Podcast mở “đại lộ” mới cho phát thanh trong kỷ nguyên số

Hội thảo được đánh giá là diễn đàn quan trọng nhằm nhận diện xu hướng, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp phát triển podcast trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay. 

Tại hội thảo, nhiều tham luận và ý kiến trao đổi tập trung làm rõ vai trò ngày càng nổi bật của podcast trong hệ sinh thái truyền thông hiện đại. Các diễn giả nhận định, cùng với sự phát triển của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các thiết bị thông minh, phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận nội dung của công chúng đã có những thay đổi căn bản. Điều này buộc phát thanh phải chuyển mình để thích ứng, trong đó podcast nổi lên như một hình thức tiêu biểu. 

Phát biểu tại hội thảo, ông Đỗ Tiến Sỹ, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII nhấn mạnh, kỷ nguyên số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với báo chí - truyền thông nói chung và phát thanh nói riêng. Phát thanh ngày nay không còn bị giới hạn trong hình thức nghe truyền thống qua radio, mà đã mở rộng sang nhiều nền tảng số, thiết bị di động và các ứng dụng thông minh. Công chúng có thể chủ động lựa chọn nội dung theo nhu cầu, tương tác hai chiều, cá nhân hóa trải nghiệm và dễ dàng lưu trữ, tìm kiếm lại các chương trình yêu thích. 

“Trong tiến trình chuyển đổi đó, podcast nổi lên như một hình thức tiêu biểu, là giải pháp hiệu quả để phát thanh thích ứng với môi trường số hóa, đồng thời vẫn giữ được ‘bản sắc’ và ‘chất riêng’ của phát thanh – đó là chiều sâu nội dung, tính gần gũi và khả năng kết nối cảm xúc với công chúng”, ông Đỗ Tiến Sỹ khẳng định. 

Cũng theo Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, tại Việt Nam, podcast đang từng bước được các cơ quan báo chí, đặc biệt là các đài phát thanh - truyền hình, quan tâm đầu tư. Minh chứng rõ nét là tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII, lần đầu tiên podcast được đưa vào hạng mục dự thi chính thức. Trong tổng số 343 tác phẩm dự thi, có tới 97 tác phẩm podcast, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của loại hình nội dung âm thanh trên nền tảng số. 

Ông Đỗ Tiến Sỹ cho biết, việc phát triển podcast nằm trong chiến lược chuyển đổi số tổng thể của Đài Tiếng nói Việt Nam, trong đó nội dung số, không gian số và công chúng số là những ưu tiên hàng đầu. Podcast không chỉ là một xu hướng, mà đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy hiện đại hóa phát thanh, góp phần xây dựng hệ sinh thái truyền thông số, giữ vững vai trò của cơ quan truyền thông chủ lực trong kỷ nguyên mới. 

“Podcast không còn là một khái niệm mang tính thời thượng, mà đã trở thành hành động, quyết tâm và động lực hiện đại hóa, mở ra không gian sáng tạo vô tận cho những người làm phát thanh”, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam nhấn mạnh, đồng thời kỳ vọng hội thảo sẽ góp phần hình thành nhận thức chung và định hướng chiến lược phát triển podcast trong thời gian tới. 

Không chỉ dừng lại ở góc độ trong nước, hội thảo còn mang đến cái nhìn toàn cảnh về xu hướng podcast trên thế giới. Ông Andrew William Ronald Davies, Trưởng ban Phát thanh của Hiệp hội Phát thanh - Truyền hình châu Á - Thái Bình Dương cho biết, podcast đang phát triển mạnh mẽ với nhiều đặc điểm khác biệt so với phát thanh truyền thống. 

Theo ông Andrew William Ronald Davies, podcast cho phép người nghe lựa chọn nội dung và thời điểm phù hợp, chương trình được sản xuất sẵn thay vì phát trực tiếp, phong cách thể hiện gần gũi, mang tính trò chuyện tự nhiên. Đặc biệt, podcast không bị giới hạn bởi khung giờ hay phong cách của một đài phát thanh cụ thể, đồng thời có thể phân phối trên nhiều nền tảng và tiếp cận khán giả toàn cầu. 

Các số liệu được ông Andrew đưa ra cũng cho thấy tiềm năng lớn của lĩnh vực này. Ước tính đến năm 2026, sẽ có khoảng 600 triệu người nghe podcast trên toàn thế giới, tăng so với 580 triệu người năm 2025. Hiện có hơn 4,5 triệu podcast đang được sản xuất, trong khi doanh thu quảng cáo toàn cầu dự kiến đạt khoảng 5 tỷ USD trong năm nay. Riêng nền tảng YouTube ghi nhận khoảng 1 tỷ người xem podcast mỗi tháng vào đầu năm 2025, với hơn 100 triệu giờ podcast được xem mỗi ngày. 

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, bà Justine Anne Kelly, Trưởng Bộ phận Nội dung và Chiến lược Âm thanh - Đài ABC cho biết, nhiều cơ quan truyền thông tại châu Âu đang tập trung phát triển podcast để tiếp cận các nhóm khán giả trẻ, đặc biệt là những người không còn nghe radio truyền thống. Các đơn vị thường thành lập đội ngũ chuyên sản xuất podcast, đồng thời hợp tác với các đối tác bên ngoài để đa dạng hóa nội dung và hình thức thể hiện. 

Theo bà, việc tận dụng nguồn lực sẵn có là hướng đi phù hợp trong bối cảnh hạn chế về kinh phí. Các đài có thể sử dụng đội ngũ nhân sự hiện có, thiết bị sẵn có, đồng thời chuyển đổi các chương trình phát thanh truyền thống sang định dạng podcast, rút gọn thời lượng và tăng tính linh hoạt để phù hợp với thói quen nghe của công chúng số. 

Tại hội thảo, trao đổi về sự sáng tạo nội dung trong kỷ nguyên số, MC Nguyên Khang - nhà sản xuất podcast “The Khang Show” cho rằng, podcast đang mở ra hướng tiếp cận mới cho phát thanh, giúp nội dung trở nên gần gũi hơn với công chúng. 

“Trước đây, phát thanh chủ yếu phục vụ nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền. Hiện nay, phát thanh nói chung và podcast nói riêng còn mang đến những chủ đề đời sống, gần gũi với người nghe. Podcast từng nổi bật với các nội dung ‘chữa lành’, nhưng đó chỉ là một mảng. Nhiều chương trình hiện nay đi sâu phân tích câu chuyện thành công của nhân vật, từ đó rút ra bài học cho khán giả, đặc biệt là người trẻ”, MC Nguyên Khang chia sẻ. 

Đánh giá về tiềm năng phát triển tại Việt Nam, MC Nguyên Khang nhận định, thị trường podcast đang tăng trưởng nhanh với sự tham gia của nhiều nhà sáng tạo nội dung. Podcast không chỉ là kênh truyền tải thông tin, mà còn là nơi người dẫn thể hiện cá tính, quan điểm, từ đó xây dựng cộng đồng người nghe trung thành, “Nếu nội dung giúp người nghe vượt qua khó khăn hoặc giải đáp những băn khoăn trong cuộc sống, người dẫn podcast gần như trở thành một người đồng hành, thậm chí là ‘người thầy’ tinh thần của họ. Khi đó, khán giả sẽ gắn bó lâu dài với chương trình” 

Có thể thấy, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, podcast đang dần khẳng định vai trò như một “đại lộ sáng tạo” cho phát thanh. Không chỉ mở rộng cách tiếp cận công chúng, podcast còn góp phần đổi mới tư duy làm nội dung, nâng cao chất lượng trải nghiệm và xây dựng mối liên kết bền chặt hơn giữa người làm báo với công chúng. Đây được kỳ vọng sẽ là hướng đi quan trọng, giúp phát thanh Việt Nam thích ứng, phát triển và giữ vững vị thế trong kỷ nguyên số./.