Sử dụng thuốc lá điện tử: Người hút bị phạt đến 5 triệu đồng, người chứa chấp bị phạt gấp đôi

Sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, tình trạng sử dụng và mua bán sản phẩm này giảm rõ rệt. Số ca ngộ độc thuốc lá điện tử tại Bệnh viện Bạch Mai đã giảm từ 5-6 ca xuống còn khoảng 1-2 ca mỗi tháng.

Thông tin này được ThS Đinh Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế đưa ra tại Hội nghị phổ biến các nghị định của Chính phủ về một số biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá và quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế do Vụ Pháp chế - Bộ Y tế tổ chức 27/1.

Muôn vàn chiêu trò lách luật, "né" kiểm soát của các đối tượng buôn bán thuốc lá lậu

Tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có dấu hiệu giảm nhưng theo ông Lê Đình Bình, Kiểm soát viên chính thị trường (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương), tình trạng buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, sản xuất và buôn bán thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vẫn diễn ra trên nhiều tuyến, từ biên giới, đường biển, đường bộ đến đường sắt và hàng không.

Các đối tượng vi phạm thường sử dụng phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi để qua mặt lực lượng chức năng như chỉ giao dịch khi có người quen giới thiệu, giao dịch số lượng dưới 1.500 bao gửi qua xe khách, xe tải, giao hàng không có quy luật cụ thể hoặc sử dụng dịch vụ bưu chính để vận chuyển, trà trộn vào các bưu kiện, bưu phẩm khác gửi cho khách hàng. Đồng thời, các sản phẩm được nguỵ trang kỹ lưỡng nhằm qua mặt lực lượng chức năng. Các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, cá nhân kinh doanh lưu động… không bày bán công khai, chỉ lén lút bán khi có nhu cầu mua lẻ của khách hàng.

Việc mua bán thuốc lá nung nóng, thuốc lá điện tử trên không gian mạng thực hiện kín kẽ hơn, các đối tượng thành lập các nhóm, hội và sàng lọc kỹ người vào nhóm. Nếu nghi vấn bị phát hiện sẽ lập tức khoá nhóm, xoá tài khoản nhằm xoá dấu vết, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình phát hiện, xử lý.

 Sử dụng thuốc lá điện tử bị phạt đến 5 triệu đồng

Ngày 31/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 371/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 77 năm 2013 quy định chi tiết thi hành Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá và Nghị định số 117/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Phan Công Hiếu, Vụ Pháp chế, Bộ Y tế cho biết, Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế hiện nay đã bổ sung chế tài cụ thể đối với hành vi liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Cụ thể, phạt tiền từ 3-5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và phạt tiền từ 5-10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý. Ngoài ra, buộc tiêu huỷ toàn bộ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Cũng theo ông Hiếu, các hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng với số lượng lớn có thể bị xử lý hình sự theo quy định về buôn bán hàng cấm. Người vi phạm đối mặt mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, tùy tính chất, mức độ vi phạm.

Về phân định thẩm quyền, Nghị định giao trách nhiệm cho nhiều lực lượng chức năng bao gồm cơ quan Công an, cơ quan Quản lý thị trường, Hải quan, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển, Ủy ban nhân dân các tỉnh, xã… có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính, xử phạt hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm hành chính theo phạm vi quản lý.

Đề xuất "ghi hình, chụp ảnh" để làm căn cứ xử phạt 

Để nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, BS Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam khuyến nghị, trước hết, các cơ quan chức năng cần tập trung triệt phá các đường dây buôn lậu, các tổ chức tuồn hàng vào thị trường và đặc biệt là xử lý nghiêm việc bán hàng trên mạng, sử dụng các biện pháp nghiệp vụ để tìm ra đầu mối cung cấp...

BS Nguyễn Tuấn Lâm nhấn mạnh, cần thiết phải áp dụng các phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ như ghi hình, chụp ảnh để làm căn cứ xử phạt, giúp việc thực thi trở nên dễ dàng và có tính răn đe cao hơn, tương tự như cách xử lý vi phạm trong lĩnh vực an toàn giao thông, đồng thời đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức của người dân.

Hoàn thiện hệ thống pháp luật đảm bảo đồng bộ giữa Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá với Luật Thương mại, Luật Đầu tư, Luật Quảng cáo liên quan đến thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, theo ông Lê Đình Bình, là yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả của Nghị định.

Ông Lê Đình Bình đề xuất tăng nặng mức xử phạt vi phạm hành chính nhằm tăng tính răn đe, đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật để xử lý hình sự hành vi liên quan đến buôn bán hàng cấm với khối lượng, giá trị hoặc số thu lợi bất chính thấp hơn mức hiện nay.

Bên cạnh đó, Nhà nước có cơ chế hỗ trợ tài chính nhằm khuyến khích, động viên các tổ chức, cá nhân trong việc cung cấp thông tin, phát hiện, ngăn chặn, xử lý vi phạm. Đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện, trang thiết bị cho cơ quan/lực lượng chức năng có thẩm quyền trong phòng chống, xử lý hành vi liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Nhiều ý kiến cho rằng, để ngăn chặn sự tràn lan của thuốc lá thế hệ mới, không chỉ giới hạn ở ngành y tế mà cần có sự phối hợp chặt chẽ của liên ngành trong công tác phát hiện, xử lý vi phạm.