Thuế thu nhập cá nhân sẽ điều chỉnh giảm trừ gia cảnh theo cách nào?

Vậy, mức thuế thu nhập cá nhân cần được xem xét lại mức giảm trừ gia cảnh để phù hợp thực tế đời sống ra sao? Chi phí cho giáo dục, y tế có thể được giảm trừ khi tính thuế thu nhập cá nhân như thế nào?

PV VOV Giao thông đối thoại cùng TS Nguyễn Quốc Việt, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và Chính sách về nội dung này.

PV: Thưa ông, ông thấy sao về việc mức tính thuế thu nhập cá nhân hiện nay đã không còn phù hợp với thực tiễn và cần phải có những điều chỉnh phù hợp hơn?

TS Nguyễn Quốc Việt: Luật Thuế thu nhập cá nhân được thông qua từ năm 2012 cho đến bây giờ đã là một quãng thời gian dài; kể từ thời điểm có sự điều chỉnh về mức giảm trừ gia cảnh gần nhất là tháng 7/2020 là trước Covid 19 thì cũng là một thời gian dài với rất nhiều sự thay đổi, biến động về kinh tế, xã hội, lao động, việc làm. Trong khi đó, cơ chế, cách thức tính toán thuế thu nhập cá nhân cũng như mức giảm trừ gia cảnh thì đã quá lạc hậu so với tình hình thực tiễn.

Như mức giảm trừ gia cảnh hiện tại là 11 triệu/ tháng với cá nhân người nộp thuế và 4,4 triệu cho người phụ thuộc thì rõ ràng nhiều ý kiến ở các góc độ khác nhau cho thấy, nó không đủ để đáp ứng các chi phí sinh hoạt, những yêu cầu của cuộc sống, nhất là với người ở đô thị.

Người lao động có thu nhập tăng lên nhưng tăng thu nhập thì đi kèm với mức tăng chi tiêu hàng tháng của cá nhân và hộ gia đình; khi chúng ta không có sự điều chỉnh kịp thời về mức giảm trừ hoặc khởi điểm chịu thuế thì áp lực chịu thuế dựa trên mức tăng thu nhập trong khi chi phí cũng tăng lên thì không được giảm trừ còn thu nhập thì tính thuế lũy tiến phải đóng thuế nhiều hơn. Việc để quá lâu, quá dài chưa điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh là một bất cập.

PV: Vậy, ông có đóng góp gì về phương án điều chỉnh cách tính thuế thu nhập cá nhân thế nào cho hợp lý?

TS Nguyễn Quốc Việt: Trong cơ chế sửa đổi, nếu chúng ta giữ cơ chế như hiện tại thì phải nâng cao hơn và rút ngắn khoảng cách điều chỉnh, ví dụ như không để cộng dồn mức lũy tiến 20% mà chỉ để 10% trở xuống rồi mức khởi điểm để đóng thuế hay mức giảm trừ cho cá nhân hay người phụ thuộc cũng phải tăng lên một cách đáng kể.

Cách thứ hai cũng được khá nhiều người đề cập, đó là, không dựa trên chỉ số lạm phát mà dựa trên chỉ số lương tối thiểu vùng đã được xác lập hàng năm cộng thêm hệ số nhất định dành cho giảm trừ cá nhân hoặc giảm trừ người phụ thuộc thì sẽ phù hợp và phân hóa được về vùng miền, thu nhập, nhu cầu chi tiêu...

PV: Trong Luật mới, dự kiến có đề xuất "giảm trừ đặc biệt" cho giáo dục và y tế, kinh nghiệm từ các nước về vấn đề này ra sao, thưa ông?

TS Nguyễn Quốc Việt: Kinh nghiệm của nhiều nước, kể cả các nước trong khu vực thì hầu hết đều tính toán đưa các chi phí đầu vào hợp lý, kể cả những chi phí liên quan đến mua sắm những tài sản lớn, chi phí những quỹ đầu tư cho tương lai, đầu tư cho học tập, khám chữa bệnh thì là những chi phí lớn, hợp lý, cần được giảm trừ trước khi tính toán thu nhập để chịu thuế cho mỗi cá nhân.

Nếu chúng ta làm được việc đó thì tôi tin rằng nó sẽ hài hòa, công bằng giữa các cá nhân; giúp tạo động lực cho cá nhân, hộ gia đình đầu tư cho tương lai, đầu tư cho sức khỏe, cho giáo dục. Đây là những điểm cần nghiên cứu thấu đáo để tích hợp, nhất là trong bối cảnh chúng ta đã số hóa và tự động hóa rất nhiều công tác quản lý thuế thì việc chúng ta cá biệt hóa và chi tiết hóa các mức đầu tư, chi phí của mỗi cá nhân là cần thiết trước khi xem xét thu nhập để chịu thuế, đây là điều khả thi trong điều kiện hiện nay.

PV: Vâng, xin được cảm ơn ông!