Xe tải điện góp phần giúp nền kinh tế Trung Quốc chống đỡ trước biến động toàn cầu

Xe tải điện bùng nổ tại Trung Quốc

Xe điện - Ngành công nghiệp mới cần giải pháp đồng bộ

Đối với ông Vương Nguyên, giám đốc marketing của một công ty chuyên bán xe tải điện hạng nặng tại Tân Cương, Trung Quốc, công việc kinh doanh của ông đang gặp thuận lợi trong thời gian gần đây. Ông cho biết, phần lớn xe của công ty được bán tại Tân Cương và các tỉnh giàu than khoáng sản như Sơn Tây hay vùng Nội Mông. Riêng tại Tân Cương, doanh số bán xe của công ty ông đã đạt khoảng 16.700 chiếc trong năm 2025, tăng 80% so với 9.000 chiếc vào năm 2024.

Sự kết hợp giữa những bước tiến trong công nghệ pin và sạc nhanh, cùng với các chính sách trợ cấp mạnh mẽ của chính phủ đã thúc đẩy nhanh chóng việc thâm nhập thị trường của xe tải điện. Những phương tiện này đang ngày càng trở nên phổ biến trên toàn quốc.

Nhờ sự chuyển dịch này mà Trung Quốc đã phần nào giảm bớt được những tác động từ các biến động bên ngoài – đặc biệt là cuộc chiến tại Iran trong năm nay, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung dầu khí và đẩy giá lên cao.

Ông Chym Lee, chuyên gia phân tích cấp cao của tờ tạp chí The Economist chuyên về lĩnh vực năng lượng cho biết:

“Trung Quốc là một trong những nền kinh tế lớn có khả năng chống chịu tốt trước các cú sốc dầu mỏ hiện nay, khi giá xăng dầu trong nước không bị biến động mạnh. Đồng thời, việc thúc đẩy sử dụng xe điện, cùng với các chiến lược dài hạn hướng tới không phụ thuộc hoàn toàn vào giá khí hoá lỏng, tất cả những điều này đang phát huy hiệu quả.”

Theo một bài viết đăng tháng 1 trên nền tảng chuyên về xe thương mại cvworld.cn, doanh số xe tải điện hạng nặng tại Trung Quốc đạt 231.100 chiếc trong năm 2025, tăng 182% so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong tháng 12, tổng doanh số xe tải hạng nặng trong nước đạt 84.000 chiếc, trong đó các mẫu xe năng lượng mới chiếm 54%, lần đầu tiên vượt số lượng xe chạy nhiên liệu truyền thống. Sự bùng nổ này được thúc đẩy bởi sự hội tụ của công nghệ, chính sách và các yếu tố thị trường.

Về công nghệ pin, các “ông lớn” như CATL, BYD và Gotion High-Tech đã tung ra các loại pin sạc nhanh chuyên dụng cho xe tải hạng nặng trong những năm gần đây. Nhờ đó, những như “nỗi lo hết pin” và “sạc chậm”, vốn từng là trở ngại lớn đối với xe tải điện, đang dần được tháo gỡ nhờ các đột phá công nghệ.

Một số mẫu xe còn tích hợp pin với trục truyền động điện, giúp tăng độ ổn định và giảm nguy cơ lật xe, yếu tố quan trọng khi vận chuyển hàng nặng.

Giá dầu mỏ biến động, xe điện lên ngôi:

Theo ông David Zhang, Tổng thư ký Hiệp hội Phương tiện thông minh Quốc tế có trụ sở tại Thượng Hải, cứ mỗi khi giá dầu tăng 10%, tỷ lệ thâm nhập của xe điện tăng thêm 1,5–2%, qua đó thúc đẩy nhanh quá trình điện hóa. Quá trình chuyển đổi quy mô lớn sang xe điện có thể giúp Trung Quốc giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và tăng cường đáng kể an ninh năng lượng trong nước. Đặc biệt quá trình chuyển sang sử dụng xe tải điện có ý nghĩa rất lớn, bởi đây là phương tiện tiêu thụ dầu diesel, thời gian hoạt động cùng mức tiêu hao nhiên liệu ở mức cao.

Một vài tài xế xe tải điện chia sẻ:

“Khi chiến tranh xảy ra, giá dầu tăng ngay lập tức. Nhưng với xe điện thì giá điện gần như giữ ổn định. Ngay cả khi có thay đổi thì cũng chỉ tăng nhẹ. Trong khi đó, tiền nhiên liện cho xe chạy xăng dầu đang ngày càng đắt đỏ. Giá dầu có thể tăng một đến hai nhân dân tệ mỗi lần, điều đó tạo ra khác biệt rất lớn.”

“Đối với xe chạy nhiên liệu, vấn đề là chúng ta vẫn chưa tự sản xuất đủ dầu thô chủ yếu phải dựa vào nhập khẩu. Vì vậy tôi cho rằng các phương tiện năng lượng mới, đặc biệt là xe điện, là lựa chọn kinh tế nhất cho giao thông trong nước, cho dù là với vận tải hàng hóa hay sử dụng trong gia đình.”

 Chính quyền tỉnh Sơn Tây đã điều chỉnh chương trình nâng cấp xe tải cũ vào năm ngoái, đưa ra trợ cấp lên tới 140 nghìn nhân dân tệ (khoảng hơn 20 nghìn USD) cho việc mua xe năng lượng mới, đồng thời giảm thuế cho chi phí thuê pin.

Thành phố Trường Trị là một trong những nơi tiên phong trong quá trình này. Đầu năm 2023, hai mỏ than lớn tại địa phương đã bắt buộc áp dụng quy trình chuyển đổi xanh, mở ra kỷ nguyên điện hóa cho phân khúc xe tải nặng. Doanh số xe tải điện năm đó đạt hơn 1.100 chiếc và tăng gấp đôi lên hơn 2.300 chiếc vào năm sau.

Còn đối với các chủ đội xe và nhà vận hành, lợi nhuận là yếu tố then chốt và xe điện rõ ràng có lợi thế. Ông Vương Nguyên và đội ngũ đã tiến hành thử nghiệm thực địa vào mùa hè năm ngoái, cho thấy chi phí vận hành một xe tải điện chở than khoảng 1,6 nhân dân tệ/km. Trong khi đó, xe diesel truyền thống tốn từ 3 đến 3,5 nhân dân tệ/km chỉ riêng tiền nhiên liệu.

Ông Vương cho biết bản thân cũng nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trong thái độ khách hàng. Những người từng từ chối hoàn toàn xe điện năm ngoái nay đã bắt đầu cân nhắc, sẵn sàng “mua thử một hoặc hai chiếc”.

Ông Chym Lee chia sẻ thêm:

“Trong thập kỷ qua, chúng ta đã chứng kiến xe điện dần chiếm hơn một nửa doanh số xe chở khách. Điều đó có nghĩa là, xét về số lượng phương tiện đang lưu thông, các xe chạy bằng nhiên liệu truyền thống đang bắt đầu chững lại. Thậm chí, tổng số xe loại này gần như đang bước vào giai đoạn suy giảm. Điều này cho thấy nhu cầu dầu từ giao thông đường bộ ở Trung Quốc sẽ không còn là động lực tăng trưởng chính nữa.”

Còn tại Việt Nam, xe tải điện vẫn là một phân khúc mới mẻ dù nhiều tiềm năng. Số lượng mẫu mã các loại xe tải điện vẫn còn hạn chế, đặc biệt ở phân khúc xe tải nặng, vốn đóng vai trò chủ lực trong vận tải hàng hóa liên tỉnh.  Những rào cản về hạ tầng, chi phí đầu tư và công nghệ đang khiến quá trình chuyển đổi sang loại phương tiện này chậm hơn kỳ vọng.

Theo ông Bùi Phi Long, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Vận tải Hà Nội, xe tải điện là xu hướng tất yếu, nhưng cần có các chính sách ưu đãi mạnh hơn về thuế, phí để giảm chi phí đầu tư ban đầu cho doanh nghiệp. Đồng thời, cần quy hoạch và phát triển hệ thống hạ tầng sạc đồng bộ trên các tuyến quốc lộ, liên tỉnh.

Ở góc độ dài hạn, các chuyên gia cho rằng cần thúc đẩy sản xuất trong nước để giảm giá thành. Đồng thời đầu tư nghiên cứu công nghệ pin nhằm tăng quãng đường di chuyển và rút ngắn thời gian sạc.