Thị trường xe tự lái toàn cầu dần định hình, Việt Nam đang đứng ở đâu?

Singapore đang tiếp cận xe tự hành theo lộ trình thận trọng, bắt đầu từ thử nghiệm khép kín, mở rộng ra khu dân cư và tiến tới thí điểm phương tiện công cộng. Cách làm từng bước, đặt an toàn lên hàng đầu đang nhận được sự ủng hộ và giúp quốc đảo này dần đưa công nghệ vào vận hành thực tế.

Singapore vận hành xe buýt điện tự hành từ cuối năm 2026

Vào ngày 25/3 vừa qua, theo chia sẻ từ Cơ quan giao thông đường bộ Singapore (LTA), chiếc đầu tiên trong số 6 chiếc xe buýt điện tự hành 16 chỗ đã được đưa tới đảo quốc sư tử. Chiếc xe được sản xuất bởi công ty phát triển phần mềm và ứng dụng MKX Technologies, công ty chuyên về xe tự hành Zhidao Network Technology (Bắc Kinh) và hãng xe điện BYD.

Chiếc xe buýt này sẽ được kiểm tra nghiêm ngặt để đảm bảo đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn và vận hành trước khi chính thức lưu thông trên đường. Khi sẵn sàng, các xe buýt tự lái sẽ hoạt động song song với các xe buýt có tài xế hiện nay trên 2 tuyến xe số 191 và 400, đi qua một số trạm tàu điện, điểm du lịch như vịnh Marina từ nửa cuối năm 2026.

1 trong 6 chiếc xe buýt điện tự hành được Singapore thử nghiệm vận hành từ nửa cuối năm 2026. Ảnh: LTA

Theo Cơ quan giao thông đường bộ, hiện vẫn còn nhiều công tác phải chuẩn bị trước khi bắt đầu giai đoạn thí điểm kéo dài 3 năm. Các bài kiểm tra sẽ bao gồm thử nghiệm vận hành xe trong khu vực khép kín với các thao tác cơ bản và đánh giá khả năng cho hành khách lên xuống an toàn tại tất cả các điểm dừng quy định.

Trong thời gian thí điểm, vẫn có tài xế ở trên xe buýt để đảm bảo can thiệp kịp thời vào các tình huống khẩn cấp. Xe được trang bị camera và cảm biến ở phía trước, phía sau và trên nóc, có khả năng quan sát 360 độ xung quanh.

Việc đưa vào thử nghiệm xe buýt điện tự hành là một phần trong tầm nhìn “Giao thông thông nh” của Singapore, với mục tiêu xây dựng một hệ sinh giao thông thông nh, được thiết kế đồng bộ. Trong đó, xe tự hành là công cụ để hiện thực hóa mục tiêu: Giao thông hiệu quả hơn, an toàn hơn và ít phát thải hơn.

Ông Nicholas Ng, Giám đốc Trung tâm Xe tự hành, Cơ quan giao thông đường bộ Singapore chia sẻ:

“Về dài hạn, chúng tôi nhìn thấy tiềm năng của xe tự hành đối với mạng lưới giao thông công cộng, và cũng là để có thêm lựa chọn cho người tham gia giao thông. Hãy tưởng tượng một thành phố trong tương lai, khi mà người dân có thể đi từ nhà tới bất cứ đâu trong thành phố mà không cần qua trung chuyển.

Bên cạnh khả năng kết nối trực tiếp, chúng tôi cũng nhận thấy tiềm năng của xe tự hành trong các mục đích sử dụng khác. Ví dụ như để quét dọn đường, sử dụng trong các dịch vụ tiện ích và logistics. Đây cũng là những lĩnh vực mà chúng tôi thấy xe tự hành có thể phát huy hiệu quả, đồng thời giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực.”

Dịch vụ xe buýt nhanh tự hành tại khu vực Punggol, Singapore. Ảnh: Kevin Lim/Strait Times

Thử nghiệm xe buýt nhanh, giảm thời gian di chuyển 

Vào ngày 1/4 vừa qua, người dân Singapore cũng chính thức được trải nghiệm dịch vụ xe buýt nhanh, kết nối các điểm dừng tại khu vực Punggol của thành phố. Dịch vụ được triển khai bởi Grab cùng công ty xe tự hành WeRide của Trung Quốc. Tuyến đường thí điểm kết nối 2 đầu đông – tây của khu vực, dài khoảng 10 km với 4 điểm dừng, thời gian di chuyển khoảng 35 phút. Tuyến thứ hai kết nối 2 đầu bắc – nam, dài 12 km với 5 điểm dừng, thời gian di chuyển 40 phút. Một tuyến khác kết nối 2 đầu đông – bắc đang trong giai đoạn lên kế hoạch.

Hiện kết quả thí điểm ban đầu đang cho kết quả tốt. Một khảo sát với hơn 740 người đã trải nghiệm dịch vụ, 99% đều cho kết quả tích cực và sẵn sàng giới thiệu với người khác trải nghiệm.

Người dân sẽ được trải nghiệm ễn phí dịch vụ này tới giữa năm 2026. Sau đó, mỗi chuyến đi sẽ thu phí cố định 4 SGD/người. Mức giá này được một số người dân phản hồi là vẫn còn khá cao:

“Với cái giá 4 đô-la cho mỗi chuyến, tôi vẫn thấy khá cao. Nhưng nếu họ tìm ra cách để hạ giá vé xuống một mức nào đó hợp lý hơn, chắc chắn tôi sẽ tin dùng dịch vụ này”.

“Tôi nghĩ rằng mức giá có thể là một rào cản, bởi vì nếu mỗi chuyến đi là 4 đô-la sẽ khá đắt. Vì vậy, nếu giá thấp hơn một chút, chắc chắn chúng tôi sẽ cân nhắc sử dụng dịch vụ này.”

Cơ quan giao thông đường bộ Singapore cho biết các chuyến xe tự hành này sẽ cải thiện khả năng kết nối đến các tiện ích và điểm trung chuyển giao thông trong khu vực Punggol, đồng thời giúp rút ngắn thời gian di chuyển bằng phương tiện công cộng tới 15 phút.

Theo bà Sun Xueling, Quốc vụ khanh cao cấp phụ trách Giao thông, chương trình sẽ giúp nhiều người trải nghiệm công nghệ xe tự hành và cung cấp phản hồi để cải thiện dịch vụ. Dịch vụ và các phương tiện sử dụng trong đợt thí điểm này đã được Grab và các bên đối tác thử nghiệm kỹ lưỡng và chạy hơn 25 nghìn km.

Ông Victor Sim, giám đốc Grab Singapore cho biết, an toàn luôn là yếu tố được đặt lên hàng đầu để tạo niềm tin với hành khách:

“Cũng như bất kỳ công nghệ mới nào, vẫn còn rất nhiều dấu hỏi về những rủi ro hay nguy cơ tiềm ẩn của công nghệ tự hành. Chúng tôi cho rằng cần phải đặc biệt chú trọng vào việc nâng cao nhận thức và giúp người dân hiểu rõ công nghệ này có thể mang lại những gì.

Chúng tôi đã bắt đầu bằng việc tổ chức khá nhiều chương trình giới thiệu trên khắp khu vực Punggol để giải thích cho cư dân tại đây về trải nghiệm, hình dáng của phương tiện và các điểm họ có thể lên xe. Chúng tôi cũng mời người dân Punggol trải nghiệm các chuyến đi và đóng góp ý kiến phản hồi. Bởi cuối cùng, nếu người dân tại Punggol không chấp nhận dịch vụ xe tự hành, chúng tôi khó có cơ hội triển khai rộng rãi trên toàn đảo.”

Cơ quan giao thông đường bộ Singapore cho biết các chuyến xe buýt nhanh tự hành sẽ cải thiện khả năng kết nối đến các tiện ích và điểm trung chuyển giao thông trong khu vực Punggol, đồng thời giúp rút ngắn thời gian di chuyển bằng phương tiện công cộng tới 15 phút. Ảnh: Strait TImes

Việt Nam đang đứng ở đâu trong thị trường xe tự hành?

Không chỉ Singapore mà hiện nhiều quốc gia khác, nhất là Mỹ và Trung Quốc cũng đang phát triển mạnh mẽ các dịch vụ xe tự hành. Vậy khi thị trường xe tự lái toàn cầu đang dần định hình, Việt Nam đang đứng ở đâu?

Hiện nay, thị trường trong nước mới dừng ở các tính năng hỗ trợ lái nâng cao (ADAS) như giữ làn, kiểm soát hành trình thích ứng hay tự đỗ xe. Một trong những cản trở lớn nhất đối với xe tự hành ở Việt Nam đó là hạ tầng. Đặc thù giao thông đông đúc, nhiều xe máy, tình huống phát sinh liên tục đang là thách thức lớn đối với thuật toán tự hành.

Tuy nhiên, Việt Nam không hoàn toàn đứng ngoài cuộc. Quá trình chuyển đổi số giao thông, xây dựng đô thị thông nh, mở rộng mạng 5G và hệ thống thu thập dữ liệu giao thông đang tạo nền tảng ban đầu cho công nghệ mới. Sự hiện diện ngày càng lớn của các hãng xe điện và hệ sinh thái phần mềm trong nước cũng có thể mở ra cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị, từ phát triển cảm biến, bản đồ số đến giải pháp điều hành đội xe.