Một số ý kiến đề xuất, cần tổ chức làn dừng cho xe máy trước làn ô tô, để đảm bảo khi đèn tín hiệu chuyển sang màu xanh, xe đạp, xe máy lưu thoát trước, rồi đến ô tô. Cơ quan CSGT nhìn nhận cách tổ chức giao thông này ra sao? Cần quy định thế nào để áp dụng thống nhất?
Cuối tháng 5 vừa qua, một số clip được cho là quay cảnh tổ chức giao thông ở Đà Nẵng thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận. Theo nội dung đăng tải, ở khá nhiều nút giao, phía trước vạch dừng của ô tô thường có một khoảng không gian dành riêng cho xe máy. Khu vực này được kẻ vạch, ghi chú “dừng xe máy”.
Khi đèn đỏ bật lên, xe máy chủ động chạy lên phía trước, còn ô tô dừng phía sau, cách khoảng 5m. Cách bố trí này giúp dòng phương tiện tách biệt, hạn chế tình trạng xe máy đỗ len lỏi giữa các ô tô lớn. Khi đèn xanh bật lên, dòng xe máy phía trước sẽ dễ dàng lưu thoát khỏi nút giao, hạn chế tình trạng xe máy chạy cắt mặt ô tô.
Ông Nguyễn Văn Hoàng, một tài xế xe công nghệ rất tán thành cách tổ chức giao thông này và bày tỏ lo lắng khi thường xuyên dừng đỗ gần xe tải lớn, xe khách, và mong muốn việc tổ chức làn riêng cho xe đạp, xe máy được nhân rộng:
"Bây giờ mà tổ chức giao thông được như thế, dừng đèn đỏ, xe máy đỗ trước, ô tô đỗ sau, nếu làm được như thế thì tốt quá. Xe máy đỗ đằng trước, đèn xanh cái là người ta đi, sau đó ô tô mới đi thì tốt quá".
Một số người tham gia giao thông cũng bày tỏ, họ luôn nơm nớp khi dừng chờ đèn tín hiệu gần xe lớn, nên nếu có làn dừng cho xe đạp, xe máy trước làn ô tô sẽ an toàn hơn:
"Tham gia giao thông, mỗi người nhường nhịn nhau một chút thì không ảnh hưởng nhiều. Minh mong các anh em tài xế hãy chú ý, quan sát, đừng lấn lên để gây hậu quả không ai mong muốn".
"Tài xế có thể quan sát, thấy vậy thì phanh lại một nhịp cho xe máy qua thì sẽ không gây hậu quả".
Gắn bó nhiều năm với công tác tổ chức giao thông tại Hà Nội và TP. HCM, chuyên gia giao thông Doãn Minh Tâm rất lo lắng khi thấy xe đạp, xe máy rẽ trái cắt mặt ô tô mỗi khi đèn đỏ chuyển sang màu xanh. Ông Doãn Minh Tâm cho rằng, việc tổ chức làn dừng đỗ cho xe đạp, xe máy trước làn ô tô để tăng khả năng lưu thoát, giảm thiểu việc xe chạy cắt mặt ô tô tại các nút giao:
"Tại các nút có khoảng trống, tùy theo nút, tùy số liệu khảo sát mà người ta chừa ra, nhưng trong phạm vi khoảng 5- 10m, Khi đèn đỏ bật lên thì các phương tiện 2 bánh họ dồn lên trước, họ đứng ở đấy, khi đèn xanh thì chỉ sau khoảng 10 giây là giải quyết xong hết số lượng xe 2 bánh đấy. Lúc đó xe ô tô đi lại qua nút nhanh và không bị len lách trước mũi ô tô".
TS Trần Hữu Minh, Phó vụ trưởng Vụ Vận tải và ATGT, Bộ Xây dựng cũng đánh giá, không ít vụ tai nạn xảy ra mà một phần nguyên nhân do phương tiện xe đạp, xe máy len lách rẽ trái sau khi dừng chờ đèn tín hiệu. Bởi vậy, nếu giảm thiểu tình trạng len lách của xe máy, xe đạp trước đầu ô tô sẽ giảm thiểu tai nạn:
"Ví dụ xe tải khi dừng đèn đỏ và trước khi tiếp tục hành trình khi có đèn xanh thì có những xe đạp đi trước mũi xe tải và người lái xe tải hoàn toàn không nhận biết được ra có người đi xe đạp ở phía trên và họ tiếp tục khởi hành và gây tai nạn giao thông".
Trong buổi trao đổi với báo chí gần đây, thiếu tướng Đỗ Thanh Bình, Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an cũng bày tỏ bức xúc trước tình trạng phương tiện xe đạp, xe máy đi bên cạnh và rẽ trái khi đèn tín hiệu vừa chuyển màu xanh.
Việc xe đạp, xe máy cắt mặt ô tô tải trọng lớn là một trong những nguyên nhân của rất nhiều vụ tai nạn thương tâm xảy ra gần đây. Bởi vậy, thiếu tướng Đỗ Thanh Bình khẳng định sẽ kiến nghị sửa đổi quy định tổ chức giao thông khi sửa Luật Trật tự an toàn giao thông thời gian tới:
"Bản vẽ trước mặt Cục trưởng đã có nội dung đấy rồi, sẽ trở thành tiêu chuẩn khi thiết kế đèn đỏ, Bây giờ rất bức xúc, hàng ngày đi chúng ta mở quá nhiều đường để cho phương tiện rẽ trái, vừa ùn tắc, vừa gây tai nạn chính là cắt mặt, nhất là xe máy vượt sang và tới đây sẽ có những tiêu chuẩn đấy hết".
Một số ý kiến cũng cho rằng, điểm mù của xe khách, xe container, xe tải cỡ lớn luôn là mối nguy hiểm hiện hữu mà không phải ai cũng nhận thức đầy đủ. Bởi vậy, việc nghiên cứu, tổ chức giao thông theo hướng tách làn hoặc tách dòng xe máy, xe đạp với các dòng ô tô cỡ lớn sẽ góp phần giảm thiểu những vụ va chạm, tai nạn đáng tiếc.
Không ít vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra khi xe đạp, xe máy len lỏi, chạy cắt mặt ô tô, nhất là ô tô tải trọng lớn tại các nút giao, ngã tư. Một số chuyên gia cho rằng, việc bố trí làn dừng cho xe đạp, xe máy trước làn dừng ô tô cần được xem xét, vừa tăng khả năng lưu thoát, vừa giảm thiểu và chạm, tai nạn giao thông.
Hãy đến với góc nhìn của VOV Giao thông Quốc gia qua bài bình luận: Làn chờ xe máy, an toàn hơn tại nút giao
Tại các nút giao có mật độ phương tiện lớn tại các đô thị như Hà Nội hay TP.HCM, hình ảnh quen thuộc mỗi khi đèn tín hiệu màu đỏ là hàng dài xe máy chen kín phía trước, len lỏi giữa các làn ô tô. Khi đèn xanh bật lên, không ít trường hợp xe đạp, xe máy tiếp tục cắt ngang đầu ô tô để rẽ trái hoặc sang đường, tạo ra những tình huống xung đột giao thông và nguy cơ tai nạn rất cao.
Thực tế này cho thấy nhu cầu nghiên cứu tổ chức một khu vực dừng chờ riêng cho xe đạp, xe máy phía trước làn dừng của ô tô tại các nút giao là hoàn toàn cần thiết. Đây là giải pháp đã được nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ áp dụng nhằm nâng cao an toàn giao thông, đồng thời tăng khả năng lưu thoát của nút giao. Tại Đài Loan (Trung Quốc), mô hình này được gọi là “vùng dừng ưu tiên”.
Theo đó, phía trước vạch dừng của ô tô sẽ bố trí một khoảng không gian dành riêng cho xe đạp, xe máy. Khi đèn đỏ, các phương tiện hai bánh được phép di chuyển vào khu vực này để dừng chờ. Khi đèn xanh bật lên, xe máy xuất phát trước, nhanh chóng giải phóng nút giao, giảm hiện tượng đan cắt với dòng ô tô phía sau.
Lợi ích đầu tiên của giải pháp này là nâng cao an toàn giao thông. Khi có khu vực chờ riêng được tổ chức bài bản, người điều khiển xe máy sẽ có vị trí dừng hợp pháp, không phải chen lấn, giảm đáng kể tình trạng chạy cắt mặt hoặc xung đột giữa các dòng phương tiện.
Bên cạnh đó, việc bố trí làn chờ riêng còn góp phần tăng hiệu quả khai thác nút giao. Xe máy có khả năng tăng tốc nhanh hơn ô tô, chiếm diện tích mặt đường nhỏ hơn. Khi được bố trí ở vị trí phía trước, dòng xe máy sẽ nhanh chóng thoát khỏi nút giao ngay khi đèn xanh, hạn chế tình trạng ùn ứ và giúp các phương tiện phía sau di chuyển thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, để có thể triển khai đồng loạt, cần nghiên cứu kỹ lưỡng từng nút giao, từng địa bàn. Điều quan trọng nhất là phải xây dựng quy chuẩn cụ thể về kích thước, phạm vi và khoảng cách giữa khu vực dừng chờ của xe máy với làn dừng của ô tô. Cơ quan chức năng nên thực hiện thí điểm tại một số nút giao điển hình ở các đô thị lớn.
Sau một khoảng thời gian vận hành, cần tiến hành đo đếm lưu lượng, đánh giá mức độ giảm xung đột, khả năng lưu thoát và lấy ý kiến người tham gia giao thông. Trên cơ sở đó mới hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật, quy định quản lý và từng bước nhân rộng.
Bởi nếu khoảng cách quá ngắn, xe máy vẫn có thể nằm trong vùng nguy hiểm của các phương tiện lớn, đặc biệt là xe tải, xe buýt. Ngược lại, nếu bố trí quá xa sẽ làm giảm diện tích lưu thông của nút giao, ảnh hưởng đến năng lực thông hành.
Ngoài ra, việc tổ chức giao thông phải đi kèm hệ thống biển báo, sơn kẻ đường và chế tài xử lý vi phạm rõ ràng. Nếu không có quy định cụ thể, rất dễ xảy ra tình trạng ô tô dừng lấn vào khu vực ưu tiên hoặc xe máy tiếp tục vượt đèn, dừng sai vị trí, khiến mục tiêu của giải pháp không đạt được.
Một yếu tố khác cũng cần được tính đến là sự khác biệt giữa các loại nút giao. Những nút giao có lưu lượng xe máy lớn, mặt cắt đường rộng, thường xuyên xảy ra xung đột giữa xe máy và ô tô nên được ưu tiên nghiên cứu trước. Việc lựa chọn đúng vị trí thí điểm sẽ giúp đánh giá khách quan hiệu quả của mô hình.
Trong bối cảnh xe máy vẫn là phương tiện chủ đạo của người dân Việt Nam, việc tổ chức giao thông theo hướng giảm xung đột giữa xe máy và ô tô là yêu cầu cấp thiết.
Làn dừng chờ riêng cho xe máy, xe đạp phía trước ô tô có thể trở thành một giải pháp hiệu quả, nhưng chỉ phát huy tác dụng khi được nghiên cứu kỹ, quy định rõ khoảng cách an toàn và triển khai thận trọng thông qua các chương trình thí điểm.
Làm tốt điều này không chỉ giúp giao thông vận hành thông suốt hơn mà còn góp phần bảo vệ an toàn cho hàng triệu người tham gia giao thông bằng xe đạp, xe máy mỗi ngày.