Nối cao tốc TP.HCM-Long Thành với Biên Hoà-Vũng Tàu: Còn vướng mắc, thu phí theo phương án tạm thời

Tuy nhiên việc đưa vào vận hành chính thức vẫn đang gặp nhiều rào cản do phương án tổ chức giao thông chưa được phê duyệt, hệ thống biển báo chưa hoàn thiện và những vướng mắc về quy định thu phí kín.

Hệ thống phần mềm đã sẵn sàng kết nối

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam, VEC cùng đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí (TASCO) đã khẩn trương triển khai các phương án kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu thông xe tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu kết nối vào cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (HLD). Đến nay, về mặt công nghệ, hệ thống phần mềm thu phí đã được điều chỉnh xong để sẵn sàng ghi nhận dữ liệu phương tiện từ các hướng mới.

Tuy nhiên, việc triển khai thực tế lại không đơn giản như việc nâng cấp phần mềm. Nút giao Long Thành – điểm giao cắt quan trọng nhất trong dự án này đang là một "nút thắt" về mặt pháp lý và hạ tầng kỹ thuật. Đây là nút giao có cấu trúc rất phức tạp với 3 tầng và nhiều nhánh kết nối từ các chủ đầu tư khác nhau như Ban Quản lý dự án 85 và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV).

Vướng mắc từ hạ tầng và phương án tổ chức giao thông

Theo đại diện VEC, một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là phương án tổ chức giao thông (POTCGT) toàn bộ nút giao Long Thành vẫn chưa được phê duyệt chính thức. Các nhánh kết nối từ cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu lên cao tốc HLD do các đơn vị khác đầu tư hiện cũng chưa hoàn chỉnh hồ sơ bàn giao đưa vào sử dụng.

Việc thiếu hệ thống biển báo đồng bộ và phương án phân luồng được duyệt khiến đơn vị vận hành chưa đủ cơ sở pháp lý để mở thông kết nối. VEC nhấn mạnh rằng, để đảm bảo an toàn giao thông và tuân thủ pháp luật, các thủ tục này cần được hoàn thiện trước khi chính thức cho phép phương tiện lưu thông qua lại giữa hai tuyến cao tốc.

Bài toán khó về mô hình thu phí kín

Một vấn đề kỹ thuật phát sinh là tại nút giao Long Thành không bố trí trạm thu phí, biến đây thành một "điểm mở" trong hệ thống vốn đang vận hành theo mô hình thu phí kín. Theo quy định tại Nghị định 119/2024/NĐ-CP và Thông tư 34/2024/TT-BGTVT, các tuyến cao tốc phải thực hiện thu phí điện tử không dừng theo hình thức kín hoàn chỉnh, tức là phải ghi nhận đầy đủ dữ liệu tại mọi điểm vào và ra.

Việc thiếu thiết bị tại nút giao Long Thành dẫn đến nguy cơ không ghi nhận đủ hình ảnh, thông tin giao dịch và lịch trình di chuyển của phương tiện. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát và đối soát doanh thu mà còn tiềm ẩn nguy cơ khiếu nại từ khách hàng khi việc xác định chặng tính phí có thể xảy ra sai lệch.

Cơ chế tính tiền mặc định và giải pháp "thu phí cưỡng bức"

Để giải quyết bài toán thiếu dữ liệu đầu vào hoặc đầu ra tại nút giao không có trạm, VEC đã xây dựng một cơ chế tính tiền đặc thù. Ông Bùi Đình Tuấn, Giám đốc Trung tâm quản lý vận hành bảo trì đường cao tốc (VEC) giải thích cụ thể:

"Về nguyên tắc, quy trình thu phí bình thường là ghi nhận tín hiệu tại đầu vào (trạm A) và đầu ra (trạm B) để tính tiền. Tuy nhiên, nút giao Long Thành không có trạm thu phí nên sẽ xảy ra tình trạng đầu vào có tín hiệu nhưng đầu ra lại không.

Chúng tôi sẽ mặc định: Nếu phương tiện đã vào cao tốc nhưng không thấy tín hiệu đầu ra trong vòng 3 tiếng (do đã thoát ra tại nút giao Long Thành), hệ thống sẽ tính tiền từ trạm vào đến trạm Long Thành. Ngược lại, xe đi vào từ hướng Biên Hòa (không có tín hiệu vào) và ra tại một trạm bất kỳ trên tuyến HLD sẽ bị tính tiền từ nút giao Long Thành đến trạm ra đó".

Ngoài ra, tại các trạm thu phí như Long Phước, đơn vị vận hành dự kiến sẽ phải áp dụng hình thức "thu phí cưỡng bức". Do xe đi từ hướng Biên Hòa vào không có thẻ dữ liệu đầu vào, hệ thống barie tự động sẽ không mở. Khi đó, nhân viên sẽ phải trực tại các làn riêng, thực hiện ấn nút mở thủ công và trừ tiền trực tiếp trên tài khoản giao thông của khách hàng.

Khuyến cáo cho người tham gia giao thông

Trong giai đoạn vận hành tạm thời với hệ thống hạ tầng chưa đồng bộ, VEC lưu ý có thể xảy ra tình trạng ùn tắc cục bộ hoặc những rắc rối trong việc đối soát trừ tiền. Đơn vị vận hành rất mong nhận được sự thông cảm và chia sẻ từ người dân khi phải triển khai phương án thu phí trong điều kiện bất khả kháng này để tạo điều kiện lưu thông giữa hai tuyến cao tốc.

Để hạn chế tối đa sự cố, VEC khuyến cáo tài xế lưu thông từ hướng Biên Hòa vào cao tốc HLD nên ưu tiên đi vào làn ngoài cùng bên phải tại bất kỳ trạm thu phí nào khi kết thúc hành trình để nhân viên hỗ trợ xử lý thủ công nhanh nhất. Đồng thời, các chủ phương tiện cần kiểm tra và đảm bảo tài khoản thu phí có đủ số dư để tránh việc phải dừng lại xử lý tại trạm, gây ảnh hưởng đến dòng xe phía sau.

Hiện tại, VEC vẫn đang tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng để hoàn thiện các thủ tục pháp lý và hạ tầng còn thiếu, sớm đưa việc kết nối giữa hai tuyến cao tốc trọng điểm này vào vận hành một cách trơn tru và chuyên nghiệp nhất.