Ngày đầu thu phí 5 cao tốc Bắc – Nam phía Đông: Giao thông thông suốt, an toàn

Đây là thời khắc những cung đường từng phục vụ miễn phí suốt thời gian qua chuyển mình sang cơ chế vận hành chuyên nghiệp, hiện đại để hoàn vốn ngân sách nhà nước. Trong đêm đầu tiên này, phóng viên Ban VOV Giao thông đã có mặt tại hiện trường để ghi lại những nhịp đập hối hả từ cabin lái xe đến trung tâm điều hành.

Tại nút giao Đồng Giao trên tuyến cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45, lưu lượng phương tiện bắt đầu tăng lên ngay khi kim đồng hồ điểm 22 giờ. Điểm khác biệt lớn nhất chính là mô hình đa làn tự do ở đầu vào, hoàn toàn không có thanh barie, giúp xe lưu thông liên mạch không cần dừng lại.

Đang dừng nghỉ sau chặng đường dài, anh Bùi Đức Hiển, một tài xế đến từ Vĩnh Bảo, Hải Phòng, chia sẻ cảm nhận về mức phí trên tuyến đường này: "Trước kia chưa thu phí thì đi lại bình thường, còn bây giờ thu phí rồi thì chúng tôi cũng hoàn toàn đồng tình vì nó tạo điều kiện cho mọi người và có kinh phí để xây dựng đất nước. Mức phí khoảng 900 đồng/km tôi thấy hợp lý so với các tuyến khác như Hà Nội – Hải Phòng. Để mà lựa chọn cao tốc ấy thì nó vẫn là số một, nó vừa nhanh vừa tiết kiệm thời gian.”

Ngay sau xe anh Hiển, anh Trần Duy Tiến, một lái xe trẻ tại Cầu Giấy, Hà Nội, cũng đã chuẩn bị sẵn sàng tâm thế cho chuyến đi "mở hàng" thu phí này.

"Em cũng có đọc báo chí là hôm nay 22 giờ thu phí các tuyến Mai Sơn, Nghi Sơn nên đã chuẩn bị dán thẻ, nạp tiền vào tài khoản để sẵn sàng tham gia giao thông an toàn, thông suốt. Mức phí 900 đồng/km cho xe con em thấy rẻ hơn các tuyến khác và hoàn toàn hợp lý. Mình sẵn sàng trả phí vì việc này sẽ tái đầu tư cho hệ thống hạ tầng."

Rời cabin xe, chúng tôi tiến vào "trái tim" của toàn hệ thống: Trung tâm Điều hành giao thông ITS. Tại đây, hàng trăm màn hình lớn hiển thị chi tiết từng mét đường, từng biển báo và cả tải trọng của từng chiếc xe đang lăn bánh qua hệ thống cân tự động. Để có được sự vận hành trơn tru đêm nay, các đơn vị nhà thầu đã phải trải qua một cuộc chạy đua nghẹt thở.

Ông Phạm Thanh Nhương, Quản lý dự án ITS đoạn Mai Sơn – Quốc lộ 45, nhớ lại những ngày thi công trên con đường vừa chạy xe vừa lắp đặt.

"Triển khai hệ thống thông minh, thu phí không dừng và cân tải trọng trên tuyến này cực kỳ vất vả vì khối lượng công việc lớn với 7 nút giao và 2 hầm mà thời gian chỉ có 6 tháng. Khó khăn nhất là thi công trên tuyến đang khai thác, mình phải chặn làn mà đường chỉ có hai làn, xe ùn tắc là anh em lại phải rút đi ngay để giải tỏa giao thông.

Rồi thời tiết khắc nghiệt, điện chưa ổn định lúc đầu khiến anh em phải làm ngày làm đêm để kịp mốc thu phí. Hệ thống này mới, không có barie đầu vào nên ban đầu cũng có lỗi như lái xe đi chéo làn hoặc nối đuôi quá gần khiến hệ thống không nhận diện được, chúng tôi đã phải tinh chỉnh và lắp thêm các trụ dẻo để hướng dẫn tài xế đi đúng làn."

Và đây, tại Trung tâm điều hành ITS – nơi được coi là "bộ não" của toàn hệ thống, ông Trương Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía Bắc (Cục Đường bộ Việt Nam), là người trực tiếp chỉ huy "chiến dịch" đêm nay chia sẻ:

"Từ khi nhận nhiệm vụ, chúng tôi đã phải thực hiện chiến dịch 'lên dây cót' tinh thần, chuẩn bị kỹ lưỡng từ phương án nhân sự đến thiết bị để tiếp cận hiện trường. Đội ngũ kỹ sư đã trực tiếp phối hợp với các nhà thầu tại công trường để học hỏi và nắm bắt quy trình vận hành thực tế.

Trong hai tháng vận hành thử nghiệm, không ít khó khăn đã nảy sinh, như việc hệ thống màn hình camera chưa kết nối đồng bộ hoặc tín hiệu đường truyền kém, xuất hiện các vùng mù. Tuy nhiên, sau quá trình tinh chỉnh quyết liệt, đến nay các sự cố kết nối đã được xử lý, đảm bảo liên thông ổn định. Hiện tại, hệ thống giám sát điều hành giao thông đã vận hành thông suốt, kết nối chặt chẽ với hệ thống kiểm soát tải trọng xe và các phân hệ khác để đảm bảo ngày đầu thu phí diễn ra an toàn, minh bạch".

Theo ông Dũng, đơn vị đã bố trí nhân sự trực 3 ca 4 kíp, túc trực 24/24 để đảm bảo hỗ trợ chỉ số hiệu suất KPI đạt mức 99,8% như mục tiêu đề ra. Các kỹ sư trẻ với trình độ công nghệ thông tin và giao thông đã phải nỗ lực gấp bội để làm chủ hệ thống tích hợp 3 phân hệ: ITS giám sát, thu phí tự động ETC và cân tải trọng WIM.

Đêm đã về khuya, nhưng tại Trung tâm điều hành Đồng Giao, những ánh mắt vẫn dán chặt vào màn hình giám sát. Phía ngoài kia, những đoàn xe vẫn hối hả nối đuôi nhau xuyên qua màn đêm trên những cung đường cao tốc mới. Việc thu phí không chỉ là để hoàn vốn, mà còn là để có kinh phí duy tu, bảo trì và tiếp tục kéo dài những nhịp cầu, những con đường cao tốc đến mọi miền tổ quốc.

Sự hài lòng của người lái xe, sự tận tâm của những kỹ sư và sự hiện đại của công nghệ đang hòa quyện, tạo nên một diện mạo mới cho giao thông Việt Nam. Từ sự thành công của 5 tuyến này, ngành đường bộ đang rốt ráo chuẩn bị để đồng bộ hóa cho 12 dự án thành phần tiếp theo vào tháng 6 tới./.