Giao hàng bằng UAV, TP.HCM “mở lối” cho logistics thông minh

Tính khả thi giao hàng bằng UAV

Chương trình được thực hiện theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các giải pháp công nghệ mới, nằm trong định hướng thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây được xem là bước khởi đầu để đưa UAV từ lĩnh vực thử nghiệm tiến gần hơn đến ứng dụng thực tiễn trong đời sống, thực hiện theo Nghị quyết 20 của HĐND TP.HCM và định hướng của Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. 

Đánh giá bước đầu, ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM cho biết, kết quả thử nghiệm cho thấy UAV có khả năng vận hành ổn định, bay theo tọa độ lập trình sẵn, giao hàng chính xác và quay về an toàn. 

Tuy nhiên, theo ông Phùng, để thương mại hóa công nghệ này vẫn cần thời gian và sự hỗ trợ từ cả phía Nhà nước lẫn thị trường: “Tiềm năng thì rất tốt, bởi vì thị trường trong lĩnh vực quân sự đã rất lớn, chưa kể lĩnh vực logistics cũng có quy mô đáng kể. Tuy nhiên, để có thể thương mại hóa được, chắc chắn cần sự hỗ trợ từ Nhà nước cũng như từ thị trường.

Bản thân thị trường luôn vận động theo quy luật của nó. Với vai trò là cơ quan nhà nước, chúng ta chỉ nên hỗ trợ để sản phẩm có thể bước ra thị trường, còn việc tồn tại hay phát triển sẽ phụ thuộc vào cơ chế thị trường: mạnh thì sống, không mạnh thì tự đào thải. Không thể chỉ dừng ở việc khẳng định là thị trường có tiềm năng. Một số nước như Trung Quốc đã triển khai đại trà rồi, còn ở Việt Nam thì chúng ta sẽ làm như thế nào?” 

Tiềm năng lớn

Sau thành công của giai đoạn thử nghiệm ban đầu, TP.HCM đang ghi nhận sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp. Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho biết, nhiều đơn vị đã đăng ký tham gia mở rộng mô hình sandbox giao hàng bằng UAV với các đề xuất tập trung vào những tuyến vận chuyển có tính cấp thiết cao:

“Hiện nay có nhiều đơn vị đăng ký tham gia mở rộng mô hình sandbox đối với hoạt động giao hàng bằng UAV. Một số đề xuất tập trung vào các tuyến vận chuyển có tính cấp thiết cao, như kết nối giữa Cần Giờ và Côn Đảo, đặc biệt đối với các mặt hàng như sinh phẩm y tế, máu và thuốc Việc ứng dụng UAV có thể rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển so với đường biển, qua đó góp phần tăng khả năng kết nối giữa các khu vực và đáp ứng nhu cầu khẩn cấp của người dân. Đến nay, đã có ít nhất hai doanh nghiệp lớn đề xuất TP.HCM xem xét mở rộng phạm vi triển khai sandbox trong lĩnh vực này”. 

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, TS Lương Việt Quốc, Giám đốc Công ty Real-time Robotics Việt Nam nổi tiếng với sản phẩm drone Hera nhận định, TP.HCM có nhiều lợi thế để phát triển logistics thông minh nhờ năng lực làm chủ công nghệ lõi, đặc biệt là khả năng nghiên cứu và chế tạo UAV. 

Tuy nhiên, ông Quốc cũng thẳng thắn cho rằng, ở thời điểm hiện tại, UAV chưa thể cạnh tranh với các phương thức vận chuyển truyền thống về chi phí, tốc độ và khả năng vận hành trong môi trường đô thị phức tạp. Nhưng công nghệ này lại có tiềm năng rõ rệt tại các khu vực địa lý đặc thù hoặc trong những tình huống khẩn cấp như cứu hộ, cứu nạn khi giao thông mặt đất bị gián đoạn, UAV có thể là phương thức tiếp tế duy nhất: “Việc thương mại hóa, phổ biến rộng phương thức giao hàng bằng UAV ở nội đô TP.HCM hiện tại thì chưa khả thi. Tuy nhiên, việc giao hàng bằng UAV lại có tiềm năng lớn ở TP.HCM. Tại sao như thế?

Chúng ta có thể nghĩ đến những trường hợp mà các phương thức giao hàng trên mặt đất sẽ mất thời gian và chi phí. Ví dụ như chúng ta cần vận chuyển hàng nhanh từ Cần Giờ qua Vũng Tàu chẳng hạn, UAV có thể bay với khoảng cách khoảng 15 km trong vòng 15–20 phút. Nếu đi bằng phà sẽ lâu hơn và tốn kém hơn, hoặc việc giao hàng từ Vũng Tàu ra Côn Đảo. Đó là những tuyến đường mà UAV có lợi thế.” 

Sandbox phải chấp nhận rủi ro

Dù vậy, để công nghệ này đi vào thực tế, vẫn còn nhiều rào cản. TS Lương Việt Quốc cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở ba yếu tố: công nghệ, cơ chế quản lý và quá trình vận hành thực tế. Doanh nghiệp phải hoàn thiện hệ thống đảm bảo an toàn trong mọi điều kiện; cơ quan quản lý cần cho phép thử nghiệm theo lộ trình phù hợp; đồng thời phải chấp nhận rủi ro trong quá trình vận hành để cải tiến công nghệ:

“Việc triển khai phải có lộ trình, cần sự nỗ lực hoàn thiện công nghệ từ phía doanh nghiệp, đồng thời có sự phối hợp để xây dựng cơ chế cho phép đưa công nghệ từ thử nghiệm vào thực tế, rồi từng bước mở rộng quy mô và hoàn thiện. Khi đưa vào thực chiến giao hàng bằng UAV thì chắc chắn sẽ có sự cố, sẽ có rơi rớt. Nhưng điều quan trọng không phải là có sự cố thì dừng lại, mà phải phân tích, rút ra bài học, tiếp tục cải tiến và tiến lên.”

Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao cho rằng lĩnh vực logistics bằng UAV hiện vẫn đang ở giai đoạn tiềm năng và cần thời gian để kiểm chứng hiệu quả trong thực tế. Bên cạnh đó, ông Phùng cũng chỉ ra những rào cản lớn cần sớm tháo gỡ, đặc biệt là vấn đề quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý: “Thực ra, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là vấn đề quy chuẩn kỹ thuật. Cần làm rõ UAV sẽ tuân thủ theo bộ tiêu chuẩn nào, đơn vị nào đứng ra chứng nhận hợp quy, cũng như cơ chế quản lý thiết bị này ra sao và ai là đơn vị chịu trách nhiệm quản lý.

Như trong lĩnh vực hàng không, các tiêu chuẩn kỹ thuật, đơn vị quản lý, mã định danh hay cơ chế vận hành đều rất chặt chẽ. Với UAV cũng vậy, từ quản lý thiết bị đến hạ tầng điều hành, hệ thống kỹ thuật để quản lý hoạt động bay đều cần được quy định rõ ràng. Đây là những bài toán bắt buộc phải giải quyết để tạo ra môi trường thuận lợi, thúc đẩy triển khai nhanh hơn trong thực tế.”

Ứng dụng giao hàng bằng UAV không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn là phép thử quan trọng, “mở lối” cho logistics thông minh của TP.HCM. Dù còn nhiều rào cản về kỹ thuật, hành lang pháp lý và hạ tầng điều hành, song với tiềm năng đã được bước đầu khẳng định, UAV hoàn toàn có thể trở thành một mắt xích mới trong chuỗi logistics tương lai.