Chỉ nhận thanh toán tiền mặt là dấu hiệu không minh bạch, có thể bị xác định là trốn thuế

Những ngày gần đây, lướt trên mạng xã hội, có thể thấy nhiều người bán hàng hướng dẫn khách thay đổi nội dung chuyển khoản một cách mập mờ, hướng dẫn khách hàng tránh các từ mua bán, thanh toán, hàng hóa. Còn những của hàng trên các phố lại treo biển “chỉ nhận tiền mặt”.

Theo quy định tại Nghị định số 70 năm 2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123/2020 quy định về hóa đơn chứng từ, kể từ ngày 01/06/2025, các hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên sẽ phải thực hiện xuất hóa đơn điện tử từ máy tính tiền. Với quy định này, lo ngại việc bị kiểm tra dòng tiền qua tài khoản ngân hàng, doanh thu thay đổi sẽ bị truy thu thuế, nhiều hộ kinh doanh đã tìm cách sử dụng tài khoán của người khác, không nhận thanh toán chuyển khoản, chỉ nhận tiền mặt.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế - Bộ Tài chính cho biết việc triển khai áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền đối với các hộ kinh doanh khoán theo quy định tại nghị định số 70 năm 2025 là bước chuyển lớn, có tính chất nền tảng trong lộ trình thực hiện xóa bỏ hình thức thuế khoán từ 01/01/2026. Hộ kinh doanh sẽ chuyển sang cơ chế tự khai, tự nộp, theo đúng định hướng tại Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân của Trung ương.

Ngành thuế đang quản lý gần 4 triệu hộ kinh doanh, phần lớn vẫn nộp thuế bình thường, kể cả doanh thu bằng tiền mặt hay chuyển khoản. Cá nhân kinh doanh qua nền tảng số cũng tương tự. Thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản là quyền của mỗi người, nhưng nếu cố tình biến tướng hình thức thanh toán để trốn thuế thì người kinh doanh cũng có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự. Luật sư Nguyễn Thế Truyền, Giám đốc Cty Luật Thiên Thanh cho biết, khung xử phạt hình sự với tội trốn thuế có thể lên tới 7 năm tù giam với cá nhân.

Tội trốn thuế được quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) với mức hình phạt đối với cá nhân như sau:

Khung 1: Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm nếu: Người nào thực hiện một trong các hành vi tại mục 1 mà trốn thuế với số tiền từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 202, 250, 251, 253, 254, 304, 305, 306, 309 và 311 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Khung 2: Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm: Có tổ chức; Số tiền trốn thuế từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; Phạm tội 02 lần trở lên; Tái phạm nguy hiểm.

Khung 3: Phạm tội trốn thuế với số tiền 1.000.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 4.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Trước thực trạng một số hộ kinh doanh chỉ nhận tiền mặt để né thuế, Chi cục Thuế khu vực 1 đã có thư ngỏ kêu gọi người dân tuân thủ pháp luật, minh bạch, giao dịch và chủ động chuyển đổi theo hướng kinh doanh văn minh trong một xã hội số./.