Tay chân miệng vào mùa: Đừng chủ quan

Trong bối cảnh dịch bước vào giai đoạn cao điểm theo mùa, ngành y tế thành phố đang tăng cường giám sát, điều trị và phối hợp kiểm soát dịch tại trường học, cộng đồng như thế nào?

Vắc xin tay chân miệng, mơ ước 1 thập kỷ sắp thành hiện thực

Theo số liệu từ Viện Pasteur TP.HCM, đến tuần thứ 12, khu vực phía Nam ghi nhận hơn 17.000 ca mắc tay chân miệng, 8 trường hợp tử vong. Riêng TP.HCM có 8.152 ca mắc, 4 trường hợp tử vong. Đáng lo ngại, số ca nặng độ 2B tại thành phố tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Toàn thành phố hiện có 332 ổ dịch, trong đó phần lớn xuất hiện tại trường học và cộng đồng.

Tại các bệnh viện nhi, số trẻ nhập viện vì tay chân miệng đang có xu hướng tăng, trong đó không ít trường hợp diễn tiến nhanh khiến phụ huynh lo lắng. Từ Tây Ninh, chị Hồng đưa con lên TP.HCM cấp cứu ngay trong đêm sau khi phát hiện những dấu hiệu bất thường.

"Khoảng 7h30 tối chỉ nổi vài hột ở tay thôi, rồi khoảng vài tiếng sau là nổi hết đầy người. Cháu ngủ cứ lừ đừ, có lúc giật bắn người. Em xem thì thấy người ta nói là bị cái này cũng nguy hiểm cho em bé và sợ bị nhiễm trùng nữa nên em mới chở lên đây.”

Với tay chân miệng, những biểu hiện tưởng chừng đơn giản như sốt, nổi bóng nước ở tay, chân, miệng… đôi khi lại là khởi đầu cho một đợt chuyển nặng nếu không được theo dõi sát. Một phụ huynh khác cũng chia sẻ, con chị từng mắc tay chân miệng trước đó, nhưng lần này biểu hiện nặng hơn hẳn:

“Lần này em thấy cháu bị tay chân miệng sốt cao hơn lần trước, sốt cao co giật là em đưa đi bệnh viện luôn.”

Nỗi lo của phụ huynh là có cơ sở. Bởi theo các bác sĩ nhi khoa, tay chân miệng không phải lúc nào cũng diễn tiến nhẹ. Một số trường hợp có thể chuyển nhanh sang biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp, đặc biệt khi trẻ sốt cao liên tục, giật mình chới với, run chi, quấy khóc kéo dài, ngủ gà hoặc co giật.

Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, số ca điều trị nội trú và ca nặng đang tăng lên trong những tuần gần đây. Bác sĩ Chuyên khoa I Tiêu Châu Thy, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM cho biết:

“Hiện tại khoa nhiễm nhận khoảng 10 đến 20 ca tay chân miệng nhưng 1-2 tuần gần đây tỉ lệ nhập viện và tỉ lệ bệnh nặng có gia tăng.”

Có thể thấy bệnh tay chân miệng vẫn mang tính chu kỳ, nhưng mô hình dịch hiện nay có nhiều biến động hơn trước. Đặc biệt, số ca có xu hướng tăng khi trẻ quay lại trường lớp, nhà trẻ – nơi việc tiếp xúc gần, dùng chung đồ chơi, sinh hoạt tập thể diễn ra thường xuyên.

Lý giải về con đường lây lan của bệnh, Bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến – Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM nhấn mạnh, đây là bệnh lây qua đường tiêu hóa, nên những thói quen sinh hoạt tưởng chừng rất bình thường của trẻ lại chính là mắt xích quan trọng khiến virus lan rộng:

“Khâu chăm sóc không tốt, tay của trẻ hay bốc bỏ vô miệng hoặc hay mút tay thì sẽ truyền bệnh tay chân miệng, chưa kể là trẻ chơi đồ chơi, sờ nắm vật dụng xung quanh thì virus đường ruột phân bố ở đó sẽ xâm nhập vào đường tiêu hóa của trẻ, bệnh này lây qua đường tiêu hóa.”

Từ bàn tay chưa được vệ sinh sạch sẽ, từ món đồ chơi dùng chung, tay nắm cửa, bàn ghế, sàn nhà… virus có thể tồn tại và lây lan rất nhanh trong môi trường tập thể. Đây cũng là lý do vì sao trường học, nhất là nhóm trẻ mầm non và tiểu học, luôn là nơi dễ bùng phát ổ dịch nếu công tác vệ sinh, theo dõi sức khỏe không được thực hiện nghiêm túc.

Ngành y tế TP.HCM nhận định, đây đang là giai đoạn đầu của đợt dịch theo mùa. Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Hồng Nga – Phó Giám đốc HCDC, mỗi năm, tay chân miệng thường có 2 đợt sóng dịch lớn:

“Hằng năm có 2 đợt sóng dịch tay chân miệng là tháng 3 và tháng 4 và đợt sóng thứ 2 là vào tháng 9 (mùa tựu trường). Nhằm kiểm soát hiệu quả dịch bệnh truyền nhiễm trên địa bàn Thành phố, Sở Y tế yêu cầu tập trung vào các hoạt động sau:

Tất cả các cơ sở y tế thực hiện nghiêm túc chế độ thông tin báo cáo bệnh truyền nhiễm, triển khai giám sát các tác nhân gây bệnh, giám sát tại cửa khẩu để qua đó phát hiện sớm, cũng như dự báo tình hình dịch bệnh để ứng phó kịp thời.

Các trạm y tế phối hợp với các trường học, các cơ sở giáo dục trên địa bàn tổ chức giám sát dịch bệnh trong trường học và triển khai các biện pháp phòng chống dịch như: vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, tiêm chủng theo lịch và tiêm chủng bù liều cho học sinh mầm non và tiểu học.”

Trong bối cảnh số ca mắc tăng nhanh, số ca nặng gia tăng và đã có trẻ tử vong, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan. Khi trẻ sốt cao, loét miệng, nổi ban ở tay chân, giật mình nhiều, lừ đừ hoặc co giật, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tay chân miệng là bệnh quen thuộc ở trẻ nhỏ, nhưng những biến chứng nguy hiểm hoàn toàn có thể xảy ra nếu phát hiện muộn. Chủ động phòng bệnh, theo dõi sát dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám sớm vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ trẻ trong giai đoạn dịch đang gia tăng.