hoặc nghi ngờ có bất thường, ai sẽ là người chuyên sâu để cung cấp thông tin tối ưu nhất cho họ?

Lĩnh vực này đòi hỏi bác sĩ phải bao quát từ sàng lọc, chẩn đoán đến can thiệp bào thai và theo dõi sau sinh. Đó là một phân ngành sâu mà hiện chưa có nhiều bác sĩ theo đuổi. Bản thân tôi bắt đầu bằng sự tò mò, sau một thời gian tìm hiểu, tôi thấy mình phù hợp nên quyết định cống hiến. Tôi nghĩ mình mới chỉ ở đoạn đầu của sự nghiệp và còn rất nhiều thứ phải học hỏi, rèn luyện nếu muốn làm tốt ở lĩnh vực này. 

PV: Được biết bác sĩ là người thuận tay trái. Đây là bất lợi hay lợi thế đối với anh?

Bác sĩ Thái Doãn Minh: Vừa là bất lợi, vừa là lợi thế. Hai tháng đầu làm quen với phòng mổ, tôi đã tự cho mình cơ hội tập dùng tay phải. Nhờ sự kiên nhẫn chỉ dạy của các bậc tiền bối, sau khoảng nửa năm, tay phải của tôi đã linh hoạt ngang hàng tay trái.

Chính việc sử dụng tốt cả hai tay lại trở thành lợi thế bất ngờ. Tôi lấy ví dụ: Khi mổ lấy thai, người mổ chính đứng bên trái thai phụ. Ở những ca khó, khi đầu em bé đã lọt thấp và ghim chặt vào khung chậu, việc bẩy đầu bé ra rất khó khăn. Lúc này, lực và sự khéo léo của tay trái lại phát huy tác dụng cực kỳ hiệu quả mà đôi khi người chỉ thuận tay phải khó lòng thực hiện được.

PV: Trong y khoa bào thai, ranh giới giữa một “thai kỳ bình thường” và một “ca bệnh phức tạp” đôi khi rất mong manh. Khi bệnh nhân đến với bác sĩ với nhiều luồng thông tin khác nhau, làm sao để giữ vững niềm tin về hệ thống y tế lại vừa đem lại niềm tin cho gia đình?

Bác sĩ Thái Doãn Minh: Trong lĩnh vực này, có lúc cần quyết định rất nhanh, nhưng cũng có lúc phải cực kỳ tĩnh và thấu đáo. Bác sĩ trước hết cần phải có kiến thức sâu và thường xuyên phải trau dồi chuyên môn. Đây là nền tảng. Tôi liên tục trau dồi thông qua các khóa chuyên sâu về chẩn đoán trước sinh và gần đây nhất là chương trình Thạc sĩ Y học Bà mẹ và Thai nhi tại Đại học Trung Văn Hồng Kông.

Ở khía cạnh tâm lý, bác sĩ cũng cần có sự thấu hiểu. Tôi không phán xét ai đúng ai sai. Vai trò của tôi là định hướng, tối ưu hóa thông tin để hai bên cùng chia sẻ. Tôi đón nhận những lăn tăn của họ và cùng tìm ra phương án phù hợp nhất.

PV: Khi phát hiện những dấu hiệu bất thường nặng trong thai kỳ, bác sĩ phải đối mặt với tình huống khó khăn: Tư vấn cho cha mẹ về việc giữ hay dừng thai kỳ. Bác sĩ đã phải làm cách nào để truyền tải những sự thật đó một cách nhân văn?

Bác sĩ Thái Doãn Minh: Không có một công thức chung nào cả. Với những trường hợp nhẹ, đôi khi chỉ là vấn đề tâm lý do họ đọc quá nhiều thông tin mạng dẫn đến lo sợ. Tôi có trách nhiệm đưa họ về đúng “quỹ đạo” để họ hiểu em bé vẫn ổn. Với trường hợp nặng, chúng tôi kết hợp đa phương tiện từ siêu âm chuyên sâu đến chụp cộng hưởng từ (MRI) não bộ, làm xét nghiệm di truyền và hội chẩn đa chuyên khoa.

Nếu em bé có tiên lượng quá nặng và gia đình có nguyện vọng dừng lại, chúng tôi phải thông qua một Hội đồng hội chẩn chuyên môn. Chúng tôi cũng phải cân nhắc các yếu tố khác nhau, kể cả yếu tố văn hóa, tôn giáo và tín ngưỡng. Có khi phải tư vấn 2-3 lần gia đình mới hiểu hết được. Hiện nay, với sự hỗ trợ của công nghệ di truyền và AI, chúng tôi có thể hiểu sâu hơn về tiên lượng để tư vấn chính xác nhất cho bệnh nhân.

PV: Và có lẽ, sự giằng xe giữa hy vọng của gia đình và thực tế của y khoa, cũng là một áp lực khủng khiếp?

Bác sĩ Thái Doãn Minh: Rất nhiều lần chúng tôi bị giằng xé và phải chấp nhận sự thật.

Chúng ta hay mong chờ phép màu, nhưng y khoa có những sự thật trần trụi. Những ngày đầu hành nghề, tôi từng mắc sai lầm là nói ra toàn bộ sự thật một cách quá trực diện và đầy đủ nhất. Sau này tôi hiểu rằng, cách truyền đạt không phải như việc lấy chiếc kim đâm sâu vào lõi để giải quyết vấn đề mà phải giống như việc “bóc tách từng lớp vỏ” hoặc “lật từng trang sách” để họ chấp nhận từ từ.

Tôi dành rất nhiều thời gian để tìm điểm “chạm” tâm lý. Và thú thật có những lúc, nỗi buồn vốn dĩ là một phần của cuộc sống – ai cũng cần học cách đón nhận để từng bước vượt qua.

PV: Điều gì khiến bác sĩ ám ảnh và trăn trở nhất?

Bác sĩ Thái Doãn Minh: Đó là trường hợp các gia đình có em bé gặp bất thường nặng. Không chỉ họ sang chấn tâm lý, bản thân y bác sĩ như chúng tôi cũng vậy.

Tôi thường nói với các gia đình rằng, chúng ta đang trong một “bàn tròn” thảo luận mà có một nhân vật không được lên tiếng – chính là em bé. Chúng tôi giao tiếp với bé qua hình ảnh siêu âm, xét nghiệm, phim chụp...

Chúng tôi luôn tự nhủ em bé đang nghe tất cả, nên mọi quyết định phải thực sự khoa học và nhân văn. Đặc biệt tôi công tác tại một bệnh viện trong lĩnh vực hiếm muộn, hành trình có con của các gia đình khi đến đây đã quá khó khăn, nên sự kỳ vọng và áp lực lại càng lớn hơn nhiều lần.

Giữa những câu chuyện buồn và vui của nghề y, tôi trân trọng từng cơ hội được đồng hành cùng các gia đình trong những lúc ngặt nghèo nhất. Kiến thức có thể còn khiêm tốn, nhưng tâm thế sẵn sàng sẻ chia luôn là dấu mốc ý nghĩa nhất để tôi cố gắng mỗi ngày. Bởi trong Y học bào thai, đồng hành chính là “chìa khóa” của những hy vọng mới.

PV: Đối với những gia đình từng mang thai dị tật hoặc sinh con bất thường, liệu có cách nào để dự phòng cho lần tới không, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Thái Doãn Minh: Với các bất thường liên quan đột biến nhiễm sắc thể, đột biến gen và được đánh giá có nguy cơ cao lặp lại, có thể thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm kết hợp sàng lọc phôi không mang bệnh. Mặc dù chúng ta không thể dự phòng hết mọi bệnh nhưng đó cũng là một bước tiến khoa học và giúp các gia đình có em bé khoẻ mạnh trên một tiền sử kém may mắn.

PV: Trân trọng cảm ơn bác sĩ Thái Doãn Minh!

Y học bào thai (Fetal Medicine), thuộc chuyên ngành Maternal-Fetal Medicine (Y học bà mẹ và thai nhi), là lĩnh vực chuyên sâu của sản khoa tập trung vào thai kỳ nguy cơ cao bất thường, bệnh lý. Trên thế giới, y học bào thai ra đời từ những năm 1960.

Ở Việt Nam, chẩn đoán trước sinh xuất hiện từ những năm 2000 và đạt tới các bước ngoặt phát triển can thiệp bào thai khoảng từ 2017. Lĩnh vực phối hợp cả siêu âm hình thái thai, di truyền, và các thủ thuật/ phẫu thuật. Không chỉ dừng ở chẩn đoán, tiên lượng, y học bào thai còn bao gồm cả các can thiệp thai nhi ngay từ trong tử cung – “bệnh viện đầu tiên của con người” nhằm cứu sống cũng như cải thiện tiên lượng sau sinh.