Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Chính phủ phải có chương trình hành động đặc biệt 6 tháng cuối năm

Nội dung trên được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra khi phát biểu chỉ đạo phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6 và hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương, sáng 4/7.

Cần chương trình hành động đặc biệt cho 6 tháng cuối năm

Khái quát kết quả nổi bật trong 6 tháng đầu năm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát trong bối cảnh lạm phát toàn cầu tăng, áp lực lớn (CPI bình quân 6 tháng ước tăng 4,5%).

Tăng trưởng kinh tế tiếp tục duy trì đà tăng tích cực. Công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng, dịch vụ, du lịch và xuất khẩu đều có chuyển biến tốt. GDP quý II ước tăng 8,39%, đưa mức tăng trưởng 6 tháng lên 8,18%. Có 9 địa phương (chiếm xấp xỉ 18,6% GDP cả nước) tǎng trưởng 2 con số là Hà Tĩnh, Ninh Bình, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Phú Thọ, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Tây Ninh.

Thu ngân sách Nhà nước 6 tháng đạt khoảng 62% dự toán, tăng 17,2% so với cùng kỳ, trong khi đã miễn giảm thuế 89 nghìn tỷ đồng. Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 27,1%, đạt hơn 550 tỷ USD.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận FDI tiếp tục là điểm sáng; doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động tăng cao hơn số rút khỏi thị trường, phản ánh niềm tin doanh nghiệp và nhà đầu tư đối với triển vọng phát triển của đất nước.

Điểm nổi bật khác là phát triển hạ tầng có nhiều đột phá, trong đó khởi công nhiều dự án hạ tầng chiến lược, chính sách nhà ở có nhiều định hướng mới, phù hợp như phát triển nhà cho thuê, nhà bán, nhà chính sách... Các dự án, vụ việc tồn đọng, kéo dài được quyết liệt xử lý (đã thực hiện rà soát, phân loại, đề xuất thẩm quyền và phương án xử lý tháo gỡ 3.438/4.606 dự án vướng mắc).

Đánh giá công tác hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và tháo gỡ điểm nghẽn được thúc đẩy quyết liệt hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Việc cắt giảm thời gian, chi phí tuân thủ, xử lý dự án vướng mắc, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp ngày càng thông suốt, hiệu quả hơn; từng bước khơi thông nguồn lực cho phát triển, theo ước tính đã cắt giảm khoảng 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ”.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các lĩnh vực văn hóa - xã hội tiếp tục được quan tâm, nhất là chăm lo người có công, hộ nghèo, đối tượng yếu thế, giáo dục, y tế và đời sống Nhân dân (gần 90 nghìn tỷ đồng tín dụng chính sách đã hỗ trợ trên 1,2 triệu lượt hộ, đối tượng thụ hưởng; bảo đảm nguồn tăng lương cơ sở từ ngày 1/7).

Cùng đó, đầu tư xây dựng 229 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, đào tạo nhân lực mới, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ được triển khai tích cực (với Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ)...

Bên cạnh những kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thẳng thắn nhìn nhận tăng trưởng kinh tế xấp xỉ 8,2%, chưa đạt mục tiêu đề ra là 9,7%. Có 25/34 địa phương tăng trưởng thấp hơn mục tiêu 6 tháng, trong đó Hà Nội và TP.HCM đều chưa đạt yêu cầu. Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số thì 6 tháng cuối năm phải tăng 11,9% - là thách thức rất lớn.

Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, triển khai các dự án hạ tầng chiến lược, các chương trình mục tiêu quốc gia và một số công trình trọng điểm còn chậm so với yêu cầu; còn 7 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 5%. Giải ngân đối với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cũng chỉ đạt khoảng 10% tổng số vốn được giao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ rà soát kỹ lại 1 lần nữa và kiên quyết cắt vốn dự kiến vì “có tiền mà không tiêu được” để dành vốn cho nơi khác.

“Báo cáo cuối năm cần đánh giá rõ hơn chất lượng của tăng trưởng, thu nhập thực của người lao động, các nhóm dân cư, việc làm…Nhân đây tôi cũng yêu cầu cơ quan thống kê ở Trung ương và địa phương tiếp tục nâng cao năng lực, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu mới. Số liệu thống kê phải đầy đủ, toàn diện, khách quan, chính xác, đo lường sát thực tiễn để phục vụ tốt hơn công tác phân tích, dự báo, hoạch định chính sách”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Đánh giá cơ cấu thương mại còn nhiều rủi ro, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, việc đánh giá cán cân thương mại hiện mới chủ yếu tập trung vào hàng hóa, trong khi cán cân dịch vụ liên tục thâm hụt trong nhiều năm nhưng chưa được quan tâm đúng mức.

Cụ thể, cán cân dịch vụ năm 2024 bị thâm hụt hơn 12,3 tỷ USD, năm 2025 thâm hụt gần 10,23 tỷ USD; 6 tháng đầu năm 2026 thâm hụt 5,54 tỷ USD, trong đó, vận tải quốc tế bị thâm hụt lớn nhất, lên đến hơn 5,15 tỷ USD.

Ở lĩnh vực du lịch, 6 tháng đầu năm, Việt Nam thu hơn 9 tỷ USD từ khách quốc tế, song người Việt Nam chi hơn 8,05 tỷ USD cho các chuyến du lịch nước ngoài, khiến ngành du lịch chỉ thặng dư khoảng 950 triệu USD. Trước đó, năm 2025 du lịch thặng dư 480 triệu USD, còn năm 2024 thâm hụt khoảng 380 triệu USD.

“Do đó, đề nghị phải phân tích thêm cán cân dịch vụ và có sách lược tái cân bằng trong những năm tới. Muốn có thặng dư du lịch cao hơn, thì chúng ta phải nâng cấp ngành này thế nào để người nước ngoài đến chi tiêu nhiều hơn, còn người Việt thì lựa chọn du lịch trong nước nhiều hơn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo.

Về việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, theo đánh giá của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, ở một số nơi còn lúng túng.

Bên cạnh đó, đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn. Đào tạo nhân lực chất lượng cao lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo còn nhiều bất cập. Tình trạng thiếu giáo viên còn phổ biến hầu hết các địa phương (tính đến tháng 6 cả nước còn thiếu hơn 104,5 nghìn giáo viên các cấp). Ô nhiễm đô thị, thiếu nhà ở cho người lao động, thiên tai, hạn hán, xâm nhập mặn, ngập lụt, thiếu nước…tiếp tục là những thách thức.

“Những hạn chế trên đòi hỏi 6 tháng cuối năm phải tập trung xử lý các điểm nghẽn. Tôi đề nghị Chính phủ phải tổ chức một chương trình hành động đặc biệt cho 6 tháng cuối năm, với tinh thần rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả và rõ cơ chế kiểm tra”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tháo gỡ ngay các điểm nghẽn, tăng trưởng ít nhất 10%

Đề cập đến các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tháo gỡ ngay các điểm nghẽn để thúc đẩy tăng trưởng ít nhất 10%, đồng thời giữ vững ổn định vĩ mô. Khẩn trương xử lý dự án chậm, công trình ách tắc, đất đai bỏ hoang và nguồn lực đình trệ do thủ tục, quy hoạch, mặt bằng, vật liệu hoặc né tránh trách nhiệm.

Bên cạnh đó, khơi thông các động lực tăng trưởng truyền thống và tạo đột phá ở các động lực tăng trưởng mới. Quản lý ngân sách chặt chẽ, chống thất thu, lạm thu, nuôi dưỡng nguồn thu các hộ kinh doanh cá thể nhỏ; chống chuyển giá và lãng phí, ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển, khoa học - công nghệ, giáo dục, y tế và hạ tầng chiến lược.

Theo định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, sử dụng công cụ thuế, phí có chọn lọc để khuyến khích sản xuất, tiêu dùng xanh, đổi mới công nghệ, hạn chế đầu cơ nhưng không tạo thêm gánh nặng bất hợp lý cho doanh nghiệp, người dân. Theo dõi sát lạm phát, giá cả, tỷ giá, thanh khoản, giá năng lượng và dòng vốn, điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu có lộ trình, xử lý nghiêm đầu cơ, găm hàng, thao túng giá.

Cùng với đó, cần mở ra và khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới: Không gian đô thị cao tầng ở những khu vực phù hợp, không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian số và không gian biển.

Đặc biệt, phải phát triển kinh tế biển theo chiều sâu, khai thác bền vững các ngành kinh tế biển mới như điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao, công nghệ sinh học biển, khử mặn, tín chỉ carbon xanh và phục hồi hệ sinh thái biển. Đây là động lực tăng trưởng mới, góp phần mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

“Chúng ta sẽ thực hiện chiến lược phát triển quốc gia biển mạnh với định hướng ’Vươn Đông - Tỏa Tây‘ từ nay đến 2030, tầm nhìn 2045 và xa hơn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, là phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, khơi thông đầu tư tư nhân và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước.

Đầu tư công phải là vốn mồi để mở ra không gian phát triển, tập trung vào hạ tầng chiến lược và các công trình có sức lan tỏa cao như giao thông, cảng biển, đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và các dự án phục vụ APEC 2027.

Đi kèm với đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý cần bảo vệ thị trường xuất khẩu, giảm lệ thuộc và nâng cao năng lực công nghiệp trong nước; bảo đảm đồng bộ an ninh năng lượng, lương thực, nguồn nước, dữ liệu và chủ quyền số.

“Không để thiếu điện, xăng dầu, nguyên liệu thiết yếu và nước cho sản xuất, đời sống trong bất kỳ tình huống nào”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu đẩy nhanh các dự án nguồn và lưới điện, kho dự trữ năng lượng, điện khí, năng lượng tái tạo.

Tiếp tục tinh gọn bộ máy bên trong

Cùng với nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh và bảo đảm chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phát triển văn hóa, xã hội và con người, bảo đảm mọi người dân được hưởng thành quả phát triển.

“Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi đi cùng việc làm, thu nhập, nhà ở, giáo dục, y tế và môi trường sống tốt hơn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu quan điểm.

Chỉ đạo phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và ký túc xá công nhân tại các khu công nghiệp, đô thị lớn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý riêng phát triển nhà ở cho thuê là chủ trương chung, nhưng khi triển khai cụ thể, các ngành, địa phương phải đánh giá kỹ nhu cầu thực tế, khả năng hấp thụ của thị trường và hiệu quả đầu tư; bảo đảm cân đối cung - cầu dưới sự điều tiết phù hợp của Nhà nước. Không triển khai kiểu phong trào, chạy theo thành tích.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, đảng viên, nhất là người đứng đầu đủ năng lực, ngang tầm nhiệm vụ.

“Đồng thời, tiếp tục tinh gọn bộ máy bên trong, rà soát, sắp xếp lại, tránh chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, khắc phục tình trạng cắt khúc, phân mảnh trong quản lý Nhà nước, chậm trễ, vướng mắc trong phân cấp, phân quyền. Nhanh chóng khắc phục các bất cập trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Trong xây dựng kế hoạch năm 2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo những việc lớn, việc khó, việc liên ngành và các điểm nghẽn kéo dài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ khẩn trương cụ thể hóa các nhiệm vụ thành chương trình hành động có tiến độ theo tháng, theo quý, xác định rõ cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm và công khai kết quả thực hiện.

“Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo những việc lớn, việc khó, việc liên ngành và các điểm nghẽn kéo dài. Chấm dứt tình trạng nêu khó khăn nhưng không có phương án xử lý, việc thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải giải quyết, vượt thẩm quyền phải báo cáo kịp thời, kèm đề xuất cụ thể.

Tăng trưởng là trách nhiệm chung nhưng phải gắn với trách nhiệm cá nhân của từng bộ trưởng, trưởng ngành, bí thư, chủ tịch địa phương. Đồng thời, phải khuyến khích cán bộ dám làm vì lợi ích chung, đi đôi với siết chặt kỷ luật, phòng chống tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm và tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt.

Tinh thần chung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là phải quyết tâm cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn, tổ chức thực hiện quyết liệt hơn; vừa phấn đấu hoàn thành cao nhất các mục tiêu năm 2026, vừa tạo nền tảng vững chắc cho năm 2027 và cả giai đoạn phát triển mới của đất nước.