Xe buýt và văn hóa đi chung của người Sài Gòn

Nay, chính sách miễn phí vé như một lời mời gọi quay về văn hoá “đi chung” – từ bỏ chiếc kén sắt cá nhân để hoà vào dòng chảy cộng đồng. Nơi mỗi chuyến xe không chỉ chở người, mà còn chở theo tinh thần đô thị xanh, văn minh, bền vững.

Giữa lòng Sài Gòn – TP.HCM, từng có một thời xe buýt là phương tiện quen thuộc, là lựa chọn phổ biến của hàng nghìn người dân Sài Thành. Những chuyến xe buýt len lỏi qua từng tuyến phố, đưa đón học sinh, sinh viên đến trường, chở người dân đi chợ, đi làm, khám bệnh… Tiếng máy nổ, tiếng vé xé, tiếng gọi nhau í ới rôm rã vang vọng trên đường phố. Những chuyến xe buýt không chỉ những phận đời, phận người mà còn chia sẻ không gian sống.

Khi bước lên xe buýt, hành khách bước vào một môi trường chung – nơi có sự nhường nhịn, chia sẻ và ý thức cộng đồng. Khi ấy, việc “đi chung” không chỉ không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tạo nên một nếp sống đô thị gắn kết, giàu tính cộng đồng. Theo dòng thời gian, cùng với sự phát triển nhanh của đô thị, Thành phố có hàng chục triệu xe máy và ôtô. Phương tiện cá nhân bùng nổ, sự tiện lợi và chủ động khiến người dân rời xa xe buýt. Văn hoá “đi chung” vì thế cũng dần phai nhạt, nhường chỗ cho thói quen “mỗi người một phương tiện”.

Theo số liệu từ ngành giao thông thành phố, hiện TP.HCM có hơn 2.000 xe buýt hoạt động trên khoảng 120 tuyến, phục vụ hàng trăm triệu lượt hành khách mỗi năm. Tuy nhiên, tỷ lệ người dân sử dụng xe buýt vẫn còn khiêm tốn, chỉ chiếm khoảng dưới 10% nhu cầu đi lại, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của một đô thị đặc biệt. Trong bối cảnh này, TPHCM dự kiến triển khai chính sách miễn phí vé xe buýt cho toàn dân từ tháng 5 sắp tới, với tổng kinh phí hơn 900 tỷ đồng cho 8 tháng còn lại của năm 2026.

Chính sách miễn phí vé xe buýt xuất hiện có thể nói như một “cú hích” kỳ vọng thay đổi quen di chuyển, kéo người dân quay lại với giao thông công cộng. Khi người dân bắt đầu lựa chọn xe buýt làm phương tiện đi lại, áp lực giao thông sẽ giảm, đồng thời góp phần giảm lượng khí thải, ô nhiễm môi trường. Ở một góc nhìn rộng hơn, đó còn là bước đi nhằm tái thiết lại văn hoá giao thông đô thị.

Khi bước lên xe buýt, hành khách không chỉ thay đổi phương tiện di chuyển, mà còn bước vào một không gian chung – nơi nhiều tầng lớp xã hội cùng hiện diện. Người trẻ, người già, người lao động… cùng chia sẻ một hành trình, một điểm đến… Và trên những chuyến xe 0 đồng hôm nay, một nét văn hoá từng rất đẹp của Sài Gòn - “văn hóa đi chung” có cơ hội được tái sinh giữa lòng thành phố sôi động hôm nay.

Qua từng giai đoạn phát triển của Sài Gòn – Thành Phố Hồ Chí Minh, giao thông công cộng luôn phản chiếu cách đô thị đối xử với người dân. Chính sách miễn phí vé hôm nay cho thấy một sự dịch chuyển: từ quản lý dịch vụ sang phục vụ cộng đồng, nơi đô thị biết “chở nhau” nhiều hơn. Một thành phố phát triển không chỉ đo bằng những toà nhà cao tầng, mà còn ở cách con người san sẻ, di chuyển cùng nhau.

Dẫu vậy, để chính sách này phát huy hiệu quả bền vững, thành phố vẫn cần tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ xe buýt: từ việc rút ngắn thời gian chờ, tăng độ phủ tuyến, đến cải thiện thái độ phục vụ. Bởi lẽ, miễn phí chỉ là bước đầu – còn giữ chân hành khách mới là mục tiêu lâu dài. Khi ngày càng nhiều người lựa chọn “đi chung”, thành phố không chỉ giảm áp lực hạ tầng giao thông, mà còn từng bước xây dựng lại một nền văn hoá đô thị nhân văn, bền vững – nơi mỗi hành trình không chỉ là di chuyển, mà còn là sự kết nối, là nền tảng cho một đô thị văn minh, bền vững và đáng sống hơn trong tương lai.