Hoà nhập xu thế “thanh toán không dùng tiền mặt” thế nào?

Có thể thấy, thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành 1 thói quen thiết yếu của người Việt và là 1 cấu phần quan trọng trong việc phát triển kinh tế số của đất nước. Vậy người dân tpHCM hoà nhập xu thế tất yếu này như thế nào? 

Dần quen với thanh toán không tiền mặt

Một buổi trưa đầu tháng 6, chị Trần Thanh Tâm (49 tuổi) chủ quán cơm gà da giòn tại số 22 đường Ngô Tất Tố, quận Bình Thạnh có phần bận bịu vì lượng khách ăn cơm đông vào giờ cao điểm. Thi thoảng chiếc loa nhỏ được đặt gọn gàng trong xe cơm vang lên âm thanh khách hàng thanh toán tiền cơm.

Chị Tâm cho biết trong hơn 1 năm qua, việc mua bán của chị có phần thuận lợi hơn vì đồng ý cho khách thanh toán qua các ứng dụng trên điện thoại thông minh: "Có cái loa như vậy thì nó sẽ lợi cho mình. Hầu như bây giờ mấy bạn xài tài khoản nhiều hơn, và tiền nó trong điện thoại hết rồi, nên là mấy bạn dễ chuyển hơn. Còn tiền mặt cầm trên tay cồng kềnh, nó dễ rớt mất".

Chúng tôi gặp chị Nguyễn Thị Thanh Hoa (52 tuổi) có thâm niên bán rau củ dạo bằng xe đạp hơn 10 năm qua xung quanh khu vực chợ Thị Nghè (quận Bình Thạnh). Khi được ngỏ ý thanh toán không tiền mặt, chị Hoa nhanh tay chìa mã Qr được in sẵn để phục vụ khách hàng. Chị Hoa cho biết đã thực hiện việc giao dịch không tiền mặt hơn 1 năm qua, và việc này không khó như lúc đầu chị nghị:

"Thời đại 4.0, tôi thấy bán hàng nên chuyển khoản cho nó tiện. Khi họ mua, họ chuyển khoản thì mình khỏi mất công thối tiền thừa lại cho họ, họ chỉ chuyển đủ số tiền mà họ mua thôi."

Bạn Nguyễn Minh Phương Anh (22 tuổi, quê Kiên Giang) đang là sinh viên trường đại học Công Nghiệp TPHCM cho hay đã không còn thấy lo lắng khi cầm tiền mặt ra đường như thời gian đầu mới lên thành phố nhập học. Với cô gái này, chiếc điện thoại di động thông minh không khác gì chiếc ví vạn năng:

"Mình rất thích chuyển khoản, tại vì khi ra đường thì mình chỉ cần mang theo một cái điện thoại thôi là mình có thể thanh toán được tất cả mọi thứ, tiện hơn nhiều so với tiền mặt."

Ưu việt là vậy, nhanh chóng, thuận tiện là vậy song thanh toán không dùng tiền mặt vẫn là rào cản nhất định với một bộ phận người dân, nhất là người lớn tuổi, chậm tiếp cận với công nghệ. Với cô Lê Thị Ngọc Điệp (65 tuổi) người bán hàng rong khu vực công viên Lê Văn Tám (quận 1, TPHCM) thì chiếc điện thoại thông minh cũng chỉ là công cụ liên lạc đơn thuần với người thân:

"Các thế hệ sau này có kiến thức, còn thế hệ của cô già rồi. Thứ nhất là mắt lèm nhèm, không thấy đường để chuyển tiền. Thứ hai nữa là cô không biết sử dụng cái điện thoại thông minh như nào để chuyển tiền."

Mắt xích quan trọng của nền kinh tế số

Là một trong những địa phương tiên phong và đi đầu trong việc phát triển kinh tế số theo định hướng của Đảng và Nhà Nước, kinh tế số đã đóng góp đến 22% tổng sản phẩm trên địa bàn TPHCM năm 2024, và dự báo sẽ đạt 40% vào năm 2030. Chia sẻ tại chuỗi hoạt động Ngày Không tiền mặt 2025 đang diễn ra tại TP.HCM, Ông Bùi Tá Hoàng Vũ – Giám đốc Sở Công Thương TPHCM khẳng định thanh toán không dùng tiền mặt đã đóng vai trò hết sức quan trọng giúp thúc đẩy tỷ lệ tăng trưởng kinh tế số của thành phố nhiều năm qua:

"Sở Công Thương Thành phố rất mong toàn thể người dân, cộng đồng doanh nghiệp tích cực hưởng ứng chủ trương Ngày không tiền mặt; mỗi người dân, doanh nghiệp hãy là những hạt nhân tích cực, gương mẫu đi đầu, cùng nhau lan tỏa những giá trị tích cực của Chương trình, chung tay phát triển kinh tế Thành phố bền vững xứng vai đầu tàu kinh tế của cả nước".

Là đơn vị khởi xướng và tổ chức chương trình Ngày không tiền mặt từ năm 2019, báo Tuổi Trẻ đã tích cực triển khai đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021-2025 theo quyết định của Thủ tướng Chính Phủ. Nhà báo Lê Thế Chữ - Tổng biên tập báo Tuổi trẻ nói:

"Đây không chỉ là một hoạt động truyền thông, mà còn là một nỗ lực bền bỉ, sáng tạo và cộng hưởng nhằm thay đổi thói quen xã hội, hướng đến một nền kinh tế minh bạch, thuận tiện và hiện đại. Chúng ta có thể tự hào khi thấy rằng, khái niệm “không tiền mặt” đã trở nên phổ biến trong đời sống. Từ thanh toán bằng QR code, ví điện tử, thẻ không tiếp xúc cho đến ngân hàng số – tất cả đều cho phép chúng ta chạm một phát – sống không cash."

Phát biểu tại Hội thảo “Thanh toán không tiền mặt – động lực tăng trưởng kinh tế số” vừa qua, thay mặt Chính Phủ, Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc cho rằng Chính phủ đã xác định thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ là công cụ tiện ích, mà là một mắt xích quan trọng của nền kinh tế số và là ưu tiên trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời yêu cầu cần có sự vào cuộc đồng bộ từ trung ương đến địa phương, từ nhà nước đến doanh nghiệp và báo chí để thanh toán không tiền mặt sẽ không còn là một lựa chọn mới – mà sẽ là một nền tảng phổ quát của nền kinh tế số, của chính phủ số và xã hội số.