Kịch bản tiêu dùng Quý II: "Ngòi nổ" cho tăng trưởng kinh tế vĩ mô

Sang Quý II, cũng là giai đoạn chuyển mùa tiêu dùng, chúng ta hoàn toàn có thể kì vọng vào sự tăng trưởng chung của nền kinh tế, đặc biệt là chi tiêu của người dân.

Chính sách kích cầu mở đường cho làn sóng chi tiêu mùa hè

Quý II là giai đoạn chuyển mùa tiêu dùng gắn liền với các dịp lễ lớn như 30/4 - 1/5, cũng là thời điểm mở đầu của mùa du lịch. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tiêu dùng năm 2026 tương đối khác biệt giữa niềm tin tiêu dùng dần quay trở lại với áp lực lạm phát vẫn còn âm ỉ.

Trên thực tế, đối với những gia đình thu nhập trung bình, họ cũng sẵn sàng chi một khoản tiền khi nhu cầu nghỉ dưỡng trở nên thiết yếu.

Như trường hợp của người phụ nữ này, mặc dù nỗi lo lạm phát chưa hết nhưng chị vẫn quyết định săn các loại voucher giảm giá từ trước đó:

“Sau đợt xăng dầu tăng giá vừa qua tôi cũng rất lo lắng sợ các mặt hàng khác tăng theo tuy nhiên khi chính phủ quyết định giảm thuế, phí, tôi tin lạm phát trong thời gian tới vẫn được kiểm soát. Một điểm nữa là vợ chồng con cái làm lụng cả năm nên ai cũng háo hức được đi đây đi đó dịp mùa Hè này”…

Với tiêu dùng Quý II, các chuyên gia dự đoán xảy ra hai khả năng. Một là sẽ phục hồi mạnh mẽ, với khả năng xảy ra cao hơn, nhờ vào các chính sách tài khóa, như tiếp tục giảm thuế VAT, cũng như chính sách tiền tệ ổn định. Khi niềm tin của người tiêu dùng được củng cố, dẫn đến sự bùng nổ trong các nhóm ngành không thiết yếu. Theo đó, dịch vụ du lịch hứa hẹn tăng trưởng cao trong 3 tháng tới, thời điểm học sinh, sinh viên được nghỉ hè.

Ngoài ra, các mặt hàng lâu bền, đặc biệt là xe điện, đồ gia dụng thông minh, thiết bị công nghệ dự kiến tăng trưởng cao nhờ các chương trình kích cầu. TS Võ Trí Thành - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho biết:

“Chính sách cho bên cầu quan trọng rồi nhưng mà bên cung, tức là nhà máy, xí nghiệp, công ty để cho họ phục hồi, cho họ phát triển qua đấy nó là việc làm, nó là thu nhập mà thu nhập có được đảm bảo có tăng nó mới quay lại câu chuyện tiêu dùng”…

Kịch bản thứ hai ít có khả năng xảy ra hơn nhưng trong trường hợp các cú sốc cung ứng từ thị trường thế giới khiến giá hàng hóa thiết yếu tiếp tục duy trì ở mức cao, người dân sẽ rơi vào trạng thái tiêu dùng phòng thủ. Lúc đó, đa số ưu tiên giá trị thực, trung vào các mặt hàng thiết yếu, cắt giảm chi tiêu xa xỉ đồng thời chuyển sang các thương hiệu nội địa có giá thành cạnh tranh hơn. Thay vì chi tiêu hưởng thụ, dòng tiền có xu hướng chảy ngược lại các kênh tiết kiệm hoặc tài sản an toàn, làm chậm vòng quay tiền mặt trong nền kinh tế. Điều này xảy ra hay không còn phụ thuộc vào lãi suất ngân hàng duy trì ở mức bao nhiêu trong thời gian tới.

Sức mua phụ thuộc vào bài toán kiểm soát giá cả

Theo bà Phạm Thị Ngọc Hoa - Trưởng phòng cấp cao, dịch vụ tư vấn chiến lược và vận hành Pwc Việt Nam, mặc dù thời điểm này kinh tế không quá khó khăn. Tuy nhiên, tâm lý người tiêu dùng vẫn còn những lo ngại:

“Chúng tôi nhận thấy giá cả tăng cao cũng như khả năng đảm bảo chi tiêu là những mối lo ngại của người tiêu dung trong giai đoạn tới. Mặc dù kinh tế phục hồi nhưng chúng tôi nhận thấy giá cả tăng, đặc biệt là các mặt hang thiết yếu đấy là nguy cơ lớn nhất đối với người dân”…

Cũng theo các chuyên gia, sức mua trong Quý II tạo hiệu ứng domino lên các chỉ số vĩ mô then chốt, đầu tiên là tốc độ tăng trưởng GDP. Một kịch bản tiêu dùng tích cực là động lực chính để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cho cả năm 2026. Nó tạo ra nhu cầu để kích thích nguồn cung, thúc đẩy các doanh nghiệp quay trở lại mở rộng sản xuất. Bên cạnh đó, khi tiêu dùng ngành dịch vụ và bán lẻ tăng cao, nhu cầu tuyển dụng lao động thời vụ và lao động kỹ năng có thể tăng mạnh, giúp kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp và gia tăng thu nhập trung bình của xã hội. TS Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính, Học viện Tài chính, nhận định:

“Các giải pháp như giảm thuế bây giờ là giải pháp phù hợp thứ nhất là nó giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp, nhất là giảm thuế VAT thì các doanh nghiệp có thể giảm giá bán, góp phần kiểm soát lạm phát khi mà giá giảm sức mua của người dân cũng tăng lên. Tôi nghĩ đây là giải pháp hợp lý và nó cũng tác động nhanh đến thị trường”…

Yếu tố tiêu dùng tác động không nhỏ đến việc ổn định lạm phát, sự sôi động của thị trường hàng hóa trực tiếp làm tăng thu từ thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập doanh nghiệp, tạo nguồn lực cho Chính phủ tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Để hiện thực hóa kịch bản lạc quan, cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa "hai bàn tay" của Nhà nước. Chính sách tiền tệ cần tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất cho vay tiêu dùng ở mức hấp dẫn. Đồng thời, các chương trình khuyến mại tập trung quy mô quốc gia cần được tổ chức để "mồi" cho dòng tiền chảy vào thị trường.

Theo đó, Quý II là bài kiểm tra sức bền của nền kinh tế nội địa với một kịch bản tiêu dùng ổn định, hướng đến mục tiêu hiện thực hóa các chỉ số tăng trưởng theo đúng tinh thần của các Nghị quyết của Đảng đặt ta từ trước đó.