Đốt rơm rạ và đốt rác tự phát ảnh hưởng chất lượng không khí

Ghi nhận tại các khu dân cư nội đô cho thấy hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt hiện nay cơ bản được thực hiện đều đặn, góp phần giữ gìn vệ sinh môi trường. Tại nhiều phường, rác được tập kết đúng giờ và nhanh chóng được lực lượng vệ sinh môi trường vận chuyển đi xử lý. 

Chị Minh Phương, người dân sống tại phường Nghĩa Đô, cho biết: “Theo mình, việc xử lý rác thải ở khu được xử lý khá ổn rồi. Bình thường, người dân ở khu mình sẽ gom rác lại một góc để bên nhân viên công ty môi trường thu gom và đưa lên xe rác. Tuy nhiên vẫn có một số trường hợp người dân vứt rác bừa bãi, gây mất vệ sinh và mất mỹ quan đô thị. Ở đây, mình chưa thấy tình trạng đốt rác bao giờ”

Chị Nguyễn Ngân, cư dân tại làng Phú Đô, thuộc phường Từ Liêm, Hà Nội chia sẻ việc thu gom rác diễn ra định kỳ mỗi ngày, hạn chế tối đa tình trạng tồn đọng rác thải trong khu dân cư: “Rác đang được thu gom rất định kỳ và vào chiều tối người ta đi thu gom, một ngày mấy chuyến, tập kết ở một khu xa dân cư”

Trong khi đó, tình trạng đốt rác tự phát vẫn xảy ra tại một số khu vực, đặc biệt là khu vực ven đô. Những cột khói mỏng xen lẫn mùi khét của rác và rơm rạ cháy dở vẫn diễn ra tại một số khu vực ngoại thành Hà Nội, chủ yếu tại các bãi đất trống, khu vực đồng ruộng hoặc ven đường, gần khu dân cư. 

Theo bà Liên, sinh sống tại phường Tây Tựu, Hà Nội, tình trạng đốt rác tự phát thỉnh thoảng xảy ra trên đoạn đường Phúc Đam, chủ yếu xuất phát từ một số cá nhân thiếu ý thức. Theo bà, dù đã nhắc nhở nhiều lần, hành vi này vẫn tiếp diễn với tần suất 1 -2 lần/tháng: 

“Thỉnh thoảng những người thiếu ý thức vẫn đốt đấy, khói ngạt thở như là hun chuột, không ai chịu được. Những đồ phế thải, rác thải, ni lông, giấy rác, họ bảo đốt cho gọn, sạch nhưng khiến không khí ngột ngạt”

Cách Phúc Đam không xa là đoạn đường Phú Minh chạy qua khu đất trồng rau của người dân, cũng ghi nhận tình trạng đốt rác. Tại đây, một số bãi rác nhỏ xuất hiện vết cháy, để lại lớp tro đen cho thấy đã từng bị đốt.

Em Phương Linh, hàng ngày đi học qua đoạn đường này phản ánh: “Em thấy ô nhiễm không khí, khói bụi với mùi rác nó tỏa xung quanh gây ô nhiễm.”

Tại các khu vực ngoại thành, tình trạng đốt rác và rơm rạ có xu hướng phổ biến hơn. Anh An, sống tại xã Dương Hòa, thuộc huyện Hoài Đức cũ, cho biết tại đây thỉnh thoảng vẫn có đốt rác và rơm rạ: 

“Bãi rác ở ngay chỗ đằng đồng này cũng hay đốt rác. Có mấy bãi rác ở dưới đây cũng hay đốt. Họ toàn đốt rác nên nhìn kinh lắm. Họ toàn đốt trộm vào buổi chiều hoặc buổi tối lúc mọi người không để ý. Việc đốt rác sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, người dân dễ bị ho, hít thở ngột ngạt, mà trẻ con cũng hay bị viêm phế quản này, viêm phổi nhiều này.”

Trên trục đường giao giữa Phan Trọng Tuệ và Huỳnh Cung, thuộc huyện Thanh Trì cũ, một số điểm đốt cũng được tìm thấy. Là người dân thường xuyên đi bộ vào mỗi buổi chiều gần khu vực này, bạn Quỳnh Phương chia sẻ: 

“Thỉnh thoảng, mình cũng có thấy người ta đốt rác vì mình hay đi bộ ở một cái khu đất trống gần đấy. Mình ngửi thấy mùi và cột khói bốc lên. Dù họ đốt khá xa khu dân cư nhưng khi khói bốc lên vẫn sẽ lan sang khu vực của mọi người đi bộ, gây mùi khó chịu và ô nhiễm. Mình nghĩ điều này cũng ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là với trẻ em.”

Theo ghi nhận của phóng viên, các điểm đốt rác, đốt rơm rạ tự phát phần lớn có quy mô nhỏ, cột khói không quá cao và đậm đặc như tại các bãi lớn. Tuy nhiên, các điểm đốt này vẫn phát sinh mùi khói khó chịu, lan rộng và gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân, kể cả khi nằm cách khu dân cư một khoảng nhất định.

Đốt rác hay đốt rơm rạ có thể được xem là giải pháp nhanh, gọn ở góc độ cá nhân nhưng lại gây hệ lụy lâu dài cho môi trường và sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng gia tăng, những hành vi này nếu không được kiểm soát sẽ tiếp tục trở thành nguồn phát thải ô nhiễm ngay trong khu dân cư.

Theo Giáo sư Hoàng Xuân Cơ, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, quá trình đốt cháy các vật liệu trong không khí (đốt hở), đốt rác có thể  gây phát thải nhiều chất gây ô nhiễm không khí, gây ra khói, bụi mịn PM 2.5 và CO. Tuy nhiên, đốt rác tự phát chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng ô nhiễm không khí hiện nay. Hà Nội cần thực hiện kiểm kê các nguồn thải và đưa ra những giải pháp tập trung vào nguồn thải chính. 

UBND thành phố Hà Nội đã ban hành văn bản số 1467 ngày 8/4/2026 về triển khai quyết liệt các biện pháp nhằm chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và đốt rác tự phát trên địa bàn thành phố Hà Nội. Trong đó, giao UBND các xã, phường tổ chức thực hiện các giải pháp kỹ thuật và quản lý để kiểm soát chặt chẽ, xử lý nghiêm các hành vi đốt rơm rạ, đốt rác không đúng nơi quy định; tổ chức rà soát, khoanh vùng các khu vực có nguy cơ cao, bố trí lực lượng kiểm tra, giám sát liên tục. Đồng thời, các xã, phường thiết lập và công khai đường dây nóng; tiếp nhận và xử lý thông tin phản ánh tối đa 02 giờ. 

Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện trước UBND thành phố trong trường hợp để xảy ra tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và đốt rác trên địa bàn quản lý.

Đáng chú ý, văn bản đã nêu "các phản ánh của người dân và cơ quan báo chí được xem là nguồn thông tin chính thức để kiểm tra, xử lý và xác định trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương."