Trục trặc liên tục, Singapore làm mới toàn bộ hệ thống tàu điện ngầm

Những nâng cấp này không chỉ hướng tới việc đem lại dịch vụ tốt hơn cho hành khách, mà còn để tránh lặp lại sự cố với hệ thống tàu điện từng xảy ra vào tháng 9 năm ngoái.

Chi 2,5 tỷ USD “trẻ hóa” tàu điện ngầm

Theo đài CNA, đến giữa thập niên 2030, hàng loạt đoàn tàu điện ngầm đời cũ ở Singapore sẽ được nâng cấp với các hệ thống mới nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu lỗi và giảm trục trặc, hư hỏng. Tổng cộng có 92 đoàn tàu thuộc diện nâng cấp mới, chiếm gần 1 nửa trong số 198 tàu đang phục vụ tuyến cao tốc Bắc – Nam và Đông – Tây tại Singapore. Đây là một phần của kế hoạch lớn trị giá 2.5 tỷ USD hướng tới nâng cấp và làm mới toàn bộ hệ thống tàu điện ngầm của đảo quốc sư tử.

Đoàn tàu đầu tiên được nâng cấp sẽ thuộc thế hệ tàu thứ năm, được sử dụng từ năm 2017 đến nay, và đã được tân trang một lần bởi một đơn vị đến từ Trung Quốc. Theo đại diện nhà điều hành đường sắt SMRT, đoàn tàu này đã được đưa đi thử nghiệm các nâng cấp mới từ tháng 10, dự kiến sẽ hoàn thành vào tháng 5/2026 và tiếp tục phục vụ hành khách 1 tháng sau đó. Kết quả của việc nâng cấp đoàn tàu này sẽ là cơ sở để áp dụng cho các đoàn tàu còn lại.

Ông Andy Chiang, giám đốc điều hành của STRIDES Technologies, trung tâm kỹ thuật trực thuộc nhà điều hành SMRT chia sẻ:

“Những nâng cấp này sẽ góp phần nâng cao độ tin cậy của hệ thống đường sắt và mang lại hành trình thoải mái hơn cho tất cả hành khách. Trong sáu tháng tới, đoàn tàu sẽ trải qua quá trình thử nghiệm và đưa vào vận hành nhằm kiểm chứng mức độ hiệu quả của các tính năng mới trong việc cải thiện hiệu suất khai thác, bảo đảm an toàn và nâng cao độ tin cậy.”

Theo nhà điều hành SMRT, các nâng cấp sẽ chủ yếu áp dụng cho thế hệ tàu thứ tư, năm và sáu. Trong số 92 đoàn tàu, được nâng cấp, có 35 đoàn tàu thế hệ thứ tư, 45 đoàn tàu thế hệ thứ năm và 12 đoàn tàu thế hệ thứ sáu. Các đoàn tàu thế hệ thứ tư đã được đưa vào sử dụng từ năm 2011 và các đoàn tàu thế hệ thứ sáu từ năm 2018.

Các nâng cấp bao gồm: Thứ nhất là những tiện nghi cơ bản như hệ thống điều hoà và thông gió để cải thiện trải nghiệm của khách hàng. Thứ hai là khoảng 180 cảm biến mới, bên cạnh 300 cẩm biến hiện có, để liên tục theo dõi các thành phần quan trọng của đoàn tàu như hệ thống điện, cửa, phanh v.v… Nhờ số lượng cảm biến mới, đoàn tàu sẽ được trang bị thêm hệ thống phát hiện sớm các lỗi.

Thông qua các dấu hiệu bất thường như sự biến động về nhiệt độ, cửa toa tàu đóng chậm v.v… hệ thống sẽ đưa ra các cảnh báo lỗi có thể xảy ra, giúp bộ phận kỹ thuật có thể can thiệp sớm và chính xác hơn.

Đẩy mạnh hiện đại hóa để lấy lại niềm tin công chúng sau sự cố nghiêm trọng

Những nâng cấp như thế này đã không có tại đoàn tàu thế hệ đầu tiên trong sự cố vào tháng 9 năm ngoái. Theo đó, từ ngày 25 – 30/9/2024, một đoàn tàu thuộc tuyến Đông – Tây đã gặp sự cố lệch bánh xe, gây hư hỏng nghiêm trọng cho đường ray, đường cấp điện khiến toàn bộ dịch vụ của tuyến này phải tạm ngưng trong 6 ngày để sửa chữa.

Nguyên nhân sau đó được xác định là do đoàn tàu xuống cấp do hoạt động lâu ngày. Đơn vị vận hành là SMRT sau đó đã bị phạt tiền 2.4 triệu đô-la Singapore vì “sai sót trong vận hành và bảo trì”. Ước tính đã có khoảng 2.6 triệu lượt hành khách bị ảnh hưởng, khiến vụ việc trở thành một trong những sự cố nghiêm trọng nhất trong lịch sử đường sắt Singapore.

Ông Victor Kwan, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội Singapore chia sẻ:

“Hệ thống đường sắt của chúng ta đang ngày càng cũ kỹ. Thêm vào đó, số lượng tuyến đường trong toàn hệ thống cũng đang tăng lên đáng kể. Vì vậy, hiển nhiên, với nhiều tuyến đường hơn, cùng với sự xuống cấp, những vấn đề như thế này sẽ xuất hiện. Điều quan trọng là công tác bảo trì và liệu nó có đủ hiệu quả hay không.”

Trước khi xảy ra sự cố nghiêm trọng vào ngày 25/9/2024, đường sắt Singapore cũng đã ghi nhận sự gia tăng về số lượng sự cố, với tổng cộng 15 sự cố lớn nhỏ trong vòng 3 tháng.

Ông Raymond Ong, Phó Trưởng phòng Nghiên cứu và Phát triển Doanh nghiệp thuộc Khoa Kỹ thuật Xây dựng và Môi trường, ĐH Quốc gia Singapore cho biết:

“Việc chứng kiến hàng loạt sự cố với hệ thống tàu điện trong một thời gian ngắn đã gây nên bức xúc trong cộng đồng. Vì vậy, chính phủ cần hành động sớm để ngăn chặn triệt để các vấn đề gây nên gián đoạn với hệ thống đường sắt. Bên cạnh đó, việc đào tạo đội ngũ nhân viên kịp thời đối phó với các sự cố tương tự cũng rất cần thiết”.

Còn tại Việt Nam, đã có một thời gian dài, sự lãng quên đầu tư về hạ tầng cùng dịch vụ lạc hậu, chưa theo kịp nhu cầu khách hàng, khiến đường sắt thua thiệt khi cạnh tranh với hàng không hay đường bộ. Tuy nhiên, những năm gần đây, với sự quan tâm đúng mức và nỗ lực đổi mới toàn diện, đường sắt Việt Nam đang dần lấy lại vị thế.

Vào ngày 19/12 vừa qua, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tổ chức Lễ khánh thành “Hiện đại hóa toa xe phục vụ hành khách trên hệ thống đường sắt Quốc gia,” với 162 toa xe được nâng cấp, cải tạo toàn diện, có tổng mức đầu tư hơn 60 tỷ đồng. Đây là 3 công trình, dự án của ngành đường sắt đồng loạt khởi công, khánh thành trong Lễ khởi công, khánh thành, thông xe kỹ thuật chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng dịp này.

Việc hoàn thành công trình và đưa 162 toa xe vào khai thác ngay trước thềm Tết Nguyên đán 2026 không chỉ nâng cao chất lượng phục vụ, gia tăng trải nghiệm cho hành khách mà còn góp phần nâng cao mức độ an toàn, ổn định trong công tác vận hành chạy tàu, giảm thiểu chi phí sửa chữa phát sinh, đồng thời khẳng định năng lực thích ứng và đổi mới của vận tải đường sắt trong tình hình mới.