Từ việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, từ chối thu mua hải sản vi phạm đến đồng hành tuyên truyền pháp luật cho ngư dân, doanh nghiệp đang góp phần xây dựng chuỗi khai thác nh bạch, có trách nhiệm.
Sự vào cuộc chủ động ấy không chỉ giúp nâng cao uy tín thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế mà còn tạo động lực quan trọng trong hành trình gỡ “thẻ vàng” của EC.
Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xuất nhập khẩu thủy sản FXPT ở phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh hóa có công suất chế biến khoảng 700 tấn thủy sản/năm, tạo việc làm cho khoảng 150 lao động, với sản phẩm chủ lực là mực suri xuất khẩu sang Nhật Bản.
Trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), doanh nghiệp được xem là “lá chắn” từ khâu thu mua nguyên liệu. Đơn vị siết chặt kiểm tra nguồn gốc xuất xứ, ưu tiên thu mua hải sản khai thác hợp pháp, đúng vùng biển, đáp ứng tiêu chuẩn bảo quản và truy xuất nguồn gốc.
Qua đó góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, hướng tới chuỗi khai thác nh bạch, bền vững. Ông Trịnh Ngọc Nam, Phó Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xuất nhập khẩu thủy sản FXPT cho biết:
“Tuyên truyền và phổ biến cũng như giám sát và quản lý của các trạm, cảng, một số chủ tàu và thuyền trưởng họ đã ý thức được việc đánh bắt và bảo quản con mực đạt tiêu chuẩn nhất là đi khai thác đúng vùng, bảo quản được mực tốt, về cảng kết hợp chủ tàu phân luồng nguyên liệu, nguyên liệu mà đạt xuất khẩu sẽ ưu tiên giá tốt cho bà con. Những năm gần đây, bà con đã ý thức được việc có một doanh nghiệp như chúng tôi mua hàng để xuất khẩu nên họ đã bảo quản được nguyên liệu rất tốt nên giá thành hàng năm tăng lên, đem lại thu nhập cao cho bà con ngư dân”.
Công ty Cổ phần Bá Hải là doanh nghiệp có hơn 20 năm chế biến, xuất khẩu thủy sản biển với sản phẩm chủ lực là cá ngừ. Trong bối cảnh yêu cầu chống khai thác IUU ngày càng khắt khe, doanh nghiệp chú trọng nh bạch nguồn gốc nguyên liệu từ các tàu cá đủ điều kiện khai thác.
Trước việc truy xuất thủ công không còn phù hợp với tiêu chuẩn thị trường châu Âu, công ty đã chủ động triển khai phần mềm điện tử nhằm số hóa toàn bộ dữ liệu từ thu mua đến chế biến. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, duy trì thị trường xuất khẩu bền vững.
Ông Lê Văn Hồng, Giám đốc Công ty CP Bá Hải, phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk chia sẻ:
"Cũng phải có những trách nhiệm của mình trong sự ngăn chặn đánh bắt bất hợp pháp đó thì việc truy xuất nguồn gốc là bước rất quan trọng để các doanh nghiệp cần thể hiện trên sản phẩm của mình và nếu làm điều tốt thì sản phẩm bán mới được nếu không người tiêu dùng sẽ tẩy chay…".
Không chỉ ảnh hưởng đến xuất khẩu thủy sản, “thẻ vàng” IUU còn tác động trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu ngư dân. Khi doanh nghiệp gặp khó trong tiêu thụ, giá hải sản và thu nhập của bà con cũng bị ảnh hưởng. Vì thế, nhiều ngư dân mong muốn các giải pháp chống khai thác IUU được triển khai quyết liệt hơn để sớm gỡ “thẻ vàng”, ổn định đầu ra và nâng cao hiệu quả bám biển:
“Cũng mong chính phủ, nhà nước, cấp trên phải triệt để Việt Nam mình rút được thẻ vàng thì mới có thu nhập cho bà con ngư dân, bây giờ doanh nghiệp họ mua, không có lời, ko xuất đi được, ngư dân làm đâu có hiệu quả…”
Có thể thấy, trong hành trình gỡ “thẻ vàng” IUU, doanh nghiệp không chỉ là mắt xích tiêu thụ mà còn trở thành lực lượng đồng hành cùng ngư dân xây dựng nghề cá nh bạch, có trách nhiệm. Khi nguồn nguyên liệu được kiểm soát chặt chẽ, truy xuất rõ ràng và nói không với khai thác bất hợp pháp, không chỉ uy tín thủy sản Việt Nam được nâng lên mà sinh kế bền vững cho ngư dân cũng từng bước được bảo đảm.