Vật liệu khan hiếm, giá leo thang: Nguy cơ bào mòn các dự án giao thông trọng điểm

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan và mặt bằng thi công còn nhiều vướng mắc càng khiến cho khó khăn chồng chất khó khăn, các đơn vị thi công đang phải gồng mình để bám tiến độ, giữ cam kết.

Giữa cái nắng như đổ lửa đầu hè trên công trường cao tốc Hòa Liên – Túy Loan, hơn 200 công nhân, kĩ sư cùng hàng trăm đầu máy, thiết bị vẫn miệt mài thi công. Dự án này được kỳ vọng sẽ thông xe tuyến chính vào ngày 19/8 tới – dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Tuy nhiên, áp lực về tiến độ không chỉ đến từ chỉ đạo gấp rút của Chính phủ mà còn đến từ những nút thắt khó gỡ như khan hiếm vật liệu, giá cả leo thang và mặt bằng chưa được giải phóng dứt điểm.

Đại tá Nguyễn Anh Đức, Giám đốc Quản lý dự án, Ban Trường Sơn miền Trung, Tổng Công ty xây dựng Trường Sơn cho biết, dù còn nhiều khó khăn nhưng đơn vị quyết tâm hoàn thành thảm bê tông nhựa vào 30/7 và hoàn thành hệ thống ATGT trước 19/8:

"Khó khăn nhất hiện nay là vật liệu đá phục vụ bê tông nhựa, cát khan hiếm, giá tăng lên từng ngày. Về mặt bằng tuyến chính cơ bản hoàn thành 100%, tuy nhiên mặt bằng đường gom đến nay vẫn chưa chưa giải phóng xong, nên một số hạng mục như cầu và thông tuyến đường gom vẫn chưa làm được, trong khi máy móc thiết bị của nhà thầu đã tập trung đầy đủ để triển khai thi công rồi, nếu GPMB không kịp thời sẽ không đáp ứng được tiến độ của đường gom, ảnh hưởng đến tiến độ chung".

Dự án Hòa Liên – Túy Loan thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông được đầu tư trên cơ sở nâng cấp, mở rộng tuyến tránh Quốc lộ 1A, vừa thi công vừa khai thác nên công tác đảm bảo ATGT cho các phương tiện lưu thông trên tuyến luôn được đặt lên hàng đầu.

Ông Tạ Gia Mạnh Hưng, Giám đốc điều hành dự án cho hay, đến nay các cầu trên tuyến chính đã cơ bản hoàn thành, phần đường đã thảm bê tông nhựa 1/2 làn đường mở rộng (11,47km), làn đường cũ cũng đã hoàn thành hơn 3km, tuy nhiên, khó khăn vẫn còn hiện hữu:

"Mặc dù khối lượng bê tông xi măng không còn nhiều, tuy nhiên nguồn cung cấp cát ở Quảng Nam sản lượng bị hạn chế do các mỏ đã hết hạn và đóng mỏ. Bây giờ đa số họ cung cấp lượng cát dự trữ, giá thành tăng đột biến, về đến công trường lên tới 700-800 nghìn đồng/m3, tăng gấp 3 lần so với đơn giá dự thầu".

Cách đó không xa, Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14E, dài hơn 71km qua ba huyện của tỉnh Quảng Nam cũng đang trong giai đoạn “vượt khó”. 5 tháng đầu năm, hơn 3 tháng mưa khiến nhà thầu chỉ có thể thi công khoảng 45 ngày.

Anh Trương Văn Hùng, Phó Chỉ huy trưởng gói thầu XD02 cho biết: "Thời tiết cực kỳ bất lợi, nguyên vật liệu tại địa bàn tỉnh Quảng Nam rất khan hiếm, giá cả tăng cao, gây khó khăn cho nhà thầu. Tuy nhiên, các nhà thầu trong liên danh đang cố gắng bố trí thêm thiết bị, đẩy mạnh làm 3 ca 4 kíp, đáp ứng mục tiêu đến tháng 9/2025 sẽ hoàn thành thảm bê tông nhựa".

Anh Mai Thanh Phương, Tư vấn giám sát trưởng gói thầu XD02, chia sẻ thêm, vật liệu cát và đá tăng giá rất mạnh, trong khi Quảng Nam gần như không cấp phép mỏ mới trong 3 năm trở lại đây. Có lúc giá bê tông tăng đến mức không tưởng. Thêm vào đó, mưa rào vào buổi chiều khiến việc tranh thủ thời gian càng trở nên cấp thiết. Vì vậy tư vấn luôn đôn đốc nhà thầu thi công cuốn chiếu và hoàn thành công tác nghiệm thu trước khi cơn mua chiều ập tới.

"Dự án gặp nhiều khó khăn, thời tiết quá khắc nghiệt, mỗi năm dự án thi công được khoảng 4-5 tháng còn lại gần như là mưa suốt. Một khó khăn nữa là nguồn vật liệu cát và đá khan hiếm nên giá bê tông rất cao, đặc thù tại Quảng Nam trong 3 năm gần đây các mỏ vật liệu gần như không được cấp phép mới, bị hạn chế nguồn cung nên giá thành đội lên rất cao, gây khó khăn cho các đơn vị thi công rất nhiều", anh Mai Thanh Phương cho biết.

Trao đổi với VOV Giao thông, ông Quế Hải Trung, Giám đốc Ban điều hành Dự án chia sẻ: Hiện dự án đang bước vào giai đoạn nước rút, tuy nhiên vật liệu cát và đá phục vụ công tác làm base rất khan hiếm, nhu cầu của dự án cần khoảng 400.000 m3 base và subbese, nhưng không thể tìm đủ nguồn tại chỗ.

Để việc thi công không bị gián đoạn, các nhà thầu buộc phải tìm kiếm ở các địa phương lân cận, cung đường vận chuyển xa nên cước vận chuyển tăng mạnh. Giá thực tế cao hơn nhiều so với giá thông báo của địa phương (từ 3-4 lần), nên chỉ số điều chỉnh giá hiện tại gần như đang âm.

Ông Quế Hải Trung cho biết thêm: "Giá cát trong thời gian vừa qua tăng đột biến, theo thông báo giá khoảng 181 nghìn đồng/m3, đến nay nhà thầu phải mua với giá từ 600-700 nghìn đồng/m3. Giá bê tông thương phẩm trong 20 ngày qua họ cũng báo tăng so với trước 350 nghìn đồng; vật liệu đá cũng tăng từ 20-50 nghìn đồng/m3. Giá hiện có 2 loại, một là thông báo giá của địa phương cập nhật gần như không phù hợp với giá thực tế thị trường (tức là thấp hơn nhiều), vì vậy chỉ số giá dùng để điều chỉnh giá hiện giờ đang âm".

Trước những thách thức đó, Ban Quản lý dự án 4 đã yêu cầu các nhà thầu thay đổi linh hoạt thời gian thi công và thi công cuốn chiếu để ứng phó với thời tiết thất thường. Về các giải pháp “vượt mưa”, ông Lê Đức Lộc – GĐ Ban Quản lý dự án 4 cho biết:

"Khoảng 15 ngày nay mưa liên tục vào buổi chiều, tôi đã vào công trường và họp ngay với các nhà thầu, thay đổi ngay biện pháp thi công và khung giờ thi công từ 5h sáng, thi công xuyên trưa, đến 13-14h sẽ nghỉ rồi tiếp tục thi công ban đêm để tránh mưa. Dù tiến độ bị ảnh hưởng, nhưng nhờ linh hoạt, vẫn giữ được khoảng 70% kế hoạch".

Ông Lê Đức Lộc cũng cho biết, sau Tết Nguyên đán, tỉnh Quảng Nam đã vào cuộc tích cực tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, hiện mặt bằng đã đạt khoảng 94%, tuy nhiên tại hai huyện Thăng Bình và Hiệp Đức vẫn còn nhiều khó khăn, hơn 200 hộ dân vẫn đang triển khai các thủ tục để đền bù, hỗ trợ. Hiện nay địa phương đang tiếp tục tháo gỡ vướng mắc, vận động nhân dân đồng thuận và cam kết hoàn thành GPMB vào 30/5, tuy nhiên mốc này là khó khả thi.

Điểm găng nhất của dự án hiện nay là vị trí nút giao cầu vượt đường sắt tại Km15+270 (xã Bình Quý, Thăng Bình), liên quan đến 64 thửa (59 hộ) bị ảnh hưởng, mặc dù địa phương rất tích cực nhưng đến nay mới bàn giao được 1 phần mặt bằng.

Tuy nhiên, Ban QLDA 4 đã chỉ đạo nhà thầu tập kết đầy đủ thiết bị, nhân lực để triển khai thi công phạm vi mặt bằng đã được bàn giao, dự kiến ngày 3/6 sẽ đổ phiến dầm đầu tiên. Hiện toàn tuyến đã đắp K98 được 45km, thảm bê tông nhựa được 21km. Nếu trong tháng 6, địa phương bàn giao đầy đủ mặt bằng sạch, các nhà thầu cam kết sẽ hoàn thành dự án trước 31/12/2025.

Từ câu chuyện của cao tốc Hòa Liên – Túy Loan đến quốc lộ 14E, có thể thấy rõ bức tranh chung các dự án giao thông trọng điểm tại miền Trung đang phải chạy đua với thời gian, thời tiết và... cả giá vật liệu. Giải quyết triệt để bài toán này cần sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ hơn nữa của các cơ quan chức năng – từ việc điều tiết giá vật liệu sát thực tế đến tăng tốc công tác đền bù, giải phóng mặt bằng.

Có như vậy, những nỗ lực không ngừng nghỉ của các đơn vị thi công mới thực sự phát huy hiệu quả, mang lại những tuyến đường an toàn – thông suốt đúng tiến độ và kỳ vọng của người dân./.