Sen đầu hạ và những khoảng lặng giữa lòng Hà Nội

Nhân dịp kỷ niệm 2650 năm ngày Đức Phật đản sinh, mỗi tác phẩm như một lời tri ân lặng lẽ, đưa người xem bước vào hành trình tìm về sự an yên giữa đời sống hiện đại.

Mỗi độ tháng Tư âm lịch, khi hương sen bắt đầu len nhẹ trong gió đầu hạ, giới yêu hội họa và Phật tử Thủ đô lại tìm về một điểm hẹn nghệ thuật quen thuộc. Nhưng năm nay, triển lãm “Sen Đầu Hạ IX” mang một ý nghĩa đặc biệt hơn, khi được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 2650 năm ngày Đức Phật đản sinh — như một lời dâng kính bằng sắc màu, đường nét và chiều sâu tâm thức của người nghệ sĩ.

Không gian triển lãm tại 42 Yết Kiêu những ngày này như chậm lại giữa nhịp sống Hà Nội vội vã. 55 tác phẩm của 37 họa sĩ hiện diện trong nhiều chất liệu: sơn mài, sơn dầu, lụa, màu nước, acrylic, điêu khắc… Mỗi bức tranh là một cách cảm, một lát cắt nội tâm khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở tinh thần hướng thiện, thanh tịnh như chính hình tượng hoa sen trong Phật giáo.

Theo Thượng tọa Thích Minh Hiền — Phó Trưởng ban Thường trực Ban Văn hóa Trung ương, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, triển lãm năm nay không chỉ là hoạt động mỹ thuật, mà còn là dịp để những người nghệ sĩ Phật tử gửi gắm lòng tri ân tới Đức Phật qua nghệ thuật:

“Triển lãm Sen đầu hạ IX năm nay mừng Đức Phật đản sinh lần thứ 2.650, Phật lịch 2.570. Ban Văn hóa Trung ương chúng tôi đã tổ chức cho anh chị em hoạ sĩ Phật tử của Mạc Hương và câu lạc bộ Unesco tổ chúc triển lãm với 55 tác phẩm của 37 hoạ sỹ để đón mừng ngày đản sinh của Đức Thế Tôn.

Đây là một ý nghĩa, một kỷ niệm rất lớn đối với bậc thầy của chúng ta- Đức Phật Thích Ca Mô Ni ra đời cách đây 2650 năm với những đoá sen đầu hạ, tả tình cảm của mình dâng lên đức thế tôn nhân mùa đản sinh của Người và nguyện sống làm sao thanh bạch như hoa sen trắng.”

Trong hội họa Phật giáo, sen không chỉ là một biểu tượng thẩm mỹ. Với nhiều nghệ sĩ, đó còn là hành trình soi chiếu vào chính nội tâm mình. Khi đặt bút vẽ sen, họ cũng đang vẽ sự tĩnh tại, lòng biết ơn và những điều học được từ Phật pháp qua năm tháng tu tập.

Lần đầu tiên mang đến triển lãm những tác phẩm sen sơn mài sau nhiều năm gắn bó với chất liệu sơn dầu, họa sĩ Đặng Phương Việt, pháp danh Quảng Lưu, chọn nghệ thuật như một con đường để chuyển tải tinh thần đạo pháp bằng ngôn ngữ hội họa:

“Trong triển lãm lần này, Quảng Lưu có 3 tác phẩm, lần đầu tiên giới thiệu tới công chúng tác phẩm sen sơn mài, trước đây rất nhiều người biết đến Sen sơn dầu. Hai tác phầm nữa là Đại Thủ Ấn và Quán Âm. Với người Phật tử, nghệ thuật là ngôn ngữ để chúng ta tu tập và truyền tải tất cả các kiến thức chúng ta học được về Phật pháp, về đạo pháp để truyền tải qua tác phầm.

Những họa sĩ từ xưa đến giờ đều truyền tải cuộc sống, đời sống và cái đẹp nhìn thấy nhưng đối với họa sỹ Phật tự lại rất khác. Thứ nhất là điều họ tu tập và muốn truyền thụ Phật pháp thông qua tác phẩm nghệ thuật của mình, hiểu biết, tuệ nhãn của bản thân để thức tỉnh bản thần mình với những điều học từ Phật pháp.”

Đi giữa không gian triển lãm, người xem dễ dàng bắt gặp những gam màu vừa rực rỡ vừa an nhiên. Đó là vẻ nhiệm màu trong tranh màu nước “Chín rồng tắm Phật” của Đại đức Thích Từ Quảng; là sự thanh khiết nhẹ nhàng của “Hương đầu mùa” của họa sĩ Nguyễn Lâm; chiều sâu huyền nhiệm trong “Lục độ mẫu Tara” của họa sĩ Nguyễn Thị Nhàn, pháp danh Pháp Lạc; hay những sắc vàng, bạc óng ánh đầy cuốn hút trong các tác phẩm sơn mài về đề tài Phật giáo.

Không chỉ những người làm nghệ thuật, nhiều bạn trẻ cũng tìm thấy sự đồng điệu riêng khi đến với triển lãm. Với họa sĩ Cao Minh Hồng, Hội Mỹ thuật Việt Nam, hình tượng sen trong Phật giáo luôn mang vẻ đẹp bền bỉ và trọn vẹn của nhân sinh:

“Nhà chùa chọn chủ đề “Sen” là cực kỳ ý nghĩa, sâu xa, bởi vì sen khi tàn rồi vẫn còn để lại tơ để lại củ Sen, muốn nói một đời sen rất trọn vẹn. Mặc dù ở trong bùn, gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. Tất cả các Phật tử những người tu hành cũng vậy, cũng như những đoá sen, cho dù giữa đời thường có bao nhiêu biến cố nhưng họ vẫn giữ vững được lý tưởng của người tu hành, chân thiện mỹ".

Còn với Hồ Dương Yến Nhi, một bạn trẻ ở Hà Nội, triển lãm mở ra góc nhìn mới về nghệ thuật Phật giáo qua chất liệu sơn mài truyền thống:

“Trong triển lãm hôm nay, mình ấn tượng nhất với tác phẩm “Thiên nữ tán hoa”. Đây là lần đầu tiên mình xem những tranh sơn mài về đề tài Phật giáo, màu sắc trong tranh mới lạ và đại đa số tác phầm sân mài về Phật giáo sử dụng khá nhiều bạc và vàng rát, với mình thì điều này khá phù hợp, làm tôn lên sự thần thánh, cảm thấy bản thân bị cuốn vào những màu sắc bắt mắt như thế. Tôn giáo thông qua nghệ thuật đã làm cho mình ấn tượng và từ đó mình cũng bắt đầu để ý hơn đến những tác phẩm sơn mài về đề tài Phật giáo.”

“Sen Đầu Hạ IX” không chỉ là một triển lãm mỹ thuật, mà còn là khoảng lặng dịu dàng giữa lòng Hà Nội đầu hè — nơi hội họa gặp gỡ tinh thần Phật pháp, nơi người xem tìm thấy sự an yên qua từng lớp màu, từng cánh sen và những câu chuyện lặng thầm phía sau mỗi tác phẩm…