Pháo đài bình an trên phố Chân Cầm

Đó là biệt thự số 8 phố Chân Cầm, một ngôi biệt thự đẹp nổi tiếng mà ngày hôm nay, nhiều người đến đây vẫn phải ngỡ ngàng, trầm trồ trước vẻ đẹp kiêu sa của ngôi nhà!

"Cái nhà này cho đến phút này, trông nó tiều tụy mà tất cả người Việt Nam và cả thế giới đều đến đây chụp ảnh và bình luận, khen".

"Cho đến ngày hôm nay, ngôi nhà được đưa vào danh sách công trình đặc biệt nên không được phép cải tạo mà giữ nguyên đấy, vì đó là một biệt thự rất đẹp".

Vẻ đẹp kiến trúc nhuốm màu thời gian của ngôi biệt thự số 8 phố Chân Cầm tới nay vẫn khiến bất cứ ai ngang qua cũng phải trầm trồ, ấn tượng từ vẻ ngoài trầm mặc, rêu phong, vương chút buồn của một ngôi nhà đẹp nhưng đã cũ.

Khá thuận lợi cho bộ hành muốn khám phá bên trong ngôi nhà vì trên tầng 2 được thuê làm một quán cà phê rất thu hút khách trong và ngoài nước tìm đến.

Bà Đỗ Thị Kim Phụng, người sinh sống tại ngôi nhà này từ năm 1954 đến nay vẫn nhớ rõ không gian sang trọng, bề thế của từng phòng trong căn biệt thự:

"Khi người ta lên làm sổ đỏ cho gia đình, trên tầng 3 có ban công thì họ bảo Ôi, chúng em vào đây cảm nhận khác hẳn, vào 2 cái buồng ấy sao mà nó đẹp, lịch sự, mà nó rất thích".

Sau khi căn biệt thự được chia cho nhiều hộ gia đình cùng sinh sống và cho thuê, không gian chung không còn, các phòng bị chia nhỏ, nhiều nơi bị xuống cấp rõ rệt. Mặt ngoài ngôi nhà được cho thuê để kinh doanh nhiều mặt hàng, từ cà phê, đồ lưu niệm, đồ gốm, đồ da…

Du khách tìm đến khám phá các mặt hàng tại đây đều do ấn tượng với vẻ đẹp của ngôi nhà đầu tiên.  Nhưng ít ai biết, căn phòng tầng 1 ngôi nhà từng được coi là nơi trú ẩn an toàn, kiên cố nhất cho rất nhiều người tìm đến trú tránh những ngày cuối năm 1972, khi bom dội ác liệt xuống phố Khâm Thiên và Bệnh viện Bạch Mai.

Đó là những ký ức, những khoảnh khắc mà cả cuộc đời bà Phụng không bao giờ quên:

"Chính cái phòng này thì tất cả con cháu của cụ cùng đến, nằm la liệt,xếp băng ra, suốt cả cái phòng này toàn người thôi để tránh bom, biết là đến nhà cụ ở đây kiên cố thế này thì không bị đổ nhà.

Đây chính là chỗ kiên cố nhất khi ném bom ở Khâm Thiên và bệnh viện Bạch Mai. Không bao giờ bác quên hình ảnh đó.

Mọi người lo lắng, nằm im suốt cả đêm, bom gầm lên, tiếng gầm nó mạnh lắm nhưng không làm rung cái nhà này được. Mọi người đến đây thương nhau lắm, im lặng, rất yêu thương nhau, dắt díu con cháu đến đây. Nhà này là một biệt thự vô cùng kiên cố!"

Bà Phụng luôn nhớ về ngôi nhà với sự vững chãi, kiên cố, là nơi bình yên và an toàn nhất, đã che chở cho bao con người trong những lúc bom đạn hiểm nguy. Vậy nên, mọi người có thể say sưa, mê đắm vẻ đẹp trầm mặc, xưa cũ của ngôi nhà, nhưng trong lòng bà Phụng là không ít xót xa, tiếc nuối.  

Ngược dòng thời gian, về những năm 1954, khi Hà Nội đang chờ ngày quân đội vào tiếp quản Thủ đô, bà Phụng khi ấy mới chỉ là một cô bé 11-12 tuổi, đã có những kỷ niệm đầy cảm xúc với một âm thanh vô cùng đặc biệt:

"Khi 2 bên tiếp quản, Tây rút đi và Việt Nam vào, lúc đó không có ai, nếu có trộm cắp vì lúc đó không có chính quyền thì đánh cái mâm nhôm, đánh gỗ, đánh đủ các thứ ầm ĩ lên, đánh phèng phèng để cùng nhau giữ yên bình, để báo động có kẻ trộm nó vào cướp đấy.

Tự nghĩ ra cách để chống cướp, cùng bảo vệ lẫn nhau, đánh động cho nó sợ và cùng nhau đuổi trộm đi, …Sau đó tụi Pháp rút đi, lính mình về thấy bộ đội Việt Nam, vui lắm…Những kỷ niệm không bao giờ quên!"

Ngôi biệt thự đã cũ, những câu chuyện cũng đã cũ, nhưng lời kể của người trong cuộc, dù đã ở tuổi ngoài 80 mà vẫn đầy cảm xúc, rõ nét như vừa mới diễn ra.

Lâu rồi bà Phụng không hào hứng kể chuyện với một người lạ như thế! Bà thấy vui khi được kể lại những câu chuyện gắn liền với ngôi nhà, những câu chuyện bà đã được trải qua, được chứng kiến mà không nhiều người còn biết.

Hôm nay, một bộ hành như tôi cũng như nhận được một món quà ý nghĩa từ bà và từ ngôi biệt thự đẹp trên phố Chân Cầm! Thấy ngôi nhà đẹp, dừng lại và chụp những bức hình lưu giữ thôi là chưa đủ.

Hãy chậm lại, hãy lắng nghe ngôi nhà kể chuyện, chạm sâu vào trong bức tường đã loang lổ rêu phong là những thành tường dày tới 60cm đầy vững chắc, kiên cố, đã từng bảo toàn tính mạng cho bao con người trong bom đạn.

Nơi đây đã từng là một pháo đài bình an cho bao người. Bộ hành qua ngôi biệt thự, được say sưa đắm mình trong một vẻ đẹp xưa cũ và được lắng nghe thêm những câu chuyện ý nghĩa về ngôi nhà, hẳn ai cũng có một mong muốn.

Mong rằng ngôi nhà sẽ được gìn giữ, cải tạo để tìm thấy lại được vẻ đẹp vốn có của nó, bởi như nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến cũng đã chia sẻ ngay từ đầu hành trình qua phố Chân Cầm hôm nay: Đó là một biệt thự rất đẹp!