Trừ điểm bằng lái, cần hoàn thiện về hạ tầng và nhân lực ra sao?

Việc trừ điểm giấy phép lái xe đã góp phần tăng hiệu quả răn đe, song một số ý kiến cho rằng cần xây dựng hệ thống dữ liệu một cách đầy đủ, bảo đảm việc trừ điểm được thực hiện đồng bộ, minh bạch và hiệu quả.

Lái xe khách nhiều năm, dù tuân thủ nghiêm luật giao thông, song tài xế Nguyễn Thế Tuấn (ở Nam Trực, Nam Định) vẫn luôn phải tập trung cao độ khi lái xe, bởi nếu phạm luật rất dễ bị trừ điểm giấy phép lái xe, có nguy cơ bị đình chỉ lái xe và phải thi lại:

"Dù bằng E để lái xe khách thì không phải ai cũng có bằng E, lại còn có thâm niên công tác nữa. Nhưng nếu không cẩn thận vẫn vi phạm và nếu thi lại còn không biết có đỗ hay không".

Tương tự, tài xế xe dịch vụ Nguyễn Văn Thịnh (Hà Đông, Hà Nội) cũng lo lắng khi quỹ 12 điểm có thể bị trừ hết bất cứ lúc nào:

"Nếu bị trừ 4-5 điểm trong khi bằng lái có quỹ 12 điểm thì cũng nhanh hết, Nếu trong 6 tháng bị ngừng lại thì rất đáng ngại, vì có cái bằng để đi kiếm cơm mà".

Tuy vậy, đại diện lực lượng chức năng một số địa phương cho hay, việc thực hiện nghị định 168, nhất là hình phạt bổ sung trừ điểm giấy phép lái xe đã giúp tăng hiệu quả răng đe, qua đó góp phần giảm TNGT, nhất là trong dịp nghỉ Tết Nguyên đán Ất Tỵ vừa qua.

Ông Lê Văn Định, Phó Ban ATGT, Giám đốc Sở GTVT tỉnh Cao Bằng cho biết, trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, lực lượng chức năng tỉnh Cao Bằng phát hiện, xử lý 277 trường hợp vi phạm TTATGT, trong đó, 97 trường hợp vi phạm về nồng độ cồn; 17 trường hợp vi phạm về tốc độ; tước quyền sử dụng giấy phép lái xe 12 trường hợp, trừ điểm giấy phép lái xe 38 trường hợp:

"Sơ bộ thấy rất ổn. Việc thực hiện quy định mới gần như người dân đều chấp hành tốt, đi đến đâu cũng không rượu chè như hàng năm nữa. Quy định mới đã tác động lớn đến người dân, góp phần giảm TNGT ở cả 3 tiêu chí".

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, Đội Tuyên truyền, Phòng CSGT, Công an TP. Hà Nội cho biết, việc trừ điểm giấy phép lái xe đã tác động mạnh mẽ đến việc chấp hành pháp luật về TTATGT của đa số người tham gia giao thông:

"Trong những ngày Tết, lực lượng CSGT toàn thành phố đã xử lý 1.441 trường hợp vi phạm, tạm giữ 811 giấy phép lái xe, trong đó trừ điểm 281 trường hợp. Các vi phạm phổ biến trong dịp Tết như: vi phạm nồng độ cồn, chạy quá tốc độ, chở hàng quá tải, cơi nới thành thùng; dừng đỗ xe trái quy định…"

Đại tá Nguyễn Quang Nhật, Trưởng phòng Tuyên truyền, Cục CSGT cũng cho hay, việc thực hiện Nghị định 168 về trừ điểm giấy phép lái xe đã có tác động rất tích cực, người tham gia giao thông đã có ý thức chấp hành tốt pháp luật khi tham gia giao thông. Điều này được minh chứng bởi tỷ lệ xử lý vi phạm đã giảm hơn 40% so với cùng kỳ Tết Nguyên đán Giáp Thìn năm 2024:

"Tổng hợp 9 ngày nghỉ lễ Tết Nguyên đán thì cũng có hơn 7 nghìn trường hợp giấy phép lái xe bị xử lý và bị trừ điểm. Nó như một hồi chuông cảnh tỉnh đối với người lái xe khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông, sẽ có ý thức hơn, chú ý hơn trong những lần tham gia giao thông tiếp theo sau khi đã bị xử phạt".

Tuy vậy, ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô VN cho rằng, để việc trừ điểm giấy phép lái xe hướng đến đúng đối tượng vi phạm. Bởi không ít trường hợp, tài xế vi phạm bị phạt nguội, họ chuyển sang doanh nghiệp khác, thì hệ thống thiết bị vẫn ghi nhận phương tiện vi phạm, doanh nghiệp vận tải phải chịu trách nhiệm:

"Doanh nghiệp là một chủ thể, một chủ đầu tư, người ta chỉ biết đầu tư ra phương tiện để người ta tuyển dụng, tạo công ăn việc làm cho người lao động. Thế thì hiện nay đang hướng tới việc phạt dựa theo biển số xe, chứ không có tên lái xe. Nếu lái xe trên đường bị bắn tốc độ, hay vượt đèn đỏ thì chỉ biết gửi về, phạt cái xe này, chứ không có lái xe. Nếu bây giờ lái xe bỏ việc, thì ông doanh nghiệp phải chịu toàn bộ tổn thất này".

Chuyên gia giao thông Nguyễn Hữu Đức cho rằng, để việc trừ điểm được thực hiện thống nhất trên cả nước, không thể tách rời việc thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, cả trong quản lý và thống kê dữ liệu. Mặc dù lực lượng CSGT đang đẩy mạnh chuyển đổi số, song vẫn còn nhiều việc phải làm để việc trừ điểm được hiệu quả, minh bạch:

"Điều đầu tiên là phải đảm bảo về mặt công nghệ số, thứ hai về mặt con người, khi trừ điểm này mặc dù đã có quy định rõ ràng rồi, nhưng người áp dụng có thể vẫn xê xích, cho nên muốn như thế phải có quy định rõ ràng để trừ điểm thật rõ ràng, ví dụ cái này trừ 2 điểm, 3 điểm hay toàn bộ điểm… Tóm lại là kết hợp giữa cơ sở hạ tầng về công nghệ số, con người xử lý và cả những vấn đề về thể chế, quy định pháp luật".

Trừ điểm giấy phép lái xe đang được coi là hình thức phạt bổ sung có tính răn đe mạnh mẽ đối với người tham gia giao thông. Tuy vậy, để việc xử phạt được minh bạch, hiệu quả, vẫn cần hoàn thiện các chính sách pháp luật, cơ sở hạ tầng đồng bộ; xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ và liên thông, xây dựng nguồn nhân lực để thực hiện một cách thống nhất, hiệu quả.

Hãy đến với góc nhìn này của VOV Giao thông qua bài bình luận có nhan đề: Để trừ “đúng và đủ”

Nghị định 168/2024, có hiệu lực từ 1/1/2025 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc quản lý trật tự, an toàn giao thông đường bộ tại Việt Nam. Một trong những điểm nổi bật của nghị định này là việc áp dụng cơ chế trừ điểm trên giấy phép lái xe nhằm tăng cường tính răn đe và nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông của người tham gia giao thông.

Minh chứng rõ nét nhất cho thấy tác động của chính sách trừ điểm này phần nào được thể hiện qua đợt nghỉ Tết Nguyên đán Ất Tỵ vừa qua, khi số trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông được phát hiện và xử lý đã giảm hơn 40% so với Tế Nguyên đán Giáp Thìn 2024, trong đó vi phạm nồng độ cồn đã giảm hơn 54%.

Một số ý kiến cho rằng, dù số vụ vi phạm đã giảm, tình trạng uống rượu bia khi tham gia giao thông cũng giảm, song chỉ riêng đợt nghỉ Tết vừa qua, cũng đã có hơn 3 nghìn trường hợp bị tước giấy phép lái xe, hơn 7 nghìn trường hợp bị trừ điểm giấy phép lái xe.

Bởi vậy, để triển khai hiệu quả cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe, không chỉ là việc xử phạt trực tiếp của lực lượng thực thi trên đường, thì việc xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông là điều kiện tiên quyết.

Hệ thống giao thông thông minh (ITS) cần được đầu tư và phát triển, bao gồm việc lắp đặt hệ thống camera giao thông, cảm biến tốc độ, và hệ thống nhận diện biển số tự động. Những thiết bị này giúp phát hiện và ghi nhận các hành vi vi phạm một cách chính xác và kịp thời, tạo điều kiện cho việc trừ điểm được thực hiện công bằng và minh bạch.

Bên cạnh đó, việc xây dựng một cơ sở dữ liệu tập trung, đồng bộ và bảo mật về giấy phép lái xe và các vi phạm giao thông là yếu tố then chốt. Điều này đảm bảo rằng thông tin về vi phạm và trừ điểm được cập nhật kịp thời, chính xác, đồng thời hỗ trợ việc tra cứu và quản lý thông tin của cả lực lượng chức năng và người vi phạm được thực hiện một cách hiệu quả. Việc đảm bảo an ninh và bảo mật thông tin trong cơ sở dữ liệu cũng rất quan trọng để bảo vệ quyền riêng tư của người dân và ngăn chặn các hành vi gian lận.

Để vận hành hiệu quả hệ thống trừ điểm giấy phép lái xe, cần đào tạo và phát triển đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực công nghệ thông tin và quản lý giao thông. Ngay cả những nhân viên giám sát camera giao thông cũng cần được trang bị kiến thức về quản lý và vận hành hệ thống giao thông thông minh, kỹ năng phân tích và xử lý dữ liệu, cũng như hiểu biết sâu sắc về các quy định pháp luật liên quan. Ngoài ra, cần có các chương trình đào tạo liên tục để cập nhật kiến thức và kỹ năng cho họ, đảm bảo họ có thể đọc, phân tích tình huống, đưa ra kết quả xử lý chính xác, minh bạch.

Với đội ngũ công an xã, phường, thị trấn, khi được trao quyền xử phạt vi phạm giao thông trên một số tuyến đường, cần được tập huấn một cách thường xuyên, liên tục, để lực lượng thực thi có quyền, có công cụ trong việc tuần tra, xử lý vi phạm, trong đó bao gồm cả việc trừ điểm giấy phép lái xe.

Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức của người dân về cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe và các quy định pháp luật giao thông là rất quan trọng. Cần tăng cường công tác tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội, cũng như thông qua các chương trình đào tạo tại trường học và cộng đồng, giúp người dân hiểu rõ trách nhiệm của mình khi tham gia giao thông, từ đó giảm thiểu các hành vi vi phạm.

Việc trừ điểm giấy phép lái xe theo Nghị định 168 là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Tuy nhiên, để cơ chế này hoạt động hiệu quả và minh bạch, cần có sự đầu tư và hoàn thiện về cơ sở hạ tầng, xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục, và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giám sát.

Đây là những yếu tố quyết định cho thành công của cơ chế này, góp phần xây dựng một môi trường giao thông an toàn, văn minh và hiện đại.