Làm sao để không có những công trình "chín ép"?

Chủ đầu tư, đơn vị giám sát, nhà thầu thi công cần làm gì để khắc phục tình trạng này? PV VOV Giao thông đối thoại với ông Trần Chủng - nguyên Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng.

PV: Thời gian qua, để đáp ứng tiến độ thi công đặt ra, có một số nhà thầu thi công, chủ đầu tư dự án thực hiện khánh thành và đưa vào sử dụng đúng tiến độ đặt ra, nhưng đã xuất hiện tình trạng sau khi công trình đưa vào sử dụng đã bị xuống cấp một cách nhanh chóng. Ông có ý kiến như thế nào về tình trạng này?

Ông Trần Chủng: Trước hết, việc đưa một công trình về đích sớm để đáp ứng những yêu cầu nhất định về mặt kinh tế cũng như về mặt chính trị, nó mang lại hiệu quả rất lớn. Đó là mong muốn của cả nhân dân.

Rõ ràng khi chúng ta làm công trình thì nó phải có những điều kiện nhất định về thời gian, không gian để đảm bảo mục tiêu cuối cùng của nó không những công trình về đích, mà phải đảm bảo về chất lượng.

PV: Ông có cho rằng, chủ đầu tư, cơ quan quản lý và đơn vị thi công phải có bản lĩnh để dám tư vấn rằng tiến độ thi công của công trình này không thể đạt được, hoặc có thể đạt được nhưng kèm theo những điều kiện nhất định, kể cả việc thuê thêm nhân lực hay không?

Ông Trần Chủng: Đúng. Mong muốn của các vị lãnh đạo sớm đưa các công trình vào, thì tôi cho rằng đó là mong muốn rất đúng. Còn thực hiện được hay không, thực hiện như thế nào thì những người làm: chủ đầu tư này, các nhà thầu thiết kế, các nhà thầu thi công, họ là những nhà chuyên môn, họ phải tính toán, đề xuất những giải pháp để có thể đẩy nhanh được tiến độ ấy, nhưng cuối cùng phải đảm bảo chất lượng.

Cho nên đây là một vấn đề, mà trước hết là vấn đề về bản lĩnh của những người làm kỹ thuật, anh phải nêu ra: muốn đạt được tiến độ như vậy thì thậm chí phải tổ chức lao động khoa học và hợp lý để tăng năng suất lao động, tăng cường trang thiết bị, tăng cường nhân lực, có thể thuê thêm lực lượng… để có thể đưa về đích.

Mặt khác, trong những giải pháp thi công công trình thì có thể có những giải pháp áp dụng công nghệ, áp dụng tiến bộ mới để làm sao đẩy nhanh được tiến độ, đưa công trình vào vận hành. Tôi nói ví dụ như xử lý gia cố nền đất yếu chẳng hạn, thì đáng lẽ chúng ta cần 1 năm hoặc 9 tháng, nhưng chúng ta muốn về sớm thì chúng ta phải dùng công nghệ.

Tôi lấy ví dụ rất điển hình mà tôi rất ấn tượng, lúc đó tôi đang làm Cục trưởng, đối với dự án Điện Cà Mau, lúc đó Thủ tướng đồng ý chi 16 triệu đô la để chúng ta gia cố toàn bộ cái nền ấy, đáng lẽ gia cố thông thường bằng cát và đất cao 3,5m thì cái nền ấy đạt độ cấu kết trong vòng 1 năm. Nhưng chúng ta muốn về đích sớm, ít ra là 5 tháng, để sơ đồ Điện 5 nó không bị ảnh hưởng.

Như vậy chúng ta đã đưa công nghệ mới, ép chân không vào thì chúng ta phải chi 16 triệu đô và về đích trước 5 tháng và độ cấu kết đạt gấp đôi thông thường. Cuối cùng chúng ta được điện cung cấp cho đất nước, mang lại lợi ích kinh tế.

Vì thế tôi muốn khẳng định một điều, là chúng ta đừng có trả giá cái việc không có tri thức ở khía cạnh phấn đấu bằng mọi giá để đạt tiến độ, kể cả hy sinh chất lượng. Không được. Đã về đích phải đảm bảo chất lượng, mà muốn đảm bảo chất lượng thì những người làm chuyên môn phải có bản lĩnh, phải đưa ra giải pháp lao động khoa học hợp lý để tăng năng suất lao động, ứng dụng những công nghệ mới để đẩy nhanh tiến độ.

Và đương nhiên đã ứng dụng công nghệ mới, đẩy nhanh tiến độ, đã tổ chức lao động, tăng thêm người thì chúng ta phải tăng chi phí, nhưng mà lợi ích về tổng thể là mang lại lợi ích thiết thực. Cho nên rất mong các nhà kỹ thuật, đặc biệt là các kỹ sư, những người đang chỉ huy công trường, những người đang thiết kế, họ phải thể hiện bản lĩnh nghề nghiệp của mình  để họ đề xuất và họ kiến nghị là cái này đạt yêu cầu hay không đạt yêu cầu.

Và cũng mong những người quyết định điều kiện ấy tôn trọng và lắng nghe những ý kiến mang tính khách quan, khoa học của các nhà chuyên môn, ủng hộ họ và tạo điều kiện cho họ, kể cả về mặt tài chính.

PV: Từ thực tế một số công trình bị “chín ép” gần đây, ông có kiến nghị cơ chế giám sát và xử lý như thế nào với những trường hợp không đủ bản lĩnh đề xuất, tham mưu những cơ chế phù hợp, khiến cho công trình bị rơi vào tình trạng “chín ép”?

Ông Trần Chủng: Chúng ta xây dựng công trình, ngoài quyết tâm cháy bỏng, chúng ta có ý chí rất cao, nhưng bên cạnh đó bằng trí tuệ của chúng ta chứ, bằng trách nhiệm của chúng ta đối với sản phẩm, ví thế chúng ta không chỉ có hô hào, tuân lệnh, mà ở đó không thể hiện khả năng chuyên môn, sự hiểu biết chuyên môn, không thể hiện đấy là một nhà kỹ thuật.

Tôi đã rất đau lòng khi có những công trình cũng vì những chuyện như vậy mà một số công trình bị sự cố, rồi anh em bị vướng vào vòng lao lý. Cái đau lòng của tôi chính là những nhà kỹ thuật đã không đủ bản lĩnh để họ giải thích, phân tích và đưa ra những cái điều kiện cần và đủ đả đạt tiến dộ ấy, có có thể tiến độ ấy không đạt được.

PV: Xin cảm ơn ông!