Indonesia áp trần chiết khấu xe công nghệ 8%: Cú hích thu nhập hay rủi ro cho thị trường gọi xe?

Dù giới tài xế rất phấn khởi, các chuyên gia cảnh báo quy định có thể phản tác dụng, gây sụt giảm doanh thu của nền tảng và dẫn đến nguy cơ thu hẹp thị trường.

 Mỗi ngày, anh Renaldi Satriansyah đăng nhập ứng dụng Grab để chở khách giữa dòng giao thông ùn tắc của Jakarta. Nhưng 1/5 số tiền cước anh kiếm được phải chia cho nền tảng.

Điều đó thay đổi từ ngày 1/5, khi Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto công bố chính sách mới mà theo anh Renaldi sẽ giúp thu nhập thường xuyên tăng hơn 10%.

Tài xế công nghệ “thở phào” khi phí nền tảng giảm từ 20% xuống 8%

Tài xế xe công nghệ than trời vì thu nhập giảm sút

Chính sách an sinh nào cho tài xế xe công nghệ?

Nam tài xế 25 tuổi, đã làm nghề hơn 5 năm, chia sẻ: “Chúng tôi rất vui. Đây là điều ông Prabowo không nhắc tới trong chiến dịch tranh cử năm 2024, nhưng giờ ông ấy vẫn thực hiện vì những người lao động như chúng tôi.”

Nhân Ngày Quốc tế Lao động, ông Prabowo công bố hàng loạt chính sách, trong đó có quy định các nền tảng gọi xe chỉ được phép thu 8% thu nhập của tài xế. Mức này giảm mạnh so với mức thu 20% đang áp dụng tại các nền tảng lớn như Gojek và Grab.

Ngoài việc giảm mức chiết khấu, quy định mới cũng yêu cầu các công ty gọi xe phải cung cấp bảo hiểm tai nạn và bảo hiểm y tế cho tài xế. Phát biểu của ông Prabowo được đưa ra sau hàng loạt phàn nàn từ giới tài xế công nghệ và các kiến nghị tại Quốc hội.

Các tài xế xe máy công nghệ, lực lượng nòng cốt của nền kinh tế việc làm tự do tại Indonesia, hiện kiếm được khoảng 150.000 rupiah (khoảng 10 USD) mỗi ngày, nhưng thu nhập thực tế bị bào mòn đáng kể bởi phí ứng dụng và chi phí nhiên liệu.

Trong nhiều năm, các tài xế và công đoàn đã liên tục biểu tình, yêu cầu giảm phí nền tảng, cải thiện điều kiện làm việc và được công nhận là lao động chính thức để tiếp cận các chế độ an sinh.

Ông Prabowo phát biểu trước hàng chục nghìn lao động tại quảng trường National Monument hôm 1/5: “Những tài xế xe ôm công nghệ làm việc rất vất vả. Họ phải đánh đổi cả mạng sống của mình mỗi ngày. Vậy mà các nền tảng gọi xe lại yêu cầu họ phải nộp chiết khấu tới 20%. Chiết khấu của nền tảng phải dưới 10%. Người đổ mồ hôi là các anh, nhưng người lấy tiền lại là họ. Xin lỗi, điều đó không thể chấp nhận. Nếu họ không muốn tuân theo quy định của chúng tôi thì đừng kinh doanh ở Indonesia nữa”.

Gojek – “niềm tự hào nội địa” của Indonesia và thuộc tập đoàn GoTo – ngoài dịch vụ gọi xe còn vận hành nền tảng thương mại điện tử, dịch vụ trả góp và giao đồ ăn. GoTo được hình thành sau khi Gojek, startup đầu tiên của Indonesia đạt định giá trên 10 tỷ USD, sáp nhập với Tokopedia.

GoTo vừa ghi nhận khoản lãi ròng đầu tiên trong quý I/2026. Đối thủ lớn nhất của hãng trong lĩnh vực gọi xe và giao đồ ăn là Grab có trụ sở tại Singapore.

Anh Muhammad Surya Wirawan, 37 tuổi, đối tác tài xế Gojek suốt 11 năm qua, hoan nghênh chính sách mới của ông Prabowo. Anh cho biết thu nhập từ công việc kéo dài 12 giờ mỗi ngày đã giảm đều kể từ đại dịch COVID-19. Khoản tiền hiện nay chỉ đủ trang trải cuộc sống, trong khi trước kia anh còn có thể tiết kiệm.

Liên quan đến kế hoạch giảm mức chiết khấu từ các nền tảng, một số tài xế chia sẻ:

“Tôi hi vọng sẽ sớm được triển khai. Vì hiện giờ nhiều tài xế than phiền về vấn đề mức chiết khấu 20% lắm. Cuối tháng 5 này hoặc đầu tháng 6 bắt đầu áp dụng mức 8% là tuyệt nhất rồi”.

“Hy vọng mọi thứ được thực hiện tốt và phía các ứng dụng cũng có phản hồi tích cực. Thật sự rất vui nếu giảm xuống 8%, vì mức 20% thực tế là rất nặng nề”.

“Nếu đi quãng đường ngắn mức khấu trừ tối đa có lẽ không quá lớn. Nhưng nếu chạy đường dài thì cảm nhận rõ rệt luôn. Điều làm chúng tôi nặng gánh là chi phí bảo dưỡng xe, thay dầu... hy vọng việc giảm xuống 8% này diễn ra thuận lợi”.

“Mong là triển khai được ngay đầu tháng này, vì chiết khấu 20% thực sự là gánh nặng cho anh em tài xế chúng tôi”.

Bài toán cân bằng giữa quyền lợi tài xế và lợi nhuận nền tảng

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo chính sách này có thể phản tác dụng, thậm chí khiến thị trường bị thu hẹp nếu các nền tảng thu về ít lợi nhuận hơn.

Bình luận về quyết định này, nhà phân tích chính sách công Trubus Rahardiansyah cho rằng có thể hiểu được việc chính phủ đứng về phía tài xế để xoa dịu sự bất mãn ngày càng tăng. Tuy nhiên, ông cảnh báo chính phủ cần cân bằng để doanh nghiệp vẫn có lợi nhuận.

“Nhà đầu tư kinh doanh vì lợi nhuận. Nếu biên lợi nhuận không đủ, họ sẽ rời đi và tài xế sẽ mất việc,” ông nói.

Một chuyên gia khác cho rằng việc các nền tảng thu ít tiền hơn sẽ khiến họ giảm chi cho khuyến mãi, trợ giá và ưu đãi cho người dùng. Tỷ lệ chia cao hơn cho tài xế không đồng nghĩa thu nhập sẽ tăng nếu chính sách khiến số chuyến xe, nhu cầu đi lại, các khoản khuyến mãi và đầu tư nền tảng đều giảm.

Theo ông, sai lầm cốt lõi là áp đặt tỷ lệ chia doanh thu trước khi hiểu rõ cơ chế tạo ra doanh thu. Các tài xế có thể nhận 92% nhưng từ một thị trường nhỏ hơn nhiều nếu lượng chuyến xe sụt giảm.

Trong khi đó, GS. Muhammad Mufti Mubarok, Chủ tịch Hội đồng Bảo vệ Người tiêu dùng Indonesia, cho rằng quy định giảm mức khấu trừ của ứng dụng gọi xe xuống 8% là tín hiệu tích cực cho tài xế, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu các nền tảng dùng thuật toán hoặc “chi phí ẩn” để lách luật và chuyển gánh nặng sang tài xế, hành khách.

Ông nhấn mạnh: "Sự minh bạch về giá là rất quan trọng. Với chúng tôi, dù chỉ là thay đổi rất nhỏ đối với tài xế cũng có ý nghĩa lớn. Và dù chỉ là thay đổi nhỏ về giá với người tiêu dùng cũng rất quan trọng. Bởi cuối cùng, mọi chính sách này đều tác động trực tiếp đến người tiêu dùng – những người sử dụng dịch vụ. Phía nhà vận hành cần phải được giám sát kỹ vì nó tác động trực tiếp đến chúng tôi. Thực tế, về phía người tiêu dùng, mức giá cơ bản hiện gần như vẫn như cũ”.

Phản hồi thông báo trên, Tổng giám đốc GoTo Hans Patuwo cho biết, công ty sẽ tuân thủ quy định của chính phủ và tiếp tục cam kết mang lại lợi ích cho cả tài xế lẫn khách hàng.

Trong khi đó, Tổng giám đốc Grab Indonesia Neneng Goenadi cho biết công ty tôn trọng chỉ đạo của ông Prabowo và sẽ phối hợp với chính phủ nhằm bảo đảm chính sách vừa bảo vệ tài xế, vừa duy trì khả năng chi trả cho khách hàng và sự bền vững của ngành.

Còn tại Việt Nam, mức chiết khấu của các nền tảng gọi xe hiện vẫn khá cao và khác nhau theo từng ứng dụng, nhưng phổ biến quanh 20%–30%; riêng một số mô hình như TADA còn quảng bá 0% chiết khấu, trong khi một nền tảng mới ở thị trường xe máy công bố mức 14%.

Trong bối cảnh đó, Grab Việt Nam đang phải dùng thưởng để giữ chân tài xế: đầu tháng 3/2026, tài xế 2 bánh ở Hà Nội và TP.HCM chỉ được thưởng tối đa 135.000 đồng/tuần, nhưng đến cuối tháng 4, gói thưởng đã được nâng lên tới 300.000 đồng/ngày ở một số địa bàn.

Điều này cho thấy thị trường Việt Nam vẫn đang vận hành theo cơ chế “bù đắp bằng thưởng” thay vì can thiệp cứng vào phí chiết khấu như Indonesia. Nếu áp trần quá thấp, nền tảng có thể phải cắt khuyến mãi, giảm hỗ trợ hoặc chuyển gánh nặng sang phụ phí, trong khi tài xế được hưởng nhiều hơn trên từng cuốc xe nhưng hệ sinh thái có nguy cơ co lại.

Vì vậy, thay vì áp trần ngay, Việt Nam nhiều khả năng sẽ tiếp tục đi theo hướng minh bạch phí, tăng phúc lợi và khuyến khích cạnh tranh giữa các nền tảng.