Phường Tương Mai (Hà Nội) dùng AI giám sát 40 “điểm đen” rác thải tự phát

Với mục tiêu xóa bỏ dứt điểm 40 "điểm đen" chân rác và thay đổi hoàn toàn quy trình thu gom, địa phương này đang quyết liệt thực hiện phương châm "người gây ô nhiễm phải trả tiền" và áp dụng công nghệ vào giám sát xử phạt.

Nỗi lo từ 40 "điểm đen" rác thải tự phát

Dù công tác vệ sinh môi trường tại phường Tương Mai thời gian qua đã có những chuyển biến nhất định, tuy nhiên tình trạng đổ rác sai quy định, đặc biệt là việc hình thành các "chân rác" tự phát vẫn là bài toán nhức nhối. Theo thống kê từ Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Tương Mai, hiện toàn địa bàn vẫn tồn tại khoảng 40 điểm thường xuyên phát sinh tình trạng tập kết rác không đúng giờ, đúng nơi quy định.

Trao đổi tại hội nghị triển khai hành động cao điểm chiều 16/5, ông Nguyễn Ngọc Chuyển, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Tương Mai thẳng thắn chỉ ra thực trạng: "Nhiều người dân vẫn giữ thói quen mang rác ra đường từ 16 giờ, trong khi khung giờ quy định là từ 20 giờ đến 23 giờ. Điều này khiến nhiều tuyến phố 'ngập' trong rác thải dù xe thu gom chưa tới giờ hoạt động".

Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng cũng điểm tên những khu vực thường xuyên tái diễn tình trạng vi phạm như: ngã ba Trần Đại Nghĩa - Sông Sét, đầu ngõ 106 Nguyễn An Ninh hay khu vực trước cổng Trường Mầm non 10-10. Không chỉ hộ gia đình, một số hộ kinh doanh cũng ngang nhiên để rác tràn ra vỉa hè sau giờ buôn bán, gây mất mỹ quan đô thị nghiêm trọng.

Đổi mới phương thức: Thu gom theo "điểm hẹn giờ"

Để giải quyết triệt để tình trạng trên, từ ngày 15/4/2026, phường Tương Mai đã phối hợp với Công ty cổ phần dịch vụ môi trường Thăng Long triển khai phương án thu gom mới. Thay vì để rác tại các vị trí tập kết cố định gây mất vệ sinh, phường chuyển sang hình thức thu gom tại các "điểm hẹn" theo giờ cụ thể.

Ông Nguyễn Phúc Thành, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần dịch vụ môi trường Thăng Long cho biết: "Phương án mới yêu cầu người dân bỏ rác trực tiếp lên xe thu gom hoặc vào các dụng cụ chứa được bố trí theo từng khu vực vào khung giờ 20h - 23h hàng ngày". Ông Thành nhấn mạnh thêm: "Điểm mấu chốt là ngay sau khi hết giờ thu gom, toàn bộ các thùng chứa rác sẽ được đơn vị thu hồi triệt để. Việc không để lại dụng cụ chứa rác trên đường phố là giải pháp quan trọng nhằm ngăn chặn việc hình thành các 'chân rác' mới".

Tại các tuyến phố chính như Minh Khai, Trương Định, Giải Phóng, Tân Mai (vành đai 2.5), đơn vị sử dụng xe ô tô cuốn ép tải trọng 3,5 tấn, di chuyển với tốc độ 5km/h, có phát loa và tín hiệu nhận biết để người dân chủ động ra bỏ rác. Riêng với 63 tuyến ngõ nhỏ dưới 3m, công tác thu gom thủ công bằng xe đẩy tay chuyên dụng sẽ được duy trì để đảm bảo rác thải được vận chuyển hết trong đêm, hoàn thành trước 2 giờ sáng hôm sau.

Siết chặt chế tài: Tuyên truyền đi đôi với xử phạt bằng AI

Một điểm mới đáng chú ý trong đợt cao điểm này là việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát và xử lý vi phạm. Phường Tương Mai xác định việc thực hiện phân loại rác tại nguồn theo Quyết định số 87/2025/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội là bắt buộc đối với mọi tổ chức, cá nhân.

Về chế tài xử phạt, phường thực hiện nghiêm theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 trên nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền". Các hành vi vứt, thải, bỏ rác thải sinh hoạt không đúng nơi quy định hoặc không đúng thời gian quy định sẽ bị xử phạt nghiêm. Đặc biệt, đối với các trường hợp tái vi phạm đổ trộm rác thải xây dựng hoặc rác thải sinh hoạt ngoài giờ, phường sẽ sử dụng hình ảnh từ hệ thống camera giám sát và AI để làm căn cứ "phạt nguội".

Bên cạnh đó, Đoàn Thanh niên phường Tương Mai đề xuất mô hình “Khu phố tự quản phối hợp xử lý vi phạm”. Theo đó các đoàn viên sẽ phối hợp cùng các tổ dân phố rà soát các khu vực phát sinh rác tự phát, tổ chức nhắc nhở trực tiếp và nghiên cứu lắp đặt camera tại những điểm nóng thường xuyên bị đổ trộm để kịp thời báo cáo lực lượng chức năng xử lý.

Xử lý rác cồng kềnh – "Khe hở" của những bãi rác tự phát

Nguồn tin từ đơn vị môi trường cũng chỉ ra rằng, rác cồng kềnh (giường, tủ, bàn ghế hỏng...) thường bị đổ trộm tại các chân cột điện, gây khó khăn cho công tác thu gom thông thường. Để giải quyết vấn đề này, phường Tương Mai bố trí hai điểm tập kết rác cồng kềnh miễn phí tại Cầu Voi (sáng thứ 7) và Trạm trung chuyển Vĩnh Hoàng (thứ 7 hàng tuần).

Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân có nhu cầu vận chuyển rác cồng kềnh ngoài giờ quy định cần liên hệ trực tiếp với cán bộ công ty môi trường để được hỗ trợ, tránh việc mang ra đường gây cản trở giao thông và ô nhiễm môi trường.

Kết thúc hội nghị, đại diện các tổ dân phố, trường học và ban quản trị các tòa nhà trên địa bàn đã tham gia ký cam kết thực hiện vệ sinh môi trường./.