Một góc phố, một sạp báo, một đời người

Thế nhưng ở một góc phố, cô Nga vẫn ngồi bên những chồng báo được xếp ngay ngắn, chờ một người ghé lại, cầm lên và chậm rãi lật từng trang. Đã qua thời giao báo cho hàng trăm địa chỉ, nay có ngày chưa bán nổi mười tờ, tiền lời chỉ vừa đủ một gói xôi.

Ở tuổi 67, cô vẫn gắn bó với sạp báo, bởi nơi ấy không chỉ là kế sinh nhai mà còn là cả một quãng đời của hai vợ chồng.

Ở góc đường Lý Chính Thắng - Trần Quốc Thảo, sạp báo của cô Nga nằm nép dưới tán cây đã ngót nghét hơn 3 thập kỷ. Buổi sáng, xe cộ đi qua không ngớt. Thi thoảng mới có một người dừng lại mua báo, còn phần lớn thời gian, cô ngồi sau chiếc xe bán báo quen thuộc, nhìn dòng người qua lại. Giờ đây, có ngày chưa bán nổi mười tờ, tiền lời chỉ vừa đủ một gói xôi.

Ở tuổi 67, cô Nga bảo mình "buồn muôn thuở", nhưng vẫn chưa nỡ rời sạp báo đã gắn bó cùng hai vợ chồng suốt bao năm. Giữa dòng người vội vã lướt qua với tin tức trên điện thoại, sạp báo nhỏ vẫn nép bên lề đường. Những tờ báo được xếp ngay ngắn, nhưng người dừng lại mua chỉ còn đếm trên đầu ngón tay.

Nhắc chuyện cũ, giọng cô chậm lại: "Trước kia, lúc báo còn hưng thịnh thì nhiều lắm. Mỗi buổi sáng, cô chú giao báo tận nhà cho trên trăm hộ, đi cả quận 10, Phú Nhuận, quận 1, quận 3. Nhưng từ ngày công nghệ thông tin phát triển thì giảm sút dần. Quận 10 ít quá, đi không đủ chi phí nên buông; Phú Nhuận cũng vậy. Bây giờ chỉ còn khu vực quận 3 thôi."

Ký ức của cô Nga bắt đầu từ những cung đường quen thuộc. Khi ấy, trên cùng một con đường có hơn chục sạp báo. Mỗi sáng, báo được chuyển về liên tục, người bán tất bật phân loại, người mua ghé chọn tờ báo quen thuộc trước khi bắt đầu một ngày mới.

Nhưng rồi cách con người tiếp nhận thông tin thay đổi. Tin tức được cập nhật từng phút trên điện thoại, lượng phát hành báo giấy ngày càng thu hẹp. Đến ngày 1/7 vừa qua, một số ấn phẩm báo giấy quen thuộc cũng chính thức ngừng xuất bản, khép lại chặng đường của nhiều đầu báo từng gắn bó với bạn đọc. Với cô Nga, những đổi thay ấy hiện lên rất cụ thể: một tuyến giao báo phải bỏ, một đầu báo lấy ít lại, một khách quen ngừng mua, một buổi sáng ngồi mãi chẳng có ai ghé.

Nhắc đến điều ấy, cô thở dài: "Trời ơi, khác nhiều chứ. Cô ngồi đây mới đúng một tuần lễ mà cô buồn, phải nói là buồn muôn thuở luôn á. Chứ không thể trả lời ngắn gọn là cô buồn được. Phải dùng cái từ ‘buồn muôn thuở’ mới đúng với cái nghề bán báo của cô. Từ sáng tới giờ, đầu ngón tay chưa đếm tới 10 tờ nữa."

Dẫu vậy, ngày mới của hai vợ chồng vẫn bắt đầu từ rất sớm. Báo được lồng, phân loại, ghi chép cẩn thận. Khách quen đều có sổ theo dõi riêng. Một tờ báo lời chẳng bao nhiêu, nhưng phía sau là tiền vốn, tiền xăng và công sức của người thức dậy khi thành phố còn chưa sáng. Có ngày, sau khi trừ chi phí, phần lời chỉ còn khoảng 15.000 đồng.

Trong câu chuyện của cô, chú Thu luôn hiện diện một cách lặng lẽ. Những ngày đầu bán báo, chú tự đóng cho vợ một chiếc xe gỗ để đựng báo. Về sau, khi Báo Lao Động tặng xe cho người bán báo, sạp của cô chú là một trong những sạp được chọn.

Năm tháng trôi qua, chú vẫn thay vợ ngồi bán, để cô về lo cơm nước rồi lại đổi ca cho nhau. Công việc ấy đã trở thành nhịp sống quen thuộc suốt nhiều năm.

"Khoảng 10 giờ chú ra thay, cô về đi chợ, nấu cơm. Nấu cơm xong khoảng 1 giờ cô ra để chú về ăn cơm, nghỉ ngơi. Rồi 3 giờ chú ra, còn cô đi đóng tiền báo, có báo định kỳ thì cô chạy đi lấy. Đến 4 giờ rưỡi bắt đầu dọn về. Cuộc hành trình mỗi ngày của cô chú là vậy thôi", cô Nga chia sẻ.

Cô nói "vậy thôi", nhưng trong hai chữ ấy là cả một cuộc sống bình dị của hai vợ chồng chia nhau từng khoảng thời gian để giữ lấy sạp báo nhỏ. Có lẽ vì thế mà chuyện rời bỏ nơi này chưa bao giờ đơn giản như phép tính lời, lỗ. Ở tuổi 67, cô hiểu rằng bắt đầu một công việc mới không dễ. Một mặt hàng mới cần thời gian tìm khách, còn một góc vỉa hè ở Sài Gòn cũng đâu phải muốn là có.

"Đôi lúc cũng muốn buông. Nhưng cô sinh ra, lớn lên ở khu vực này. Ở đất Sài Gòn, muốn kiếm được một chỗ ngồi ngoài lề đường đâu phải dễ. Đâu phải đụng đâu ngồi đó được. Cửa nhà người ta, người ta vui vẻ thì cho ngồi, không vui thì không cho. Nó cũng nhiêu khê lắm. Chẳng biết ngày mai mình sẽ ra sao?”

Ngoài kia, dòng tin vẫn tiếp tục chạy trên những màn hình nhỏ. Người ta có thể biết một sự kiện vừa xảy ra ở nửa vòng trái đất chỉ sau vài giây.

Còn bên sạp báo nhỏ, cô Nga vẫn ngồi đó. Trước mặt cô là những tờ báo được xếp ngay ngắn. Phía sau là cả một quãng đời hai vợ chồng thay nhau giữ sạp, từ chiếc xe báo chú Thu từng tự tay đóng đến những ngày khách đông rồi thưa dần theo năm tháng.

Không ai biết sau cuối năm nay, sạp báo ấy sẽ ra sao. Có thể cô chú sẽ cố ngồi thêm. Cũng có thể một ngày nào đó, góc phố quen sẽ vắng đi một sạp báo như nhiều sạp báo khác từng lặng lẽ biến mất giữa thành phố.

Chỉ biết rằng hôm nay, giữa dòng người vẫn vội vã đi qua, cô Nga vẫn còn ngồi đó, bên những trang báo thơm mùi mực mới, chờ một người dừng xe, cầm lên một tờ báo và chậm rãi lật sang trang.

Một góc phố. Một sạp báo. Và một quãng đời người vẫn lặng lẽ ở lại cùng những đổi thay của Sài Gòn.

SỐNG Ở SÀI GÒN: Miễn phí xe buýt, lời mời thay đổi thói quen giao thông đô thị

Xe buýt không chỉ là một phương tiện giao thông công cộng mà còn là lời giải quan trọng để giảm ùn tắc, giảm ô nhiễm và hướng tới một nền giao thông đô thị văn minh, hiện đại. Thế nhưng, để người dân thay đổi thói quen gắn bó lâu năm với phương tiện cá nhân chưa bao giờ là điều dễ dàng.

Chính sách miễn phí vé trên 134 tuyến xe buýt nội tỉnh từ ngày 1/7 vì thế được kỳ vọng sẽ tạo cú hích, giúp người dân mạnh dạn trải nghiệm, từng bước hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng. Liệu đây có trở thành bước khởi đầu cho sự thay đổi trong văn hóa đi lại của người dân TP.HCM? 

TP.HCM là một đô thị đặc biệt. Mỗi ngày, hàng triệu người bước ra đường để đi làm, đi học, khám bệnh, giao dịch hay gặp gỡ bạn bè. Trong nhịp sống hối hả ấy, xe máy từ lâu đã trở thành phương tiện gần như không thể thay thế. Chỉ cần bước ra khỏi nhà là có thể lên xe, chủ động giờ giấc, len lỏi vào từng con hẻm nhỏ, rẽ bất cứ tuyến đường nào mình muốn.

Chính sự linh hoạt ấy đã hình thành nên một thói quen rất khó thay đổi. Dù đường thông thoáng hay ùn tắc, dù chỉ đi vài trăm mét hay hàng chục cây số, nhiều người vẫn chọn xe máy. Họ len lỏi qua từng khoảng trống, chen chúc giữa dòng xe ken đặc trong giờ cao điểm để kịp đến nơi làm việc. Nhưng cũng chính điều đó khiến áp lực lên hạ tầng giao thông thành phố ngày càng lớn. Đặc biệt trong bối cảnh không gian đô thị như chiếc áo ngày một chật, nhu cầu đi lại, học tập, làm việc và giao thương tăng mạnh, nhiều tuyến đường trung tâm thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải.

Trong bối cảnh đó, chính sách miễn phí vé trên 134 tuyến xe buýt nội tỉnh từ ngày 1/7 mang nhiều ý nghĩa hơn việc hỗ trợ vài nghìn đồng tiền vé cho mỗi lượt đi. Điều thành phố kỳ vọng lớn hơn là tạo ra một cú hích để người dân mạnh dạn bước lên xe buýt, trải nghiệm giao thông công cộng và từng bước thay đổi thói quen di chuyển.

Thực tế cho thấy, điều khiến nhiều người e ngại xe buýt không hẳn là giá vé. Khoản tiền 5.000 hay 7.000 đồng mỗi lượt không phải rào cản quá lớn. Cái họ băn khoăn là phải chờ bao lâu, có phải đổi nhiều tuyến hay không, xe có đúng giờ, sạch sẽ và thuận tiện hay không.

Đó cũng là lý do việc miễn phí vé được triển khai cùng lúc với nhiều thay đổi khác. Ngày càng nhiều xe buýt điện vận hành êm ái hơn, nhà chờ được nâng cấp, ứng dụng công nghệ giúp tra cứu lộ trình, theo dõi thời gian xe đến và thanh toán không tiền mặt. Những cải thiện ấy khiến xe buýt không còn là lựa chọn “bất đắc dĩ”, mà đang dần trở thành một phương án đi lại đáng để trải nghiệm.

Tất nhiên, sẽ còn những băn khoăn. Nếu lượng khách tăng nhanh, xe có quá tải vào giờ cao điểm hay không? Mạng lưới kết nối đã đủ thuận tiện chưa? Chất lượng phục vụ có được duy trì khi lượng hành khách ngày càng đông? Đây đều là những bài toán mà ngành giao thông cần tiếp tục giải quyết nếu muốn giữ chân người dân lâu dài.

Với TP.HCM, trên những trục đường đủ điều kiện, việc nghiên cứu triển khai làn ưu tiên hoặc làn dành riêng cho xe buýt sẽ giúp rút ngắn thời gian di chuyển, nâng cao độ đúng giờ và tăng sức hấp dẫn của giao thông công cộng. Khi đó, xe buýt không chỉ là phương tiện thay thế, mà có thể trở thành lựa chọn hiệu quả hơn xe máy trong nhiều hành trình.

Không ai kỳ vọng chỉ sau vài tháng, xe buýt sẽ thay thế xe máy. Nhưng nếu chính sách miễn phí hôm nay giúp người dân sẵn sàng thử một lần, rồi thêm nhiều lần nữa, thì đó đã là một khởi đầu đáng giá. Một chiếc xe buýt đông thêm vài chục hành khách cũng đồng nghĩa với hàng chục chiếc xe máy bớt xuất hiện trên đường. Nếu điều đó diễn ra mỗi ngày, trên hàng trăm tuyến xe, thành phố sẽ từng bước giảm áp lực ùn tắc, giảm ô nhiễm và tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng một TP.HCM hiện đại, văn minh và đáng sống hơn.