Đây không phải là quy định hoàn toàn mới, mà là bước cập nhật chuẩn hóa theo công thức lũy tiến dựa trên diện tích và quy mô vận hành của từng cơ sở. Việc thắt chặt và nh bạch hóa cơ chế tính phí này hứa hẹn sẽ tối ưu hóa quyền lợi vật chất cho các nhà sản xuất, đồng thời yêu cầu các đơn vị kinh doanh từ quán cà phê, nhà hàng đến trung tâm thương mại phải chủ động rà soát nghĩa vụ thực thi quyền liên quan theo đúng hành lang pháp lý hiện hành.
Xung quanh nội dung này, PV VOV Giao thông có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Thế Truyền – Công ty Luật hợp danh Thiên Thanh.
PV: Thưa ông, từ ngày 1/7 tới đây, Nghị định 134 quy định việc thu tiền bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh, dịch vụ sẽ chính thức được áp dụng. Hiện có hai luồng ý kiến: một bên cho rằng họ đã mua bản quyền từ nền tảng thứ ba nên được quyền mở nhạc thoải mái; bên kia lại khẳng định hễ sử dụng âm nhạc phục vụ kinh doanh thì phải đóng phí. Anh đánh giá thế nào về hai quan điểm này?
Luật sư Nguyễn Thế Truyền: Thực ra, mọi người đang chưa phân biệt rõ về chủ thể. Nếu bạn mua bản nhạc với tư cách cá nhân, mức giá thường rất thấp vì chỉ phục vụ nhu cầu nghe cá nhân. Nhưng khi bạn mang bản nhạc đó mở tại quán cà phê hay cơ sở kinh doanh, giúp không gian quán thu hút hơn và hỗ trợ tăng trưởng doanh thu, thì bạn đang sử dụng âm nhạc cho mục đích thương mại.
Khi đó, dù bạn đã trả tiền mua gói cá nhân trước đó, bạn vẫn phải đóng thêm phí tác quyền dành cho hoạt động kinh doanh.
PV: Như ông vừa đề cập đến yếu tố "không gian". Giả sử chủ quán cà phê đặt khu vực phục vụ khách ở ngoài sân, nhưng lại mở nhạc từ một căn phòng trong nhà và lập luận rằng đó là không gian sinh hoạt cá nhân, không kinh doanh. Trường hợp này pháp luật quy định ra sao?
Luật sư Nguyễn Thế Truyền: Nếu nhạc chỉ mở kín trong không gian sinh hoạt cá nhân của anh thì không ai thu phí. Nhưng nếu âm thanh đó lan ra và phục vụ trực tiếp cho khu vực kinh doanh, câu chuyện sẽ khác.
Cơ quan quản lý xác định yếu tố kinh doanh dựa trên tính liên tục, sự chuyên nghiệp và giấy phép hoạt động. Việc mở nhạc từ phòng trong nhưng mở to, cốt để tăng trải nghiệm cho khách hàng ở không gian bên ngoài, thì chủ quán vẫn phải trả phí tác quyền.
PV: Thêm một tình huống khác: Khách hàng vào quán cà phê và tự mở nhạc bằng loa nhỏ hoặc thiết bị cá nhân để nhóm bạn cùng nghe. Trường hợp này, quy định thu phí sẽ được áp dụng như thế nào?
Luật sư Nguyễn Thế Truyền: Đây là hai việc hoàn toàn khác nhau. Khách hàng tự chia sẻ gu âm nhạc với bạn bè trong nhóm nhỏ không nằm trong mục đích kinh doanh của quán.
Tuy nhiên, nếu việc mở nhạc diễn ra liên tục, do chủ quán hoặc nhân viên chủ động mở để phục vụ toàn bộ khách trong không gian quán, thì đó là hoạt động kinh doanh và phải nộp phí.
PV: Vậy theo quy định mới, liệu có khe hở nào để các cơ sở kinh doanh "lách luật" và né tránh việc đóng phí bản quyền không, thưa anh?
Luật sư Nguyễn Thế Truyền: Mọi nỗ lực "lách luật" hay chơi chữ đều rất khó. Cốt lõi của quy định là: Chỉ thu tiền khi âm nhạc được sử dụng vào mục đích kinh doanh. Cơ quan quản lý sẽ đánh giá dựa trên thực tế: Việc mở nhạc có diễn ra liên tục không? Có hỗ trợ môi trường kinh doanh không? Nếu đáp ứng các tiêu chí đó, cơ sở kinh doanh bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ trả phí.
PV: Trở lại với vấn đề không gian mở nhạc. Nếu chủ quán vẫn khăng khăng họ mở nhạc ở khu vực sinh hoạt cá nhân và âm thanh chỉ vô tình lọt ra khu vực kinh doanh, thì cơ quan chức năng có cơ chế hay tiêu chí cụ thể nào để kiểm tra, xác định rõ ràng mục đích thương mại ở đây?
Luật sư Nguyễn Thế Truyền: Dù chỉ tác động một chút, chủ cơ sở cũng phải thừa nhận âm nhạc có ảnh hưởng đến không gian kinh doanh. Thử hỏi nếu quán không có nhạc, liệu có giữ chân được khách?
Cơ quan thu phí không chỉ dựa vào lời giải thích một chiều từ chủ quán. Họ đánh giá dựa trên thực trạng: Cơ sở đó có kinh doanh không? Bản nhạc đang phát có tác động tới không gian quán không?
Dù ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực, ễn là âm nhạc góp phần tạo nên môi trường kinh doanh đó, thì theo luật định, chủ cơ sở phải trả tiền bản quyền.
PV: Vâng, xin cảm ơn luật sư.