Trần Văn Chung, nhà khoa học của nông dân

Trước đây chú có học qua trường lớp chế tạo nào không mà có thể làm ra nhiều chiếc máy dùng trong sản xuất lúa vậy?

Cái này thì kinh nghiệm cá nhân. Tôi chế nhiều máy lắm. Hồi đầu tiên, tôi chế cái máy dê lúa giống. Máy băng tải, máy sạ cụm. Cái máy 3 trong 1 này làm rất là lẹ nhưng mà cho nó hoàn thiện như ý muốn mình thì nó hơi lâu. Còn làm để mà chạy được thì nó lẹ lắm. Cỡ 1 tháng là xong.

Ví dụ như với chiếc máy trang lúa 3 trong 1 thì khi làm, chú thấy chi tiết nào khó nhất?

Chi tiết nó đi lên xuống. Lúc mà mình cần thí dụ như 10 bao lúa thì đổ ra bao nhiều còn thí dụ mà 20-30, 100-200 bao lúa thì chiều cao bao nhiêu. Nó khó lắm. Cái máy tự nó lên chứ cái máy tới mấy tấn mình đâu có thể kéo tay được.

Chi phí cho chiếc máy này thế nào? Nguyên lý hoạt động của ra sao vậy chú?

Máy "3 trong 1" khoảng hơn 60, 70 triệu. Toàn bộ chế nhà hết trơn, chỉ có mua cái mô tưa. Nó có remote, nó có dây. Điều khiển bằng tay. Một cái đồ bấm, một mình mình điều khiển hết. Một cái máy này, một ngày đêm khoảng 30 tấn lúa.

Sắp tới, chú có dự định như thế nào?

Dưới này cũng khan hiếm lao động lắm. Đi làm công ty hết rồi, người ta đâu thức đêm thức hôm như hồi trước nữa. Chỉ có đam mê thôi, còn làm dịch vụ thì cũng chưa nghĩ tới đó, chế được nhiều cái máy. 

Không ngừng sáng tạo, đó là quyết tâm của ông Trần Văn Chung, người được bà con địa phương ví von “Kỹ sư nhà nông”. Dù đã bước qua tuổi trung niên, nhưng ngày ngày, người nông dân này vẫn tất bật với công việc, thường xuyên nghiên cứu, tìm hiểu các giải pháp khoa học kỹ thuật, công nghệ mới nhằm tăng thêm giá trị sản phẩm và lợi nhuận cho các thành viên hợp tác xã và nông dân địa phương.

Niềm vui của ông là được nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo ra máy móc để công việc làm nông bớt nhọc nhằn, năng suất cao.

Cách đây hơn 20 năm, bà con quê ông hầu như chỉ quen trồng những giống lúa thông thường, năng suất thấp, hiệu quả không cao. Điều này càng thôi thúc ông tìm tòi, học hỏi. Không chỉ làm ăn giỏi, ông Chung còn kết nối bà con trong vùng thành lập nên Hợp tác xã nông nghiệp Phát Tài, do ông làm giám đốc.

Từ HTX này, ông đã liên kết cùng các doanh nghiệp thực hiện phương châm “mua tận gốc, bán tận ngọn” nhằm mang lại lợi nhuận cao nhất cho thành viên, giúp sản xuất bền vững trước biến động của kinh tế thị trường. Bình quân mỗi năm, Hợp tác xã nông nghiệp Phát Tài sản xuất, sơ chế, cung cấp cho thị trường trên 200 tấn lúa giống.

Ông Chung kể, khi chưa cải tiến máy móc, sau khi thu mua lúa của thành viên, Hợp tác xã phải phơi, sấy thường xuyên, mỗi mẻ khoảng 30 tấn/ngày, đêm. Nhờ máy trang lúa 3 trong 1 do ông Chung cái tiến mà quy trình này chỉ cần 1 lao động. Từ đó, Hợp tác xã đã tiết kiệm từ 1,2 - 1,3 triệu đồng/mẻ lúa:

"Tôi HTX Phát Tài, hiếm lao động thì mình nghiên cứu, sử dụng thấy nó được 3 chức năng thì đặt là 3 trong 1 chứ tôi cũng không hình dung kịp, suy nghĩ ra làm được 3 thứ. Một thì trang lúa cho bằng. Hai là nó sẽ đảo lúa. Thứ ba, bây giờ nó cào lúa đem về 1 buồng chứa luôn. Hồi đó mắc cuốc vô bao rồi thuê người vác xuống chất cây còn bây giờ nó làm hết luôn một mình nó hà. Nó giảm khoảng từ 5-10 lao động".

Không học qua trường lớp, tất cả dựa trên những kinh nghiệm và nhu cầu thực tế mà ông Chung mày mò sáng tạo, mỗi ngày cải tiến một chút, thất bại thì làm lại, tới khi nào ưng ý mới thôi. Đối với các thiết bị gần gũi trong sản xuất, bản thân ông luôn tìm tòi, nghiên cứu để đưa vào ứng dụng tại HTX cũng như ngoài đồng ruộng, trước nhất là đem lại hiệu quả kinh tế cho HTX, sau đó là giúp nông dân thay đổi dần tư duy canh tác truyền thống.

"Mình đâu phải kỹ sư. Kỹ sư còn hư, mình nông dân hư còn nhiều hơn. Mình có lòng say mê thành ra vợ cằn nhằn chứ cũng ráng lấy tiền mua làm tiếp chứ không có bỏ cuộc".

Sản phẩm lúa làm ra đều được Hợp tác xã bao tiêu cho từng vụ sản xuất, đảm bảo cho các thành viên không bị thua lỗ khi giá thị trường giảm. Năng suất lúa cao là nhờ từ nguồn giống chất lượng do Hợp tác xã cung cấp, cộng thêm chi phí sản xuất đầu vào thấp. Sản phẩm bán ra cho Hợp tác xã luôn cao hơn giá thị trường. Nhờ đó, kinh tế các thành viên đều ổn định.

"Ông Chung sản xuất, sáng kiến những dụng cụ để phục vụ cho nông nghiệp, đỡ chi phí, tốn kém cho bà con nông dân. Đỡ tốn công hơn, làm được thuận lợi".

"Làm bán cũng được mà chia sẻ cũng được, bình thường. cái này chủ yếu mình phục vụ cho bà con chứ mình không có siêu lợi nhuận. Xài với phục vụ HTX".

Những thành quả và nỗ lực miệt mài của ông Trần Văn Chung đã được ghi nhận khi tại Lễ tôn vinh “Nhà khoa học của nhà nông” lần thứ 5 được tổ chức ngày 3/10 vừa qua ở Hà Nội, ông đã được Trung ương Hội nông dân Việt Nam tôn vinh là “Nhà khoa học của nông dân năm 2024”.

Trước đó, năm 2023, Ban Thường vụ Trung ương Hội Nông dân Việt Nam công nhận 63 HTX tiêu biểu toàn quốc, trong đó có HTX nông nghiệp Phát Tài ở xã Thanh Mỹ, huyện Châu Thành do ông làm Giám đốc.

Ông Chung được cũng được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tuyên dương, khen tặng là 1 trong 100 Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2022.