Những bàn chân cháy nắng

Trưa Hà Nội. Những ngày này, nhiệt độ ngoài trời thường vượt ngưỡng 40 độ C, mặt đường bỏng rát. Trong cái nóng như thiêu như đốt ấy, đã bao giờ bạn tự hỏi, ngoài kia, có ai còn đang miệt mài mưu sinh?

Mang theo câu hỏi đó, tôi bước xuống phố một buổi trưa tháng Sáu.

11 giờ trưa. Từ Hàng Buồm sang Hàng Chiếu, lượng người đi bộ thưa dần. Khách du lịch cũng vội vã tìm bóng mát dưới mái hiên. Mỗi lần bước qua khoảng đường không có cây xanh, hơi nóng hầm hập từ mặt nhựa hắt lên bỏng rát. Thời tiết này, ai cũng mong tìm một nơi có điều hòa để tránh nắng.

Nhưng ở góc vỉa hè, tiếng rao của người phụ nữ bán xôi vẫn vang lên mỗi khi thấy có khách đi qua. Chị Nguyễn Thị Hợi, quê Thái Nguyên, lên Hà Nội gần mười năm nay. Chiếc áo chống nắng dày kín mít, mồ hôi chảy thành dòng trên gương mặt đen sạm:

"Dịp này nắng nóng là vất vả nhất. Bây giờ ở nhà thì không có tiền, đành phải đi long dong thế này. Vất vả lắm."

Nói rồi chị đẩy xe đi tiếp. Giữa trưa hè, những người bán hàng rong như chị Hợi dường như luôn phải đi tìm hai thứ: khách mua hàng và một khoảng bóng râm để nghỉ chân đôi phút. 

Tôi tiếp tục đi dọc phố cổ. Cách đó không xa, một người đàn ông đang lúi húi bốc từng cây đá lạnh xuống xe. Áo ướt đẫm như vừa đi dưới mưa.

Anh Nguyễn Văn Tuấn, làm nghề giao đá hơn 7 năm nay. Công việc nghe qua tưởng "mát", nhưng thực tế lại là cuộc chạy đua với thời tiết. Những cây đá lạnh thường tan rất nhanh dưới nắng nóng, buộc anh phải liên tục di chuyển, tranh thủ từng phút để giao hàng:

"Nói chung là do công việc đặc thù mình phải đi ra ngoài mình mới ra thôi. Chứ thực ra không ai muốn ra ngoài trời nóng thế này đâu."

Anh Tuấn cười rồi lại tất bật lên xe. Đi bộ giữa phố vào buổi trưa mới thấy một điều khá thú vị. Mỗi khoảng bóng cây đều có người tìm đến. Dưới gốc cây này là vài bác xe ôm đang ngồi chờ khách. Chỗ khác, nhóm công nhân xây dựng mở hộp cơm trưa. Xa hơn một chút, một người giao hàng dựa lưng vào thân cây, tranh thủ nghỉ ngơi vài phút.

Bóng mát giữa mùa hè bỗng trở thành một thứ tài sản đặc biệt của phố phường. Trên phố Duy Tân, anh Trần Văn Vang ngồi dưới tán cây ven đường. Chai nước lọc vừa mua uống cạn chỉ trong vài ngụm. Gương mặt đỏ bừng sau nhiều giờ làm việc ngoài trời:

"Nắng nóng, lao động tự do như chúng em ở ngoài trời vất vả lắm. Nhưng vì cuộc sống mưu sinh mà. Con cái ở quê đang học hành nữa, phải cố gắng đi làm thôi."

Tôi hỏi điều gì khiến anh nhớ nhất trong những ngày nắng nóng. Anh chỉ về phía bình nước lọc miễn phí đặt trước cửa ngôi nhà bên kia đường rồi bảo, nhiều hôm khát quá, gặp bình nước như thế là quý lắm.

Chiếc bình đặt dưới mái hiên, cốc giấy xếp gọn bên cạnh. Thi thoảng có người ghé lại uống nước rồi đi tiếp. Giữa cái nóng hè gay gắt, nghĩa cử ấy giống như một khoảng bóng mát khác của thành phố.

Từ phố cổ sang khu vực Nguyễn Thái Học, nắng vẫn như đổ lửa. Trên vỉa hè, ông Phạm Công Nam, 66 tuổi, quê Ninh Bình, đứng tựa xe máy chờ khách. Những ngày này, đường phố vắng người, khách đi xe cũng ít hơn: "Từ 7 giờ sáng tới 6 giờ tối, nóng mà không có việc."

Một câu nói ngắn, nhưng phía sau là cả một ngày dài chờ đợi. Không xa đó, anh Đặng Hữu Thắng đang ngồi nghỉ sau chuyến bốc hàng vừa kết thúc. Chiếc khăn mặt vắt trên vai đã ướt đẫm mồ hôi:

"Làm cửu vạn bốc vác với chở hàng thì bọn em ở ngoài đường suốt, cảm thấy rất oi bức và khó chịu."

Người ta thường nhớ Hà Nội với hồ nước, hàng cây hay phố cổ. Nhưng trong buổi trưa tháng Sáu hôm nay, điều tôi nhớ nhất lại là những khoảng bóng mát ven đường. Nơi có người bán hàng rong tranh thủ nghỉ chân, bác xe ôm chờ khách, người thợ uống vội ngụm nước giữa ca làm.

Tôi rời phố khi mặt đường còn hắt lên hơi bỏng rát. Những người lao động tôi gặp vẫn miệt mài giữa trưa hè.

Nắng nóng rồi sẽ qua, điều còn ở lại là những giọt mồ hôi âm thầm rơi xuống phố trong ký ức của một ngày bộ hành. Bền bỉ, nhẫn nại, như cách Hà Nội đang đi qua mùa hè.