Nhà ở cho nông dân

Thời gian qua, đã từng có những cuộc đấu giá đất ở các vùng nông thôn, giá đất được đẩy lên rất cao, đôi khi vượt quá sự tưởng tượng. Đã có nhiều cuộc đấu giá phải hủy, bởi vì giá đất được đưa lên quá cao so với thực tiễn.

Trong một câu chuyện khác, vài tuần trước, khi tôi đi qua một vùng ngoại thành Hà Nội, tôi dừng lại mua nông sản, một số quả mướp, một ít bí xanh, mấy quả bầu, một ít khoai, với hơn 100.000 đồng, tôi đã được 4-5 túi để vào trong cốp xe.

Đây là một sự kỳ lạ. Nếu chi phí đất khoảng mấy chục triệu, chẳng thể nào người ta lại trồng lên đó một vài cây mướp cả. Hoặc để tương xứng với giá trị đất, quả mướp đó phải bán với giá nhiều triệu đồng mới có thể bù đắp chi phí mua đất.

Rất nhiều thế hệ nông dân đã lớn lên trên những ngôi làng bên cánh đồng. Ở đó, họ dựng ngôi nhà của mình mà không cần phải đi mua đất. Một cách rất thông thường, họ được chia một mảnh đất, hoặc đôi khi họ khai hoang và sau này được hợp tác xã chia đất.

Họ dựng nhà với sự giúp đỡ của những người hàng xóm trong làng. Đó cũng là cách làm của nông dân ở nhiều nơi trên thế giới.

Bây giờ, một điều khác là họ phải làm theo quy định của Luật đất đai, theo các quy định pháp luật hiện hành, họ phải mua chỗ để dựng ngôi nhà. Hậu quả là nông thôn không chỉ mất đi bản sắc, mà ở những mảnh đất đó  lại chỉ xây lên những ngôi nhà ống giống các đô thị chật chội.

Trở lại với câu chuyện những người đi bán nông sản địa phương mà tôi nói ở trên, mỗi buổi, họ bán được vài ba trăm ngàn, lãi được vài chục ngàn. Đương nhiên, họ không bao giờ có thể kiếm được một mảnh đất, nói theo cách của các cụ ta là "mảnh đất cắm dùi".

Nếu việc đó kéo dài hay mở rộng, chúng ta phải đối diện với một tương lai tương đối bất định. Sẽ có rất nhiều người ở nông thôn có tâm lý tiêu cực, nhiều người buộc phải tha hương, nhiều người do nghèo khổ có thể sa vào tệ nạn, lâm vào hoàn cảnh không mong muốn.

Tôi nghĩ, đã đến lúc chúng ta cần nghĩ đến những chính sách, những quy định pháp lý có thể giải quyết được những bài toán như vậy. Thu ngân sách hay quản lý là một khía cạnh, nhưng khía cạnh quan trọng nhất của một nền quản trị, tôi nghĩ, là đảm bảo sự hài hòa và đảm bảo khả năng có được nhà ở, có được chỗ sống của những người trong xã hội.

Những người nông dân của chúng ta, thật ra họ không có nhiều lựa chọn. Nếu họ không có khả năng tìm kiếm một chỗ ở trên chính làng quê của mình, đó thật sự là một mối nguy, không phải chỉ cho họ, mà cho toàn xã hội.