Với Project Sunrise, hãng hàng không Qantas của Australia đang tiến gần tới việc hiện thực hóa tham vọng đó, mở ra kỷ nguyên mới cho mô hình bay siêu đường dài, có thể kéo dài tới 22 giờ liên tục.
Hiện thực hóa giấc mơ bay thẳng xuyên lục địa
Project Sunrise là dự án hàng không mang tính cách mạng của hãng hàng không Qantas nhằm thực hiện các chuyến bay thương mại thẳng từ bờ đông Australia đến châu Âu và Bắc Mỹ mà không cần dừng tiếp nhiên liệu. Tên gọi "Sunrise" được lấy cảm hứng từ "Double Sunrise" - tuyến bay huyền thoại của Qantas trong Thế chiến II. Khi đó, thủy phi cơ Catalina bay từ Australia đến Ceylon (nay là Sri Lanka) trong 27-33 giờ liên tục. Do chuyến bay kéo dài quá lâu, phi hành đoàn và hành khách có thể nhìn thấy hai lần mặt trời mọc trong cùng một hành trình.
Dự án Sunrise được công bố lần đầu vào năm 2017 với mục tiêu chinh phục "biên giới cuối cùng" của ngành hàng không đường dài. Đến giữa tháng 6 vừa qua, hãng vừa công bố loại máy bay được sử dụng cho dự án. Đó là Airbus A350-1000ULR (ULR đọc là Ultra Long Range), biến thể máy bay ra đời với nhiều chỉnh sửa đặc biệt để phục vụ cho chuyến bay thẳng với thời gian hơn 20 tiếng.
Trước đó, chiếc máy bay đã hoàn tất việc bay thử vào đầu tháng 6 tại Toulouse, Pháp. Thông qua chuyến bay thử, đội ngũ Airbus đã đánh giá hiệu suất tổng thể của máy bay và kiểm tra cấu trúc của hệ thống nhiên liệu sau khi thiết kế lại. Đây là chuyến bay mở đầu cho đợt thử nghiệm bay kéo dài hai tháng nhằm xin cấp phép cho những sửa đổi trên máy bay trước khi đưa vào khai thác thương mại.
Airbus cũng sẽ kiểm định hệ thống làm mát nhà bếp mới dành riêng cho chặng bay siêu dài, sử dụng thiết bị làm lạnh nhẹ và hiệu quả hơn, giúp giảm trọng lượng đồng thời hỗ trợ thời gian bay lâu. Các kỹ sư sẽ đánh giá hiệu suất thông gió và kiểm soát nhiệt độ cabin trong đợt thử nghiệm. Những hệ thống này đóng vai trò quan trọng đối với hành khách và phi hành đoàn trong chuyến bay kéo dài gần một ngày.
Dự kiến đường bay sẽ đi vào hoạt động thương mại vào nửa cuối năm 2027. Đường bay được chọn sẽ là tuyến Sydney – London, theo chia sẻ từ bà Vanessa Hudson, giám đốc điều hành của Qantas:
“London là một điểm đến quan trọng trong mạng lưới bay của Qantas. Đường bay được ra mắt từ năm 1947 và đã đồng hành cùng chúng tôi trong nhiều thập kỷ. Đó cũng là một trong những tuyến bay đường dài đông đúc nhất. Còn đường bay Sydney – New York theo kế hoạch sẽ được khởi động vài tháng sau đó”.
Xây dựng từ chính nhu cầu của khách hàng
Tổng cộng hãng Qantas đã đặt hàng 12 chiếc Airbus A350-1000ULR để phục vụ cho dự án này. Theo lộ trình, tháng 4/2027, Qantas sẽ nhận chiếc máy bay đầu tiên; Tháng 2/2027 sẽ mở bán vé; và tháng 10/2027 sẽ khai trương tuyến Sydney – London, sau đó là tuyến Sydney - New York, trước khi cân nhắc mở thêm các tuyến siêu đường dài khác.
Bà Vanessa Hudson cho biết thêm:
“Chúng tôi còn phương án tiềm năng khác có thể khai thác khác như Perth – London, tuyến bay dài nhất của chúng tôi. Hay các đường bay khác như Auckland – J.F.K, Perth – Rome, Perth – Paris… Chúng đều là những đường bay đem lại nhiều lợi nhuận cho hãng.”
Bà Vanessa Hudson cũng nhấn mạnh rằng, dự án Sunrise không được xây dựng dựa trên niềm tin mơ hồ rằng khách hàng sẽ thích loại hình dịch vụ này, mà từ chính nhu cầu của khách hàng, cũng như từ những tính toán số liệu về doanh thu mà hãng thu được từ mô hình bay đường dài.
Một điểm cần lưu ý là các đường bay thuộc dự án Sunrise sẽ có giá cao hơn các đường bay dài thông thường có quá cảnh. Qantas không kỳ vọng dự án Sunrise phục vụ đại chúng mà nhắm tới nhóm khách sẵn sàng trả thêm tiền để tiết kiệm thời gian. Theo tính toán của hãng, hành khách có thể chấp nhận trả cao hơn khoảng 15-20% để bay thẳng so với chuyến bay quá cảnh; doanh thu trên mỗi ghế có thể tăng khoảng 30%; và khi toàn bộ 12 máy bay đi vào khai thác, dự án Sunrise có thể mang về khoảng 400 triệu AUD (đô-la Úc) lợi nhuận quốc tế mỗi năm.
Song song với dự án Sunrise, Qantas cho biết hãng vẫn sẽ vận hành các chuyến bay có quá cảnh:
“Chúng tôi vẫn sẽ vận hành đường bay dài có quá cảnh, sử dụng máy bay A380. Như đường bay London – New York sẽ có quá cảnh tại L.A, Singapore. Cho nên các hành khách không có nhu cầu thay đổi vẫn có thể thoải mái đồng hành cùng chúng tôi”.
Không chỉ là đường bay mới, mà là bài toán kinh tế của ngành hàng không
Nếu dự án Sunrise là nỗ lực của Australia nhằm xóa bỏ "sự chuyên chế của khoảng cách", thì đối với Việt Nam, câu chuyện này cũng gợi mở bài toán làm thế nào để tận dụng công nghệ và hạ tầng giao thông nhằm kết nối nhanh hơn với các trung tâm kinh tế toàn cầu trong kỷ nguyên cạnh tranh mới.
Tại Việt Nam, chúng ta đã có Vietnam Airlines đang khai thác các đường bay thẳng tới Mỹ, châu Âu và Australia; hay Vietjet Air cũng đang khai thác các đường bay thẳng tới Australia.
Với việc Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến đi vào khai thác trong những năm tới, Việt Nam đang đặt mục tiêu trở thành một điểm trung chuyển mới trong khu vực. Tuy nhiên, nếu các hãng hàng không ngày càng sử dụng máy bay có khả năng bay thẳng quãng đường cực dài, vai trò của các sân bay trung chuyển có thể thay đổi. Đây có thể là một câu hỏi đáng chú ý cho các nhà hoạch định chính sách trong tương lai.