Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển không gian đô thị theo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của dòng sông Hồng, đồng thời từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng “Thành phố bên sông” văn nh, hiện đại, phát triển bền vững.
Tuy nhiên, để dự án thực sự tạo được sự đồng thuận cao trong xã hội, nhiều ý kiến cho rằng, trong quá trình triển khai, thành phố cần tiếp tục lắng nghe ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học và đặc biệt là tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân.
Bao năm qua, dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa vẫn lặng lẽ chảy qua những làng cổ, xóm nhỏ đã tồn tại hàng trăm năm giữa lòng Thủ đô, với những nhịp cầu hiện đại kết nối đôi bờ. Giữa không gian cổ kính và luôn chuyển động ấy, chủ trương đầu tư xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được thành phố Hà Nội thông qua mang khát vọng kiến tạo không gian phát triển mới cho Thủ đô khiến ai cũng vui mừng.
Nhưng đi cùng với sự kỳ vọng, nhiều người dân Thủ đô cũng mong muốn quá trình triển khai dự án sẽ hài hòa giữa phát triển đô thị hiện đại với gìn giữ văn hóa, bảo đảm quyền lợi chính đáng của Nhân dân:
“Dự án nào làm đẹp cho thành phố, có lợi cho người dân, chúng tôi luôn ủng hộ. Với dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, chúng tôi kiến nghị được đền bù thỏa đáng để ổn định được cuộc sống. Hiện tại quá chênh lệch với giá thị trường. Quá thấp chúng tôi không làm được gì cả".
Đó là ý kiến của ông Trần Văn Đương, người dân phường Hồng Hà, Hà Nội khi nói về chủ trương đầu tư dự án xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Ông Đương cho biết, là người dân trong vùng bị ảnh hưởng, gia đình ông sẵn sàng nhường đất cho dự án, nhưng cũng mong muốn nhà nước có chế độ, chính sách tối ưu nhất cho người dân.
Kiến nghị của ông Đương cũng là kiến nghị chung của nhiều hộ dân sinh sống lâu năm ven sông Hồng khi muốn có được thông tin đầy đủ, công khai về quy hoạch, phương án tái định cư và các chính sách hỗ trợ ổn định cuộc sống sau di dời.
Với nhiều hộ dân sống bằng nghề trồng đào Nhật Tân, quất cảnh Tứ Liên cũng mang trong mình nhiều trăn trở khi dự án được triển khai. Giữa màu xanh của những luống cây trải dài ven sông, câu chuyện được người dân nơi đây nhắc đến nhiều nhất trong những ngày qua không còn chỉ là mùa vụ, mà là tương lai của nghề truyền thống khi Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được triển khai.
Với họ, những vườn đào, vườn quất không đơn thuần là đất sản xuất mà còn là một phần của đời sống Hà Nội, kế sinh nhai gắn bó qua nhiều thế hệ.
Rời khu vực Hồng Hà, men theo con đê cũ về phía xã Thanh Trì, hình ảnh làng Yên Mỹ hiện lên thanh bình, với mái đình cổ, những cây đa lâu năm. Đây là ngôi làng cổ ven sông Hồng mang đậm dấu ấn văn hóa đồng bằng Bắc Bộ.
Người dân nơi đây đồng thuận với chủ trương phát triển, nhưng cũng tha thiết mong muốn giữ lại “hồn cốt” của làng quê ven sông đã gắn bó qua nhiều thế hệ. Ông Nguyễn Viết Hùng người dân làng Yên Mỹ, xã Thanh Trì nêu ý kiến:
"Yên Mỹ là ngôi làng cổ ven sông Hồng đồng bằng Bắc Bộ, với rất nhiều di tích lịch sử văn hóa, đình chùa của làng đã được Bộ Văn hóa xếp hạng di tích quốc gia năm 1995. Nhân dân Yên Mỹ rất mong muốn các cấp các ngành giữ nguyên hiện trạng khu dân cư làng Yên Mỹ".
"Người dân chúng tôi rất đồng tình ủng hộ chủ trương làm đẹp của thành phố, nhưng chúng tôi cũng đề nghị việc phát triển cũng căn cứ vào quyền lợi và nguyện vọng chính đáng của nhân dân, nên chúng tôi muốn giữ lại thôn xóm", ông Trần Văn Hiệp cho biết thêm.
Yên Mỹ là khu vực ngoài đê duy nhất của xã Thanh Trì thuộc dự án đầu tư xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, với diện tích 384ha (trong đó đất ở khoảng 30ha), dân số hơn 7000 người.
Bà Hoàng Minh Hằng, Phó Chủ tịch Thường trực Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã Thanh Trì cho biết, qua nắm bắt tâm tư, kiến nghị, người dân mong muốn được giữ nguyên làng Yên Mỹ vì đây là làng văn hoá, xã anh hùng đầu tiên của Hà Nội:
"Yên Mỹ là làng cổ, nổi tiếng với truyền thống "nhất làng nhất xã", làng văn hoá xã anh hùng đầu tiên của Hà Nội. Những mong mỏi của người dân rất chính đáng, nhân dân mong muốn được gìn giữ ngôi làng, gìn giữ truyền thống văn hoá".
Việc cải tạo, chỉnh trang khu vực hai bên sông Hồng là yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển của Thủ đô. Tuy nhiên, bài toán lớn nhất hiện nay không chỉ là xây dựng hạ tầng hiện đại, mà còn là tạo được sự đồng thuận của Nhân dân.
Đây là thời điểm cần sự chung tay, quyết tâm cao để dự án không chỉ giúp thành phố phát triển nhanh, mà quan trọng hơn là phát triển bền vững, hài hòa với các yêu cầu về pháp lý, môi trường và an toàn lâu dài. Đối với những khu vực dân cư bị ảnh hưởng, nhất là những địa bàn, làng xã được hình thành lâu đời, mang đậm dấu ấn văn hoá cũng rất cần được xem xét, đánh giá một cách tổng thể, sát thực.
Theo nhiều chuyên gia, việc Hà Nội cần làm hiện nay là tiếp tục phát huy vai trò đối thoại với Nhân dân; công khai, nh bạch các thông tin liên quan đến quy hoạch, đền bù, hỗ trợ tái định cư. Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Uỷ viên thường vụ Hội kiến trúc sư Hà Nội cho rằng, nguyên tắc quan trọng nhất trong tái định cư là bảo đảm nơi ở mới an toàn hơn, điều kiện sống tốt hơn cho người dân:
"Chuyển bà con từ một nơi nguy hiểm đến phải là nơi an toàn hơn và có điều kiện thích nghi tốt hơn, có tầm nhìn tương lai hơn. Chúng ta thấy rằng rất nhiều năm chúng ta không làm được việc di chuyển dân để bảo vệ hành lang thoát lũ, để tái tạo cảnh quan sông Hồng".
Cùng với đó, thành phố nên thành lập các tổ tư vấn cộng đồng tại khu vực chịu ảnh hưởng của dự án, với sự tham gia của đại diện người dân, Mặt trận Tổ quốc, nhà khoa học và cơ quan quản lý. Qua đó, kịp thời lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, hạn chế phát sinh vướng mắc ngay từ cơ sở.
Đặc biệt, bên cạnh đầu tư hạ tầng hiện đại, Hà Nội cần quan tâm tạo sinh kế bền vững cho người dân sau tái định cư, từ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm đến bảo đảm tiếp cận giáo dục, y tế, văn hóa. Khi người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển, các chủ trương lớn sẽ càng nhận được sự đồng hành và ủng hộ trong xã hội.
Khát vọng kiến tạo một “thành phố bên sông” hiện đại là điều Hà Nội đang hướng tới. Nhưng hơn hết, mỗi bước đi của quá trình phát triển chỉ thực sự bền vững khi được xây dựng trên nền tảng đồng thuận xã hội, hài hòa giữa ý Đảng với lòng dân; giữa phát triển hiện đại với gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử của Thăng Long - Hà Nội.