Kiểm soát sản lượng cá cập cảng: “Mắt xích” quyết định lộ trình gỡ thẻ vàng IUU

Theo các đợt thanh tra của EC, lỗ hổng lớn nhất hiện nay nằm ở việc truy xuất nguồn gốc, giữa dữ liệu nhật ký khai thác với dữ liệu đánh bắt thực tế tại bến cảng vẫn còn chênh lệch đáng kể.

Theo số liệu thống kê từ Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Việt Nam hiện có khoảng trên 79 nghìn tàu cá, trong đó nhóm tàu có chiều dài từ 15 mét trở lên (bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình - VMS) chiếm khoảng 30 nghìn chiếc.

Tuy nhiên, tỷ lệ giám sát sản lượng thủy sản qua cảng tại nhiều địa phương vẫn chưa phản ánh đúng số lượng thực tế. Nguyên nhân nằm ở hạ tầng cảng cá còn hạn chế.

Trả lời VOV Giao thông trước thời điểm Ủy ban châu Âu (EC) sang thanh tra lần thứ năm, ông Vũ Duyên Hải – Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã thẳng thắn nhìn nhận:

“Có thể nói sau 8 năm thực hiện công tác chống khai thác bất hợp pháp ở các địa phương, chúng ta cũng đã có những kết quả rất thực tế. Nhưng vẫn còn khó khăn các địa phương gặp phải là năng lực hạ tầng cảng cá của chúng ta hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu, đặc biệt là phục vụ tàu cá ra vào, công cụ phục vụ quản lý, truy xuất nguồn gốc tại các địa phương còn hạn chế”.

Gỡ thẻ vàng IUU, làm sạch lý lịch cá tôm (Tập 3): Thống nhất dữ liệu, tấm vé tương lai

Gỡ thẻ vàng, làm sạch lý lịch cá tôm (Tập 1): Tản mác dữ liệu - Ngư dân “lạc” giữa rừng ứng dụng

Gỡ thẻ vàng, làm sạch lý lịch cá tôm (Tập 2): Ứng dụng “may đo” cho ngư dân và sáng kiến tại cảng cá

Chia sẻ về vấn đề này, ông Phan Tiến Chương - Giám đốc Ban Quản lý cảng cá tỉnh Nghệ An cho biết, hạ tầng cảng cá trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều bất cập chưa được giải quyết triệt để. Đó cũng chính là lý do việc kiểm soát sản lượng đánh bắt chưa chính xác, dẫn đến việc chúng ta chưa thể gỡ thẻ vàng của EC.

Tuy nhiên, cũng theo ông Chương, vấn đề này được Bộ Nông nghiệp và Môi trường rất quan tâm, chú trọng đầu tư trong thời gian tới cho Nghệ An nói riêng, cả nước nói chung:

"Nhiều chỗ luồng lạch bị bồi lấp tàu thuyền đi lại khó khăn, đặc biệt trên địa bàn phường, riêng về trang thiết bị hạ tầng công nghệ máy tính, phần mềm đã được trang bị nhưng một số thiết bị hạ tầng khác như cân sản lượng rồi trang thiết bị khác thì trong thời gian tới, đặc biệt Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ quan tâm đầu tư cho Nghệ An nói riêng, các tỉnh nói chung về hạ tầng cảng cá theo đúng quy hoạch đến 2030, tầm nhìn 2045”.

Ông Lê Văn Sáng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản Thanh Hóa cũng mong muốn hạ tầng cảng cá được nâng cấp hiện đại và đồng bộ, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn chống IUU.

“Trong thời gian qua, được sự quan tâm của các Sở ban ngành, đặc biệt là Trung ương, các cảng cá trên địa bàn tỉnh Thanh Hoa cũng đã được nâng cấp nhưng chỉ được một phần. Nên cảng cá hiện nay chưa được đồng bộ. Trong thời gian tới Ủy ban nhân dân tỉnh cũng như các ban ngành chỉ đạo đầu tư nâng cấp các cảng cá theo khuyến cáo của EC”.

Gỡ được thẻ vàng IUU là thước đo cho tính minh bạch, khả năng kiểm soát của cấp quốc gia đến cả ngành thủy sản. Khi những con tàu vẫn còn phải tìm bến tạm, khi sản lượng khai thác chưa được kiểm soát, hành trình gỡ cảnh báo của EC vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

Lời giải cho bài toán gỡ thẻ vàng sau cùng phụ thuộc rất nhiều vào sự minh bạch, rõ ràng về mặt nguồn gốc của các loài thủy hải sản.