Làm tốt tiêm chủng, dịch sởi sẽ không thể bùng phát

Điều này đặc biệt đáng lo ngại do sự gián đoạn tiêm chủng trong đại dịch COVID-19 và các yếu tố khách quan khác thời gian qua. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, PV VOV Giao thông có cuộc phỏng vấn với PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), hiện là Cố vấn cấp cao của Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp các sự kiện y tế công cộng Việt Nam. 

PV: Thưa ông, theo cảnh báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), dịch sởi có nguy cơ bùng phát vào cuối năm 2024 ở nước ta. Ông đánh giá như thế nào về khả năng này?

PGS.TS Trần Đắc Phu: Nguy cơ đó nó vẫn là hiện hữu. Dịch sởi bùng phát ở một số các tỉnh phía Nam, đặc biệt là ở Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Cần Thơ, Đắc Lắc.

Nguyên nhân của nó là chủ yếu là do vấn đề tiêm chủng, bởi vì sởi thì nó rất dễ lây, phần lớn là những người chưa được tiêm chủng mà tiếp xúc với nguồn bệnh thì đều có thể bị mắc bệnh và dù chúng ta có tiêm chủng được 95% thì vẫn còn 5%, mỗi năm có khoảng mấy chục nghìn trẻ em không được tiêm, dồn lại 5 năm, số lượng đó gần triệu trẻ em.

Các bạn cũng biết rằng chu kỳ của dịch sởi là 5 năm một lần, đúng là năm nay thì bắt đầu nó cũng đã vào chu kỳ của dịch sởi và vừa qua yếu tố càng trở nên đáng chú ý đó là thiếu vaccine trong chương trình tiêm chủng mở rộng, do cơ chế mua sắm nên nhiều trẻ cũng chưa được tiêm.

Bên cạnh đó thì ở trong đại dịch COVID-19 do chúng ta không cung cấp được dịch vụ tiêm chủng thì cũng là một lỗ hổng về các đối tượng đến nay chưa được tiêm vaccine sởi thì nguy cơ bùng phát là hiện hữu.

PV: Xin ông chia sẻ thêm về thực trạng tiêm chủng vaccine sởi hiện nay tại Việt Nam? Những khu vực nào có tỷ lệ tiêm chủng đáng lo ngại và tại sao?  

PGS.TS Trần Đắc Phu: Nhờ có vaccine trong chương trình tiêm chủng mà sởi được khống chế. Như tôi nói ở phần trên, do dịch COVID-19 chúng ta không được tiêm chủng và hai nữa là do tỷ lệ tiêm chủng không được đạt như mong muốn do chúng ta bị thiếu vaccine trong chương trình tiêm chủng mở rộng, nên nguy cơ bùng dịch sởi trong những tháng cuối năm này là do nguyên nhân không được tiêm chủng.

Hiện nay thì TP.HCM và gần đây nhất là Hà Nội và một số tỉnh đã, đang thực hiện chiến dịch tiêm chủng, rồi tiêm vét cho những đối tượng chưa được tiêm vaccine.

Như vậy, tôi cho rằng là những việc đó đã dần dần khống chế dịch sởi, nhưng những trường hợp ở một số địa phương mà không được tiêm chủng chắc chắn dần dần cũng sẽ bùng phát dịch. Nguyên nhân là họ sẽ đi tiếp xúc với những ca bệnh tại các nơi khác, về lây cho địa phương mình.

Chúng tôi vẫn lưu ý đặc biệt là ở những vùng sâu, vùng xa, vùng có tỷ lệ tiêm chủng thấp và kể cả những vùng đồng bằng nhưng mà nếu mà tỷ lệ tiêm chủng không cao thì sởi cũng sẽ bùng lên, nhưng tôi muốn nói rằng vùng sâu, vùng xa thì chúng ta cần phải quan tâm hơn.

Chúng tôi vẫn gọi đó là vùng trũng của tiêm chủng.

PV: Để phòng ngừa nguy cơ bùng phát dịch sởi, ông có những khuyến cáo gì đối với ngành y tế, các cơ quan chức năng cũng như người dân trong việc chủ động phòng dịch?

PGS.TS Trần Đắc Phu: Biện pháp phòng, chống dịch sởi chỉ là vấn đề tiêm chủng thôi. Bộ Y tế đang chỉ đạo các địa phương thực hiện việc tiêm chủng. Thứ nhất là tiêm chủng cho những đối tượng mới. Đây là đối tượng mới sinh ra hàng năm, thì đối với sởi thì người ta tiêm bắt đầu từ 9 tháng.

Thế thì các bà mẹ cần nhớ là con 9 tháng tuổi thì cho tiêm sởi, còn lại những đối tượng mà ở những độ tuổi cao hơn mà chưa được tiêm chủng, do như tôi nói những nguyên nhân ở phía trên thì cần đi tiêm chủng, có thể là tiêm vét tại các cơ sở tiêm chủng của nhà nước hoặc đi tiêm vaccine dịch vụ.

Hoặc là đối với những địa phương mà đang thực hiện tiêm vaccine chiến dịch như là Hà Nội, TP.HCM, hay như một số nơi thì chúng ta cho trẻ tiêm ngay trong đợt chiến dịch này, chứ nếu không thì khi mà trẻ mà chưa được tiêm chủng, nghĩa là trẻ không có miễn dịch thì trẻ bị rất dễ bị nhiễm sởi.

PV: Xin cảm ơn ông.