Từ “quản lý” sang “kiến tạo”: Tư duy mới trong các quyết sách của Đại hội XIV

Tư duy chiến lược xuyên suốt trong các quyết sách lớn

Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động nhanh chóng, đan xen cơ hội và thách thức chưa từng có tiền lệ, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều quyết sách mang tầm chiến lược, thể hiện tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn và khát vọng phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng.

Những quyết sách này không chỉ định hình con đường phát triển trong giai đoạn mới mà còn trở thành động lực then chốt thúc đẩy cải cách thể chế, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia.

Hà Nội: Triển khai phương án bảo đảm TTATGT phục vụ Đại hội Đảng

Hà Nội: Phường Ngọc Hà chủ động bảo đảm an ninh, trật tự phục vụ Đại hội Đảng

PGS.TS Lê Văn Chiến, Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Quản trị công, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, tư duy chiến lược trong các quyết sách lớn của Đảng và Nhà nước Việt Nam giai đoạn hiện nay có thể khái quát ở ba nội dung cốt lõi: Tầm nhìn phát triển dài hạn, lựa chọn đúng trọng tâm chiến lược và phương thức tổ chức thực thi mang tính cải cách thể chế sâu rộng.

Theo đó, về tầm nhìn phát triển dài hạn, Đảng nhất quán mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, phấn đấu đến năm 2045 - kỷ niệm 100 năm thành lập nước - Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Về trọng tâm chiến lược, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực trung tâm của tăng trưởng trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đặc biệt, phương thức tổ chức thực thi đang chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo và dẫn dắt phát triển”.

“Các đột phá chiến lược như hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng kết cấu hạ tầng hiện đại, đồng bộ đã được đề cập từ Đại hội XIII. Tuy nhiên, điểm mới nổi bật trong Chủ đề Đại hội XIV của Đảng là nhấn mạnh tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”, PGS.TS Lê Văn Chiến khẳng định.

Trên cơ sở đó, mô hình quản trị quốc gia tiếp tục được hoàn thiện theo hướng hiện đại: Nhà nước kiến tạo, Nhà nước pháp quyền, quản trị số, hướng tới phát triển bền vững và tự chủ chiến lược.

Khi Nhà nước thực hiện đúng, đủ vai trò "kiến tạo, phục vụ", tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, doanh nghiệp sẽ yên tâm đầu tư vì được giảm bớt thủ tục, tiết kiệm chi phí, có định hướng rõ ràng, và niềm tin vững chắc hơn vào sự ổn định của thể chế, từ đó mạnh dạn mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ, và hoạch định chiến lược dài hạn, thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển và hội nhập. 

Lấy người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả

Theo PGS.TS Lê Văn Chiến, từ triết lý phát triển lấy người dân làm trung tâm, quản trị quốc gia đang chuyển mạnh sang đánh giá kết quả đầu ra thay vì nặng về quy trình. Hiệu quả hoạt động của chính quyền được đo bằng mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Nếu như trước đây, thực thi chủ trương, chính sách thường được xem là khâu yếu, thì hiện nay yêu cầu hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả được đặt lên hàng đầu, với nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ kết quả, rõ trách nhiệm, rõ thời gian”. Kế hoạch hành động phải đi liền với chủ trương, bảo đảm các quyết sách lớn sớm đi vào cuộc sống, thể hiện rõ tinh thần “làm và làm cho bằng được”.

Các quyết sách chiến lược đã và đang tạo ra khuôn khổ thể chế mới, tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách, qua đó khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tri thức.

PGS.TS Lê Văn Chiến nhận định, trong giai đoạn phát triển mới, những nguồn lực quan trọng như văn hóa, khoa học - công nghệ, lao động chất lượng cao sẽ được khai thác mạnh mẽ hơn. Đặc biệt, kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng, tham gia tích cực vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Theo PGS Chiến, các quyết sách chiến lược đang tạo ra tác động lan tỏa sâu rộng: Thể chế được thiết kế theo logic giảm rào cản gia nhập thị trường, bảo vệ quyền tài sản, khuyến khích cạnh tranh và đổi mới sáng tạo; nền hành chính được tinh gọn trên nền tảng chuyển đổi số, đồng thời thay đổi văn hóa công vụ từ tư duy “xin - cho” sang tư duy phục vụ và giải quyết vấn đề.

Những chuyển biến này là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực điều hành quốc gia, củng cố niềm tin xã hội và hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược trong đời sống kinh tế - xã hội.

Đổi mới tư duy lãnh đạo, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ

Thực tiễn cho thấy, quyết sách đúng chỉ phát huy hiệu quả khi đi đôi với năng lực tổ chức thực hiện. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới tư duy lãnh đạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực quản trị hiện đại, minh bạch, chuyển từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo, phục vụ", vì người dân và doanh nghiệp.

“Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái đào tạo lãnh đạo đủ mạnh, chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực lãnh đạo chiến lược, tăng cường nghiên cứu tình huống Việt Nam, mô phỏng chính sách, phản biện và thực hành lãnh đạo trong môi trường số”, PGS.TS Lê Văn Chiến kiến nghị.

Các quyết sách mang tầm chiến lược không chỉ có ý nghĩa về chính sách mà còn góp phần củng cố niềm tin chính trị của nhân dân, thông qua những kết quả cụ thể như cải cách thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến, môi trường kinh doanh minh bạch, phòng chống tham nhũng, bảo đảm an sinh xã hội và công bằng xã hội.

PGS.TS Lê Văn Chiến nhấn mạnh, truyền thông chính sách giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa các quyết sách chiến lược, tạo đồng thuận xã hội và là kênh phản hồi giúp cơ quan hoạch định chính sách nhận diện sớm những điểm nghẽn, bất cập.

Khẳng định lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, PGS.TS Lê Văn Chiến cho rằng mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý cần ý thức rõ trách nhiệm lịch sử, không ngừng rèn luyện tư duy chiến lược, năng lực quản trị và tinh thần phụng sự, để các quyết sách chiến lược thực sự trở thành thành tựu phát triển bền vững của đất nước.