Nhân cột mốc lịch sử kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (02/7/1976 - 02/7/2026), phóng viên Ban VOV Giao thông Quốc gia có cuộc trò chuyện đặc biệt với Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt – Trưởng nhóm nghiên cứu Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến (Đại học Quốc gia TP.HCM), người đại diện cho thế hệ trẻ phát biểu tại Lễ kỷ niệm.
Là “Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2025” và chủ nhân “Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả cầu vàng 2025”, Tiến sĩ Xuân Đạt được vinh danh nhờ những đột phá trong nghiên cứu phát triển vật liệu nano dẫn truyền thuốc trúng đích, mở ra hướng mới trong điều trị ung thư.
PV: Là đại diện của thế hệ trẻ phát biểu tại một sự kiện có ý nghĩa lịch sử, anh có thể chia sẻ đôi điều cảm xúc của mình?
Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt: Tôi cảm thấy rất vinh dự, hạnh phúc và tự hào khi được là đại diện của thế hệ trẻ phát biểu trong sự kiện có ý nghĩa lịch sử này. Tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Thành phố.
Cảm ơn Thành phố đã không ngừng phát triển, kiến tạo một môi trường năng động, hiện đại, nơi mọi người đều có cơ hội học tập, làm việc và theo đuổi và thực hiện ước mơ của mình. Đặc biệt, Thành phố luôn rộng mở và sẵn sàng đón nhận những con người từ khắp mọi ền đến sinh sống, làm việc, phát triển và cống hiến.
PV: Nhìn lại chặng đường 50 năm phát triển của TP.HCM, anh đánh giá như thế nào về những cơ hội, không gian và môi trường mà thành phố đã tạo điều kiện để các nhà khoa học trẻ như anh có thể sáng tạo và cống hiến?
Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt: Qua 50 năm phát triển, Thành phố đã chuyển mình mạnh mẽ, trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa và khoa học công nghệ lớn. Và ở đó, các nhà khoa học trẻ cũng có nhiều cơ hội và không gian để sáng tạo và cống hiến như: cơ hội tiếp cận và giải quyết các bài toán có tính xã hội thông qua các chương trình nghiên cứu khoa học như Vườn ươm Khoa học và Công nghệ Trẻ (Do Thành Đoàn TP.HCM phối hợp cùng Sở KH&CN tổ chức), giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu Khoa học Eureka,…
Hơn nữa, các nhà khoa học trẻ có môi trường và không gian nghiên cứu và thực nghiệm vượt trội tại các phòng thí nghiệm mở và hiện đại. Đồng thời, một số cơ chế đặc thù giúp thu hút và trọng dụng nhân tài, giúp người trẻ tự tin hơn trong nghiên cứu.
PV Đề tài phát triển hệ vật liệu hạt nano silica hữu cơ phân hủy sinh học ứng dụng trong dẫn truyền thuốc trúng đích điều trị ung thư mang tính thực tiễn rất cao. Từ góc độ của một nhà nghiên cứu trẻ, anh đánh giá hướng đi này sẽ đóng góp ra sao vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế kỹ thuật cao và chiến lược phát triển công nghệ y - dược mũi nhọn của TP.HCM trong giai đoạn tới?
Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt: Phát triển hệ vật liệu nano trong điều trị bệnh là một trong những xu hướng được nhiều quốc gia tập trung phát triển trong lĩnh vực y học chính xác và điều trị cá thể hoá. Hướng nghiên cứu này giúp tạo nền tảng để phát triển các sản phẩm công nghê y sinh có giá trị cao, hiệu quả trong điều trị bệnh.
Đồng thời, nghiên cứu giúp thúc đẩy phát triển nghiên cứu liên ngành, tăng sự liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện và doanh nghiệp, rút ngắn dần khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng lâm sàng. Từ đó, mở ra khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến cho người bệnh.
Tôi tin rằng TP.HCM có đầy đủ tiềm năng phát triển công nghệ y – dược với nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ sở hạ tầng nghiên cứu hiện đại và các cơ chế hỗ trợ chuyển giao, thương mại hoá kết quả nghiên cứu, đạt hiêu quả cao trong ứng dụng thực tiễn.
PV: Việc tối ưu hóa hiệu quả hóa trị, giảm tác dụng phụ và tiết kiệm chi phí điều trị cho bệnh nhân ung thư là một bài toán an sinh xã hội lớn. Để những thành quả nghiên cứu này sớm tiếp cận và đến được với người dân thành phố, hệ sinh thái khoa học và các bệnh viện tại TP.HCM cần có những cơ chế phối hợp hay thử nghiệm lâm sàng đột phá nào trong thời gian tới?
Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt: Các nhà khoa học cần kết nối và liên kết với các bác sĩ, chuyên gia tại các bệnh viện để xây dựng, thiết kế nghiên cứu, đánh giá hiệu quả và khả năng của đánh giá lâm sàng. Từ đó, các nghiên cứu sẽ bám sát nhu cầu thực tiễn và tăng khả năng ứng dụng. Sự tham gia đồng hành của các bệnh viện sẽ giúp nâng cao và từ đó hiện thực hoá ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào lâm sàng.
Đồng thời, cần có những cơ chế linh hoạt trong hỗ trợ thử nghiệm tiền lâm sàng và lâm sàng cho các sản phẩm tiềm năng và hình thành các Trung tâm nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng đạt chuẩn quốc tế sẽ giúp các nghiên cứu đến gần hơn với thực tiễn.
PV: Lý do nào đã thôi thúc anh chọn Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến (Đại học Quốc gia TP.HCM) làm bến đỗ để tiếp tục cống hiến, giữa rất nhiều lựa chọn? Và theo anh, trong thời gian tới, TP.HCM cần tiếp tục đầu tư và phát triển các mô hình thí nghiệm, viện nghiên cứu tiên tiến như thế nào để khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu y sinh dẫn đầu cả nước?
Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt: Cá nhân tôi luôn mong muốn được sống và đóng góp cho sự phát triển của quê hương. Và tôi có cơ hội được trở về và công tác tại Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến (Đại học Quốc gia TP.HCM). Đây là một trong những đơn vị thực hiện các nghiên cứu về công nghệ nano, phát triển các nghiên cứu liên ngành, hệ thống phòng thí nghiệm mở với các trang thiết bị nghiên cứu hiện đại giúp các nhà khoa học trẻ như tôi có môi trường thực hiện các nghiên cứu gắn liền với nhu cầu thực tiễn.
Hơn nữa, sự liên kết với các nhóm nghiên cứu đối tác tại các viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước giúp nâng cao chất lượng và tối ưu nguồn lực nghiên cứu.
Trong thời gian tới, theo tôi, TP.HCM cần tiếp tục đầu tư xây dựng các phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc tế, trang bị các hệ thống thiết bị nghiên cứu hiện đại và đặc biệt xây dựng các cơ chế phòng thí nghiệm mở, chia sẻ cơ sở hạ tầng nghiên cứu giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và bệnh viện. Đồng thời, phát triển các mô hình nghiên cứu liên ngành để cùng nhau giải quyết các bài toán của xã hội.
PV: Là “công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2025” và vinh dự nhận “Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả cầu vàng năm 2025”, những ghi nhận này đặt lên vai anh những trách nhiệm và mục tiêu mới nào trong chặng đường nghiên cứu phía trước?
Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt: Các danh hiệu tôi vinh dự nhận được là sự ghi nhận cho những kết quả tôi đã đạt được. Đồng thời, là động lực và trách nhiệm để tôi tiếp tục nỗ lực hơn trên con đường nghiên cứu khoa học: tiếp tục phát triển các nghiên cứu của mình để nâng cao chất lượng của các kết quả nghiên cứu, từ đó mở ra cơ hội đưa các kết quả đến gần hơn với thực tiễn.
Đặc biệt, tôi mong muốn tiếp tục hướng dẫn và truyển cảm hứng nghiên cứu cho các bạn trẻ, giúp các bạn trẻ tạo được niềm đam mê nghiên cứu khoa học.
Tôi muốn nhắn nhủ với các bạn trẻ rằng: Hãy luôn tự tin, kiên trì theo đuổi đam mê, đừng sợ thất bại, luôn giữ tinh thần học hỏi và giữ vững mục tiêu đã đặt ra. Với sự bền bỉ, kiên nhẫn và chân thành, các bạn sẽ đạt được các kết quả xứng đáng.
Trong hơn 9 năm làm việc tại Viện Công nghệ Vật liệu tiên tiến Đại học Quốc gia TP.HCM, Tiến sĩ Mai Ngọc Xuân Đạt đã chủ trì và tham gia hơn 10 đề tài khoa học ở nhiều cấp độ, từ cơ sở, cấp ĐH Quốc gia đến các chương trình của Bộ KH&CN và Quỹ NAFOSTED.
Có thể kể đến như 38 bài báo khoa học quốc tế thuộc nhóm Q1, 08 bài báo quốc tế Q2, 7 bài báo khoa học trong nước, 2 poster khoa học xuất sắc tại hội thảo quốc tế, một bằng độc quyền sáng chế quốc gia về vật liệu nano dẫn truyền thuốc.