Quyết định 12/2026: Khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Không chỉ giảm bớt gánh nặng chi phí, quyết định này còn trực tiếp giải quyết bài toán "khát vốn" kinh niên của khu vực kinh tế chiếm 95% tổng số doanh nghiệp cả nước.

Công ty TNHH Thực Phẩm Sạch Biggreen Việt Nam thành lập năm 2010, sau 16 năm hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm sạch – một trong những ngành nghề nằm trong danh mục ưu tiên đến nay vẫn chưa tiếp cận được nguồn vốn vì lý do không có tài sản thế chấp.

Kỹ sư - Th.S Nông nghiệp Nguyễn Tiến Hưng, giám đốc công ty, một người rất năng động với dự án khởi nghiệp của mình, cho biết, vì quy định liên quan đến điều kiện nên doanh nghiệp hoạt sản xuất kinh doanh hoàn toàn là vốn tự thân.

“Những doanh nghiệp sản xuất tiếp cận hơi khó vì điều kiện vay vốn thường các doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp gần như lại rất là khó và không đáp ứng được tiêu chí đặt ra. Những sản phẩm nông nghiệp ví dụ như sản phẩm như rau củ quả ở trên đồng đem thế chấp lại không phù hợp. Đất nông nghiệp cũng không được nên rất là khó cho doanh nghiệp vay vốn”.

Rào cản tài sản thế chấp qua cơ chế bảo lãnh mới là một trong những điểm nghẽn lớn nhất khiến cho khoảng 10% doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận được tín dụng chính thức là thiếu tài sản thế chấp. Theo đó, Quyết định 12/2026 tạo ra sự đột phá bằng cách đẩy mạnh vai trò của các quỹ bảo lãnh khoản vay áp dụng đối với doanh nghiệp.

Thay vì dựa vào sổ đỏ, máy móc hay các tài sản hữu hình khác, cơ chế mới cho phép tăng cường bảo lãnh dựa trên phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền thực tế, xếp hạng tín nhiệm. Theo ông Nguyễn Xuân Nam, Giám đốc Công ty CP Thương mại và nội thất Top Space, khoản vay bảo lãnh giúp doanh nghiệp tăng cường năng lực tài chính. 

“Gói cho vay là vay tín chấp bảo lãnh cho ngân hàng là cái giúp cho doanh nghiệp có vốn lưu động để các doanh nghiệp vừa và nhỏ chạy được cái dự án nó suôn sẻ để không phải xoay vòng vốn nhiều hơn”.

Việc Nhà nước đứng ra bảo lãnh thông qua các định chế tài chính giúp các ngân hàng thương mại yên tâm hơn trong việc giải ngân, chuyển trạng thái ngại rủi ro sang chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh lãi suất thị trường có nhiều biến động, việc duy trì một mức phí bảo lãnh thấp giúp doanh nghiệp dự toán chính xác chi phí tài chính, từ đó tối ưu hóa biên lợi nhuận. Ông Nguyễn Kim Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cho biết.

“Để có thể dung hòa được cả hai lợi ích này thì đâu đó Chính phủ với Ngân hàng Nhà nước có thể chấp nhận một tỷ lệ rủi ro nhất định để có thể tạo ra một nhóm doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng đánh đổi lấy tỷ lệ quản trị rủi ro của tổ chức tín dụng thì tôi nghĩ đó là giải pháp mang tính dài hơi hơn”.

Quyết định 12/2026 ban hành đúng thời điểm khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ đứng trước áp lực chuyển đổi ESG, bao gồm các yếu tố môi trường - xã hội - quản trị. Với khoảng trống tài chính ước tính lên tới 24 tỷ USD cho lộ trình chuyển đổi xanh, quyết định này đóng vai trò là vốn mồi.

Các doanh nghiệp có dự án về năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn hoặc đổi mới sáng tạo theo đó cũng dễ dàng nhận được sự bảo lãnh hơn. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng, quyết định 12 thể hiện tư duy hoàn toàn mới của chính phủ đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

“Nguồn vốn ngân hàng cũng là nguồn vốn quan trọng để có thể gọi vốn hỗ trợ cho doanh nghiệp của mình. Tất cả nguồn vốn đó với chương trình mới của chính phủ, với xu hướng mới của chính phủ là đưa nền kinh tế tư nhân trở thành động lực mới của nền kinh tế những nguồn vốn đó là cần thiết”.

Đồng tình với quan điểm này, TS. Mạc Quốc Anh, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển Doanh nghiệp, cho rằng, việc tiếp cận được nguồn vốn ưu đã giúp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển bền vững hơn bằng cách hỗ trợ doanh nghiệp từ khâu sản xuất cho đến kinh doanh.

“Chúng ta thấy là các doanh nghiệp được tiếp cận nguồn vốn ở mức lãi suất hợp lý, cho vay theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng rồi chúng ta cũng tăng cường cho vay đối chiếu tức là chúng ta hỗ trợ vốn cho cả đầu vào lẫn đầu ra cho các doanh nghiệp”.

Mặc dù có nhiều ưu đãi nhưng Quyết định 12 cũng gián tiếp bắt buộc doanh nghiệp vừa và nhỏ tự nâng cấp mình, đầu tiên là inh bạch hóa dòng tiền và phương án kinh doanh. Tiếp theo là họ phải tuân thủ các chuẩn mực báo cáo tài chính nghiêm ngặt hơn.

Đồng thời, các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng cần chủ động hơn trong việc xây dựng lộ trình sử dụng vốn. Khi rào cản về phí cũng như tài sản thế chấp được hạ thấp, dòng vốn tự nhiên không còn là điểm nghẽn, từ đó tạo tiền đề để khối doanh nghiệp tư nhân nói chung phát triển, đóng góp nhiều hơn vào mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số của cả nước.