Phụ huynh và học sinh đau đầu trước “ma trận” khóa học hè

Nhu cầu gửi con, tìm chỗ chơi, chỗ học kỹ năng cho con ... khiến các khoá học có cơ hội “trăm hoa đua nở”. Sự bùng nổ này tạo ra một ma trận thông tin, đánh đố các bậc làm cha, làm mẹ.

Ma trận trại hè

Chỉ với thao tác tìm kiếm đơn giản trên mạng xã hội với cụm từ “khoá học hè 2026”, phụ huynh sẽ có phần bị choáng ngợp bởi các kết quả. Từ trại hè bán trú, trại hè song ngữ, khóa tu mùa hè, học kỳ quân đội, đến các lớp vừa trông trẻ, vừa học chữ...

Từ cuối tháng 5, chị Thanh (tên nhân vật đã được thay đổi) tại Hà Nội đã sốt sắng lên mạng tìm thông tin về các trại hè trải nghiệm thực tế. Mong muốn của chị là tìm cho con một môi trường rèn luyện tính kỷ luật và sự tự giác để trưởng thành hơn.

Lướt qua những dòng quảng cáo dày đặc năm nay, chị Thanh vẫn không thể quên được ký ức của những mùa hè vài năm trước, khi con chị tham gia vào một học kỳ quân đội kéo dài bảy ngày: 

“Khi giới thiệu về chương trình, chúng tôi rất an tâm. Nhưng từ giới thiệu cho đến thực tế cũng nhiều sự khác nhau. Ví dụ như cơ sở vật chất, điều kiện ở, sinh hoạt không được tốt như trên quảng cáo của đơn vị tổ chức. Điều kiện huấn luyện hơi bị quá so với sức của các cháu, mà ngày nào cũng phải ngồi giữa nắng ở sân bóng, nhiều cháu cảm thấy quá khắc nghiệt và bị sợ; phòng tắm có nhưng sơ sài, không đảm bảo vệ sinh. Mở đầu bức thư gửi mẹ, con nói rằng, đây là lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng, con không bao giờ đi nữa”.

Bảy ngày xa con, người mẹ ấy chờ đợi một đứa trẻ rắn rỏi và tự lập hơn khi trở về. Thế nhưng, điều chị Thanh nhận lại sau chuyến học kỳ quân đội năm đó, là nỗi ám ảnh của con sau cơn sốt vì phải ngồi giữa nắng nhiều giờ và viêm tai giữa.

Những dòng chia sẻ thật lòng khiến chị rơi vào trạng thái hoang mang, tự dằn vặt mình giữa suy nghĩ do con mình nhút nhát, chưa đủ kiên nhẫn để vượt khó, hay chính chị đã sai lầm khi đặt niềm tin vào những lời quảng cáo. Chị chia sẻ: “Mong các bậc phụ huynh hãy tìm hiểu thật kỹ, nếu có thể hãy đến tận nơi để xem thực tế thế nào, có đúng như tờ rơi quảng cáo hay không hay để lại nỗi sợ cho con mình, đó là những ký ức không tốt và mất đi ý nghĩa con được mở mang kiến thức và nâng cao kỹ năng trong dịp hè.”

Đánh trúng tâm lý của phụ huynh khi “sợ con thua bạn kém bè” và muốn con có thêm nhiều kỹ năng mềm, các trung tâm đua nhau tung ra những chương trình hấp dẫn, thậm chí núp bóng hai chữ “quốc tế”.

Đáng nói, chi phí cho những khóa học này không hề rẻ, từ vài triệu đến cả trăm triệu đồng. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh vẫn sẵn sàng thắt lưng buộc bụng. Chị Hạnh (phường Dương Nội, Hà Nội - tên nhân vật đã được thay đổi) cho hay: “Tôi không cân nhắc nhiều về chi phí, chỉ cần thấy chương trình phù hợp với con và những mục tiêu mà tôi mong muốn con đạt được sau khoá học.”

Điều con cần nhất là được lắng nghe

Giữa lúc nhiều bậc cha mẹ loay hoay trong vòng xoáy tiền triệu của các trại hè, thì chị Tường Vy (phường Bình Trưng, TP.HCM) lại lựa chọn khác. Chị đã quyết định không quan tâm đến các thông báo quảng cáo trên mạng xã hội, để các con tự đi bộ ra Nhà Văn hoá thiếu nhi cách nhà chưa đầy 1 cây số, với mức học phí chỉ bằng 1/10 so với lựa chọn trước đó.

Chi phí 1 tháng cho một môn học 2 buổi/tuần chỉ khoảng 600 ngàn. Nhưng để có lựa chọn tạm gọi là hợp lý so với điều kiện kinh tế gia đình và cha mẹ có thể kiểm soát tốt chất lượng, trước đó, chị cũng đã mất khá nhiều thời gian để so sánh các khoá học “chuẩn quốc tế” hay những lời mời chào hấp dẫn từ các trung tâm: “Mình có tìm hiểu trên mạng các khoá tu mùa hè, các lớp kỹ năng sống... nhưng cảm giác không được an tâm lắm. Mình thấy chạy quảng cáo, không biết thực hư thế nào, chi phí cũng cao, mình thấy không an tâm khi giao con mình cho một trung tâm 10 ngày hay nửa tháng nên mình không sử dụng các dịch vụ đó.”

Đồng cảm với chị Vy, anh Nguyễn Ngọc Hưng (phường Tây Mỗ, Hà Nội) chia sẻ rằng, sự sáng suốt của cha mẹ không nằm ở số tiền chi ra cho một khoá học, mà là tìm cho con một môi trường phù hợp với sở thích, thể trạng và an toàn với các con: “Khi tìm hiểu về các khoá học hè thì phải dựa vào nguồn thông tin chính thống trên mạng và tham khảo kỹ, tìm hiểu thông qua các phụ huynh khác có con cùng độ tuổi, và mức độ uy tín. Về chi phí, thực ra tôi không đặt nặng chi phí bao nhiêu, mà quan tâm con nhận được những gì. Nếu chương trình chất lượng, thực hành cao, phù hợp với các con, thì chi phí cao cũng hợp lý.”

Theo chuyên giao đào tạo kỹ năng Nguyễn Anh Luân, để không bị rơi vào “bẫy” thông tin, phụ huynh hãy tỉnh táo và kiểm chứng. Bước đi đầu tiên và quan trọng nhất không phải là đọc những lời bình luận trên mạng, mà là xác minh tư cách pháp lý và uy tín thực tế của đơn vị tổ chức. Bên cạnh đó, các bậc phụ huynh cũng cần tham vấn ý kiến từ những người có chuyên môn để đánh giá chính xác về giáo trình lẫn kỹ năng sư phạm của đội ngũ đứng lớp.

Vị chuyên gia đề xuất: “Nếu không có chuyên môn sâu về giáo dục, chúng ta cần phải trao đổi với chính con em của mình. Việc trao đổi này cần dựa trên tinh thần tôn trọng, chứ không phải áp đặt mình là người làm cha mẹ và con phải theo quyết định của mình. Từ đó, mới tìm hiểu một số chương trình, hoạt động phù hợp với tính cách, nhu cầu của con. Phải thật sự lắng nghe, thấu hiểu con mình, từ đó đồng hành với con.”

Đôi lúc, chính phụ huynh cũng phải tự cởi bỏ áp lực do chính mình tạo ra bởi điều các con mong mỏi không phải là một tấm vé đắt đỏ ở một trại hè chuẩn quốc tế, mà đơn giản chỉ là một cơ hội để được thấu hiểu.

Và đây là những lời bộc bạch của những người con gửi đến cha mẹ mình:

"Con biết là khi mùa hè đến, bố mẹ mong muốn con có một môi trường lành mạnh để vui chơi, và không sa đà vào các thiết bị điện tử. Con rất biết ơn bố mẹ vì bố mẹ đã đầu tư và lo lắng cho tương lai của các con. Nhưng con mong muốn nhắn gửi đến bố mẹ là hãy lắng nghe xem chúng con thực sự yêu thích còn thiếu sót điều gì trước khi đăng ký một khoá học."

"Em mong bố mẹ hãy lắng nghe xem chúng con thực sự muốn gì, chứ đừng ép chúng con theo kiểu “chạy sô”, hay vì thấy con nhà người ta đi học thì mình cũng phải đi. Bên cạnh đó, kỹ năng sống không phải chỉ học ở trung tâm, mà còn là những bữa ăn tối cùng cả nhà, hoặc những chuyến đi ngắn ngày cùng bố mẹ. Trải nghiệm thực tế với gia đình mới là kỹ năng tuyệt vời nhất với tụi em."