Từ vụ việc bé trai bị bạo hành tại Hà Nội, công tác bảo vệ trẻ em còn nhiều lỗ hổng

Đến nay, các cơ quan bảo vệ trẻ em đã vào cuộc như thế nào? Theo Quy định của pháp luật hiện nay, hành vi bạo hành sẽ bị xử lý ra sao? và liệu có đủ để ngăn chặn tình huống tương tự.

Trong “bức tâm thư”, bé trai sinh năm 2012 đã kể về những lần bị mẹ kế quát mắng, doạ dẫm; nhiều lần sử dụng điện thoại, chai thuỷ tinh, lược để đánh vào mặt, đầu đứa. Mẹ kế cũng yêu cầu em, mùa đông đi ngủ không được đắp chăn, mùa hè không được bật điều hoà, ngồi vào bàn học nhưng không được học bài, thậm chí bắt buộc em tự cầm dép tát vào mặt mình đến khi chảy máu miệng.

Chị Thuý Hồng ở Hà Nội bày tỏ thương cảm với bé trai bị bạo hành: "Sau khi xem, tôi thấy rất đáng tiếc cho một đứa trẻ, tại sao ngay ở Hà Nội lại tồn tại một trường hợp như thế vì bạn ấy sống ở một chung cư khá văn minh lịch sự chứ không phải ở một vùng quê nào đấy, mà không ai trong gia đình phát hiện. Đối với một đứa trẻ khi đã bị bạo hành, không biết làm thế nào để chữa lành tâm hồn đứa trẻ"

PGS.TS Trần Thành Nam, Chuyên gia tâm lý trẻ em và thanh thiếu niên cho rằng, chúng ta cần đề cao công tác phòng ngừa bạo lực gia đình, chứ không nên để xảy ra và đi giải quyết hậu quả. Trường hợp bé trai bị bạo hành ở Hà Nội trong một thời gian khá dài nhưng lại không được phát hiện sớm bởi những người thân trong gia đình, nhà trường và cộng đồng, cho thấy những bất cập:

"Chúng ta có 13 cơ quan bảo vệ trẻ em nhưng chúng ta thấy vẫn còn nhiều lỗ hổng. Dịch vụ tâm lý học đường, đáng nhẽ ra những vụ việc như thế này, phòng tư vấn học đường phải rà soát, phát hiện sớm. Trách nhiệm của nhà trường tập huấn cho các em sớm nhận biết về dấu hiệu của tổn thương, và trang bị cho các em những cái kiến thức về quyền của chính mình và cách thức chia sẻ bí mật, cách thức tìm kiếm sự trợ giúp. Nhà trường làm cũng chưa làm hết trách nhiệm trong chức trách của mình".

Ông Trần Thành Nam cũng cho rằng, sở dĩ xảy ra vụ việc đáng tiếc này, một phần là do trong xã hội hiện nay vẫn còn tồn tại lối sống vô cảm, sợ trách nhiệm, không muốn tham gia vào những chuyện gia đình khác. Mặt khác, nhiều người dân chưa hiểu về các quy định hiện hành về trách nhiệm tố cáo khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bị bạo hành.

Theo ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội bảo vệ quyền Trẻ em, trường hợp bé trai bị bạo hành ở Hà Nội là một trường hợp rất đáng thương, khi cháu bé mồ côi mẹ từ khi 2 tuổi, bố đi bước nữa và cháu bị bạo hành trong một thời gian dài.

Qua quan sát và thu thập các thông tin, ông Nam nhận định, trong với những vụ trẻ bị bạo hành trước đây, đứa trẻ bị bạo lực bởi bố, mẹ, bố dượng mẹ kế, thường rất sợ hãi và không dám nói lên vấn đề của mình hay tố cáo người gây tổn hại đến mình. Tuy nhiên, vụ việc lần này có một số điểm khác biệt :

"Trước hết người bố là một người có ý thức bảo vệ và chăm sóc con, sau khi phát hiện có những dấu hiệu bất thường, con có khả năng bị bạo lực bạo hành, ông bố đã chủ động tìm kiếm để phát hiện sớm, có bằng chứng đưa ra giải pháp kịp thời để bảo vệ.

Thứ hai, cháu bé sẵn sàng, biết cách bộc lộ các vấn đề của mình thông qua những bức thư, thông qua nói chuyện với người bố. Điều này hy vọng sẽ giúp rất nhiều cho các cơ quan chức năng xem xét, xác minh, khởi tố, xem xét vụ việc này, đúng người đúng tội với hành vi của họ".

Cũng theo ông Nam, ngay khi có thông tin về vụ việc, Hội bảo vệ quyền Trẻ em lên tiếng thúc đẩy các cơ quan chức năng vào cuộc hoặc chuyển thông tin đến các cơ quan, dịch vụ có trách nhiệm.

Đến nay, Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ Trẻ em (111) đã nhận được nhiều thông tin phản ánh về sự việc và đã thông báo đến UBND phường Kiến Hưng, Hà Nội về trường hợp trẻ bị bạo hành vào ngày 13/9. Trong cùng ngày, Công an phường Kiến Hưng phối hợp với các bên liên quan xác minh, làm rõ.  Đây là những tín hiệu tích cực cho thấy các cơ quan chức năng đã vào cuộc kịp thời làm sao để ngăn chặn giảm thiểu đến mức tối đa những tổn hại rất lâu dài đến với đứa trẻ.

Luật sư Phạm Thành Tài, Giám đốc công ty Luật Phạm Danh cho biết, tại khoản 1 Điều 37 Hiến pháp 2013 đã quy định trẻ em có quyền được chăm sóc, bảo vệ nghiêm cấm  các hành vi xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng…

Theo quy định tại Điều 22 Nghị định 130/2021/NĐ-CP ngày 30/12/2021 của Chính phủ, người thực hiện một trong các hành vi bạo hành như:  bắt nhịn ăn, nhịn uống, không cho hoặc hạn chế vệ sinh cá nhân gây tổn hại về tinh thần, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, lăng mạ, chửi mắng, đe dọa, cách ly ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em hay cô lập, xua đuổi hoặc dùng các biện pháp trừng phạt để dạy trẻ em gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ em, sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Tuy nhiên, theo Luật sư Phạm Thành Tài, tuỳ theo mức độ của hành vi bạo hành, mà người thực hiện hành vi bạo hành có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

"Dựa vào tính chất, mức độ của hành vi bạo hành trẻ em thì người thực hiện hành vi bạo hành nếu gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của trẻ em thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về một trong các tội được quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) như sau: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 134), Tội hạnh hạ người khác (Điều 140), Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình (Điều 185)...

Trong vụ việc nêu trên, việc xử lý hành vi của người mẹ kế như thế nào sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra của cơ quan tiến hành tố tụng để đảm bảo xử lý đúng người, đúng tội và có hình phạt tương xứng tùy theo mức độ, tính chất của hành vi bạo lực".

Hiện nay, các cơ quan chức năng đang tiếp tục xác minh làm rõ, đại diện Hội bảo vệ quyền trẻ em cho biết, trong quá trình tố tụng nếu có, Chi hội Luật sư thuộc Hội sẽ cử luật sư trợ giúp, hướng dẫn gia đình/ người giám hộ của trẻ em bị bạo hành.

VOVGT sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc.