Số hóa tiếng nói, đa dạng hóa cách thức tiếp cận công chúng

Sự thay đổi này tạo điều kiện cho các phóng viên, biên tập viên tối ưu hóa quy trình tác nghiệp, đưa phát thanh vượt ra khỏi giới hạn sóng vô tuyến, mở ra không gian tương tác vô hạn với khán thính giả.

Trong những năm gần đây, Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) xác định chuyển đổi số không thuần túy là ứng dụng công nghệ, mà thực sự là một cuộc cách mạng về tư duy quản lý, sản xuất, phân phối nội dung.

Quá trình này được triển khai đồng bộ qua ba mũi nhọn, bao gồm xây dựng tòa soạn thông minh, xóa bỏ rào cản vận hành rời rạc giữa các loại hình phát thanh, báo điện tử cũng như báo in. Dữ liệu từng bước được liên thông với nhau qua cổng thông tin chung, qua đó giúp phóng viên sản xuất thông tin một lần nhưng phân phối tối ưu trên mọi nền tảng.

Ông Vũ Xuân Cường, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Truyền thông R&D, chia sẻ: “Hiện nay với đề án chuyển đổi số, với chiến lược hội tụ, không những hội tụ về mặt công nghệ mà còn hội tụ về mặt nội dung và hội tụ về mặt khán thính giả. Ở trong hội tụ khán thính giả này, tất cả các loại hình báo chí của Đài Tiếng nói Việt Nam  khán thính độc giả tụ lại một mối.

Điều này rất hay vì khi tụ lại một môi khán thính giả có trải nghiệm, mình có cộng đồng, từ dữ liệu đó biết được nhu cầu của khán thính giả. Hoặc như chúng ta nói, một số đơn vị tăng cường khả năng tương tác, của khán thỉnh giả với Đài, tương tác ở đây không phải tương tác một chiều mà là hai chiều”.

Số hóa thiết bị, số hóa quy trình sản xuất giúp cho việc tự động hóa khâu lưu trữ, biên tập, phát sóng. Dữ liệu (data) thu thập được từ các nền tảng số giúp các biên tập viên đo lường chính xác thị hiếu của công chúng…

Trường hợp của Kênh VOV Giao thông Hà Nội, trực thuộc Ban VOV Giao thông quốc gia, là một ví dụ, thông qua dữ liệu thu thập từ nền tảng số, Ban VOVGT Quốc gia xác định được nhóm thính giả, nhu cầu thông tin để tối ưu hóa nội dung, cải thiện chất lượng chương trình.

Bên cạnh đó, các chương trình phát thanh ngoài việc phát qua sóng Radio FM 91MHz truyền thống còn được đưa lên các nền tảng phát thanh số (radio online, podcast…) giúp nội dung phát thanh vượt qua giới hạn địa lý, để mở rộng phạm vi tiếp cận thính giả và nâng cao khả năng tương tác nhiều chiều.

Chị Nguyễn Thanh Vân, một thính giả yêu đài ở Hà Nội, cho biết: “Hôm đó mưa rất to, tôi nhớ MC ngày hôm đó chia sẻ rất nhiều thông tin liên quan đến các cung đường ngập lụt nhưng rất tiếc lại không có cung đường di chuyển của gia đình tôi ngày hôm đó. Lúc đó tôi thử đặt câu hỏi trên fanpage lập tức nhận được thông tin ngay lập tức từ các khán thính giả của VOV Giao thông về những đoạn đường không thể di chuyển, đi đường nào về nhà thì không gặp khó khăn”.

Theo anh Chu Trung Đức, Phó Trưởng phòng Giao thông duyên hải, Ban VOV Giao thông quốc gia, Ban VOVGT Quốc gia thời gian có nhiều hoạt động nổi bật trên nền tảng số, các nội dung được sản xuất theo triết lý triết lý “Digital First” (Nội dung số trước) và phân phối đa nền tảng.

Quá trình số hóa các nội dung giúp cho thính giả của Đài Tiếng nói Việt Nam dễ dàng tiếp cận với làn sóng phát thanh hơn trước đây với nhiều hình thức khác nhau.

Trong năm 2025, Ban đã thực hiện một số chương trình livestream đặc biệt nhân các sự kiện A50, A80 và thông tin về các cơn bão trong năm 2025 và nhận được lượng lớn các thông tin tương tác từ các thính giả trên nhiều nền tảng khác nhau:

“Tương tác là thế mạnh của Ban VOV Giao thông quốc gia khi mà chúng tôi cũng là kênh phát thanh tương tác theo thời gian thực đầu tiên. Trong các phiên livestteam chúng tôi tận dụng toàn bộ nguồn thông tin mà hệ thống phát thanh có sẵn đó là thông tin từ thính giả, từ lực lượng chức năng, tất cả những nguồn thông tin đó cùng với thông tin từ thính giả gửi về thông qua fanpage qua đường dây nóng, zalo thì chúng tôi có được nguồn tin khá phong phú. Còn người dân cũng rất thích tương tác trên nền tảng mạng xã hội đó”.

Ứng dụng những tiến bộ khoa học công nghệ, Ban VOV Giao thông Quốc gia đã và đang hướng đến xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về hạ tầng giao thông, đô thị đặc thù từ những bài viết chuyên sâu, thông tin từ các thính giả, cộng tác viên, dữ liệu từ hàng trăm camera giao thông đô thị và ứng dụng bản đồ số công nghệ cao.

Bên cạnh đó, Đài Tiếng nói Việt Nam còn chủ động xây dựng trục hạ tầng số quy mô lớn, tích hợp các kênh phát thanh kết nối toàn bộ hệ thống của các tỉnh, thành phố, ứng dụng như VOV Media hay các kênh số trực tuyến. Công nghệ AI cũng được đưa áp dụng đối với quy trình biên tập, chuẩn hóa dữ liệu lưu trữ, tối ưu hóa nội dung.

Như Trung tâm Truyền thông và Văn hóa đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh hiện nay sử dụng nhiều phương thức sản xuất khác nhau, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Qua đó góp phần xây dựng hệ thống truyền thanh thông minh, phối hợp hiệu quả với các kênh sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam. Ông Trịnh Quốc Đoàn, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Văn hóa đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, nhận định:

“So với truyền thanh hữu tuyến phải biên tập đọc, dựng, cắt thì mới phát nhưng mà truyền thanh thông min, khi có văn bản đưa vào sử dụng AI chuyển hóa thành giọng đọc phát ngay được. Trong quá trình mình xây dựng truyền thành thông minh ấy, có những văn bản mang tính khẩn trương, mình chủ động ứng xử ngay, không cần đợi như thông tin về các trận bão”.

Trước đây, thính giả của Đài Tiếng nói Việt Nam bị giới hạn bởi không gian phát sóng cũng như thời gian biểu của đài. Số hóa cho phép khán giả nghe lại, xem truyền hình trực tiếp livecam tại phòng thu hoặc đọc bài viết tóm tắt bất cứ lúc nào, trên mọi thiết bị kết nối Internet.

Thông qua các nền tảng số, người nghe có thể bình luận trực tiếp, gửi yêu cầu bài hát, đóng góp ý kiến ngay trong thời gian thực, thu hẹp khoảng cách giữa người dẫn chương trình với thính giả.

Theo Tiến sĩ Vũ Hải Quang, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, mục tiêu chiến lược của Đài Tiếng nói Việt Nam trong thời gian tới là chuyển từ tư duy phát sóng một chiều sang tư duy tương tác:

“Trong hơn 80 năm qua Đài Tiếng nói Việt Nam luôn là tiếng nói chính thống của Đảng và Nhà nước, được sự tin cậy đối với nhân dân. Tuy nhiên,chúng ta biết rằng công chúng hiện nay thay đổi rất nhanh, họ không chỉ nghe radio ở khung giờ cố định mà họ tiếp nhận thông tin qua nhiều hình thức.

Chính vì vậy, chiến lược của VOV là chuyển từ tư duy phát sóng một chiều sang tư duy tương tác, hiện diện, công chúng ở đâu, báo chí hiện diện ở đó bằng hình thức phù hợp nhất, nhanh nhất, chính xác nhất".

Trong giai đoạn tiếp theo, VOV đang hướng tới việc tối ưu hóa trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để cá nhân hóa hoàn toàn trải nghiệm người dùng. Những thách thức về bản quyền trên không gian mạng và đào tạo nhân lực số đang từng bước được khắc phục để VOV giữ vững vai trò là công cụ tuyên truyền chủ lực, hiện đại.