Chuyển đổi giao thông xanh: Kinh nghiệm quốc tế gợi mở lộ trình cho Việt Nam

Chuyển đổi sang giao thông xanh đang trở thành xu hướng chung tại nhiều quốc gia, nhằm giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng môi trường và hướng tới phát triển bền vững.

Thực tiễn quốc tế cho thấy, để quá trình này đạt hiệu quả, cần có lộ trình dài hạn, chính sách đồng bộ và sự đầu tư bài bản cho hạ tầng.

Một trong những nội dung được nhiều chuyên gia đề cập là xu hướng phát triển phương tiện giao thông phát thải thấp, đặc biệt là các dòng xe sử dụng năng lượng sạch.

Đi cùng với đó là việc xây dựng hệ thống hạ tầng phục vụ phương tiện điện như trạm sạc, cùng các cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích chuyển đổi phương tiện và thúc đẩy đổi mới công nghệ trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế, TS Phạm Sỹ Thành - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc (CESS) cho biết, Trung Quốc là một trong những điển hình về chuyển đổi giao thông xanh với sự phát triển mạnh mẽ của xe năng lượng mới (NEV).

Cũng theo ông Thành, kết quả này không đến trong thời gian ngắn mà là cả một quá trình chuẩn bị dài hơi, với tầm nhìn hơn 20 năm. Ngay từ đầu, Trung Quốc đã xây dựng quy hoạch tổng thể cấp quốc gia, xác định rõ lộ trình và ưu tiên chuyển đổi.

Giai đoạn đầu tập trung nâng cao hiệu suất phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, sau đó từng bước chuyển sang phương tiện năng lượng mới, đồng thời hướng tới phát triển giao thông thông minh để đạt trạng thái “xanh tối ưu”.

Ở góc độ chính sách, các chuyên gia cho rằng chuyển đổi giao thông không thể tách rời định hướng phát triển công nghiệp và năng lượng.

Bà Nguyễn Thị Xuân Thùy - Giảng viên Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia tư vấn của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) cho rằng, chính sách giao thông cần được xây dựng đồng bộ với chiến lược phát triển ngành ô tô – xe máy.

Dẫn kinh nghiệm từ Nhật Bản và Đức, bà Thùy cho biết thêm, các quốc gia này đều rất thận trọng trong quá trình điện hóa hoàn toàn, nhằm bảo đảm năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô nội địa – lĩnh vực đang tạo ra hàng triệu việc làm.

Trong khi đó, Singapore lại lựa chọn hướng tiếp cận khác khi tập trung quản lý hiệu quả việc sử dụng phương tiện thông qua hạ tầng giao thông thông minh, thay vì hạn chế quyền sở hữu, qua đó giúp thị trường tránh những biến động lớn.

Một điểm chung được các chuyên gia nhấn mạnh là vai trò của việc xây dựng lộ trình phát triển dài hạn, đi cùng với sự phối hợp giữa các chính sách hỗ trợ thị trường và đầu tư hạ tầng. Đây được xem là điều kiện then chốt để thúc đẩy chuyển đổi sang giao thông phát thải thấp một cách hiệu quả và bền vững.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững đang trở thành xu thế toàn cầu, những kinh nghiệm quốc tế được xem là nguồn tham khảo quan trọng, góp phần cung cấp thêm cơ sở cho quá trình nghiên cứu và hoàn thiện chính sách phát triển giao thông xanh tại Việt Nam.