Trước tình trạng đó, đại biểu Quốc hội đã đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm cấm việc bố trí các môn liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa. Ý kiến phụ huynh học sinh ra sao? Cần giải pháp nào để quản lý giáo dục liên kết hiệu quả?
Đề xuất cấm đưa môn liên kết vào giờ chính khóa: Tránh 'tận thu' và gây khó cho phụ huynh
Chị Trần Huyền Anh, ở phường Tây Hồ, Hà Nội, có con đang học lớp 3. Khoảng thời gian từ 17h - 18h, chị đăng ký cho con học cờ vua và taekwondo ở trường, học phí hợp lý 50.000 đồng/buổi, vừa bổ ích, vừa giúp con tránh xa thiết bị di động.
"Thứ nhất là các cháu cũng thích học vì nó mới lạ. Thứ hai là mình nghĩ học phí cũng không lớn lắm, nên đa phần người ta không có ý kiến gì. Mình góp ý là nếu có dạy những môn đấy thì cũng nên tổ chức dạy tại trường, ngoài giờ và phổ biến nội dung cho bố mẹ, để bố mẹ thấy hữu ích thì sẽ cho con học".
Tuy nhiên, không phải trường nào cũng tổ chức các chương trình liên kết ngoài giờ học. Tại nghị trường Quốc hội, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy nêu thực tế, nhiều trường đưa các môn liên kết xen vào giờ chính khóa, triển khai dày đặc, tiềm ẩn nguy cơ chồng chéo nội dung, trong khi chất lượng chưa được kiểm định đầy đủ.
Từ đó, bà Thủy đề xuất cấm bố trí các môn liên kết xen kẽ giờ học chính, đồng thời yêu cầu các chương trình liên kết phải công khai, nh bạch tài chính và có cơ chế chia sẻ chi phí hợp lý với phụ huynh.
Nhiều phụ huynh bày tỏ sự ủng hộ với đề xuất này:
"Chị hoàn toàn đồng tình, thay vì giờ trên lớp như thế thì chị có thể sắp xếp cho con học những cái đó ở bên ngoài, hoặc sắp xếp tùy từng thời điểm. Miễn học phí xong cộng vào những môn tự nguyện, chị thấy vẫn phải đóng, không thấy khác gì cả".
"Môn học tự nguyện nhưng lại là giờ học chính, khác gì tận thu của học sinh? Người đăng ký thì được học, không đăng ký thì các em tạm thời đi ra ngoài, khi học xong, giờ khác các em lại vào học tiếp à?"
"Môn tiếng Anh mình không thích học trong trường lắm, vì cũng có định hướng cho con học ở bên ngoài rồi. Trường này đang liên kết với bên Bình Minh, cũng không rõ về chất lượng như thế nào".
Kiểm soát rủi ro thay vì 'cấm cơ học' để đảm bảo công bằng
Nhiều năm theo dõi nội dung giáo dục liên kết trong trường học, nhà báo Đào Ngọc Tước, chuyên gia giáo dục cho rằng, điều khiến phụ huynh và xã hội băn khoăn nhất là nguy cơ ảnh hưởng tới công bằng giáo dục.
Chính phủ đã ban hành Nghị định 202/2025 cho Hà Nội, cùng những chính sách cho các tỉnh thành khác để phát huy hiệu quả đào tạo liên kết, cơ sở vật chất và chương trình giáo dục.
Theo nhà báo Ngọc Tước, về chất lượng học tập, mô hình này giúp học sinh tiếp cận chương trình tiên tiến và nâng cao ngoại ngữ, song có nguy cơ chồng chéo nội dung, thiếu kiểm định và gây quá tải. Về cơ hội, giáo dục liên kết mở rộng lựa chọn và lộ trình hội nhập, nhưng nếu tổ chức không hợp lý có thể tạo áp lực tâm lý cho học sinh không tham gia.
Với nhà trường, đây là động lực đổi mới và nâng cao năng lực giáo viên, song có thể làm dấy lên lo ngại thương mại hóa và lệ thuộc đối tác. Về tài chính, chi phí thấp hơn du học, nhưng có thể phát sinh gánh nặng nếu thiếu nh bạch. Cuối cùng, tính công bằng có thể bị ảnh hưởng nếu triển khai không đúng nguyên tắc tự nguyện.
"Qua tham vấn ý kiến của nhiều chuyên gia giáo dục và luật pháp, tôi được nh định là nên đánh giá cái lợi, cái hại của liên kết giáo dục chứ không nên cấm một cách cơ học. Phải xem kỹ cấm gì, cho phép gì và quản lý theo nguyên tắc nào.
Mô hình này không phải mô hình có hại, nó đáp ứng được nhu cầu của phụ huynh, mở rộng cơ hội học tập cho học sinh và phù hợp mục tiêu hội nhập, giáo dục tiên tiến nếu được quản lý tốt. Nhà nước cần ban hành khung điều kiện rất cụ thể đối với liên kết giáo dục.
Định hướng chính sách hiện nay là kiểm soát rủi ro chứ không nên xóa bỏ. Tuy nhiên, phải cấm tuyệt đối hoặc hạn chế các chương trình liên kết làm sai bản chất của trường công. Một chính sách hợp lý nên phân loại rõ ràng với các trường công lập", nhà báo Đào Ngọc Tước nêu ý kiến.
Đồng tình quan điểm này, TS. Vũ Việt Anh, Tổng giám đốc Học viện Thành Công cho rằng, giáo dục liên kết đã trở thành vấn đề chính sách công, chứ không còn là câu chuyện nội bộ ngành giáo dục. Trường công lập có sứ mệnh đảm bảo cơ hội học tập công bằng cho số đông, vì vậy, mọi hoạt động phát sinh chi phí cần được cân nhắc thận trọng, cần thiết lập cơ chế quản lý bảo đảm công bằng, nh bạch, lấy người học làm trung tâm và ứng dụng công nghệ để vận hành hiệu quả.
"Đầu tiên, cần tách bạch giữa giờ học chính khóa và giờ học liên kết. Chương trình học thực sự là gì? Chuẩn đầu ra thế nào so với quốc tế và quy định của Bộ Giáo dục? Học phí bao nhiêu? Trách nhiệm thuộc về bên nào? Nhất thiết phải nh bạch, vì nh bạch mới là nền móng của niềm tin. Thứ ba là lấy học sinh làm trung tâm. Nội dung cần tạo ra hoạt động không gây áp lực để không biến trẻ thành người phải chạy theo thành tích", TS. Vũ Việt Anh cho biết.
Cũng theo TS. Vũ Việt Anh, cần có cơ chế giám sát độc lập, ngành giáo dục, nhà trường và phụ huynh cùng giám sát để thẩm định chất lượng. Về lâu về dài, các trường công lập cần nâng cao chất lượng đào tạo và từng bước không còn phụ thuộc vào hoạt động liên kết./.