Đề xuất giảm trừ gia cảnh theo lương tối thiểu vùng: Liệu có hợp lý?

Nhiều tỉnh thành, bộ ngành đề xuất quy định mức giảm trừ gia cảnh trong luật Thuế thu nhập cá nhân dựa theo lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định. Liệu đề xuất này có phù hợp?

Điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh để giảm bớt gánh nặng

Tăng mức giảm trừ gia cảnh – đó là mong muốn của nhiều người lao động khi hiện nay mức chi phí sinh hoạt đều tăng cao, trong khi mức giảm trừ gia cảnh vẫn “đứng yên” từ tháng 7/2020. 

Chị Thuỳ Anh, sinh sống và làm việc tại Hà Nội chia sẻ: "Sắp tới, lương tối thiểu vùng tăng bình quân 6%. Bên cạnh niềm vui tăng lương thì chúng tôi cũng có nhiều nỗi lo mới bởi chi phí sinh hoạt các thứ tăng lên nhưng mức giảm trừ gia cảnh thì vẫn giữ nguyên. Chúng tôi rất mong có thể điều chỉnh khoản này để giảm bớt gánh nặng".

Góp ý vào dự án luật Thuế TNCN (thay thế), nhiều tỉnh thành, bộ ngành đề xuất quy định mức giảm trừ gia cảnh trong luật Thuế thu nhập cá nhân dựa theo lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định.  Bộ Tài chính cũng cho biết, tại dự thảo hồ sơ đề nghị xây dựng luật đã đặt ra việc xác định mức giảm trừ gia cảnh căn cứ vào nhiều yếu tố, trong đó mức lương tối thiểu vùng là một căn cứ tham chiếu để xác định mức giảm trừ gia cảnh. Theo Bộ Tài chính, lương tối thiểu vùng giúp phản ánh sự khác biệt về mức sống và chi phí sinh hoạt giữa các khu vực, góp phần nâng cao đời sống người lao động.

Đồng tình với đề xuất xác định mức giảm trừ gia cảnh theo lương tối thiểu vùng, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong nêu ý kiến:

"Việc nâng mức giảm trừ gia cảnh theo tối thiểu vùng thì cũng tốt bởi phù hợp với thực tiễn đối tượng với những người từ vùng khác nhau với các mức sống khác nhau, thu nhập khác nhau thì cũng nên có sự khác nhau về mặt thuế. Hiện nay, rõ ràng mức thuế thu nhập cá nhân là cao. Việc chậm điều chỉnh sẽ gây thiệt thòi cho những người nộp thuế nên việc điều chỉnh là hết sức cần thiết".

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam cho biết, việc căn cứ mức lương tối thiểu vùng sẽ có nhiều mức giảm trừ gia cảnh khác nhau: 

"Căn cứ vào mức lương tối thiểu của khu vực vùng thì rõ ràng là có rất nhiều mức giảm trừ gia cảnh. Tức là mức giảm trừ gia cảnh của vùng này có thể là thấp, nhưng vùng khác lại cao. Chúng ta không chỉ nhìn vào mức lương tối thiểu mà chúng ta còn phải xem xét lại lương về khu vực rồi vùng và kể cả các lĩnh vực cần thu hút, ưu đãi để kéo những nhân lực vào các hoạt động đó".

Chỉ nên coi lương tối thiểu vùng là căn cứ để xây dựng mức giảm trừ gia cảnh

Tuy nhiên, khi đề xuất này được đưa ra cũng bộc lộ nhiều bất cập như chia sẻ của PGS TS Lê Xuân Trường, Trưởng khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính:

"Tôi cũng ủng hộ ý tưởng nên có căn cứ vào thu nhập tối thiểu vùng, lương tối thiểu vùng để mà xác định nhưng chỉ nên coi đó là một trong những căn cứ để xem xét thôi. Bởi việc quản lý sẽ rất phức tạp bởi chúng ta quản lý lương tối thiểu vùng của một doanh nghiệp là nó ở vùng đấy, thì phải tuân thủ quy định ở vùng đấy, còn người lao động thì người ta có thể hộ khẩu thường trú ở đây và người ta làm chỗ khác, nay người ta làm doanh nghiệp nay, mai người ta làm doanh nghiệp khác"

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín cũng cho rằng, đề xuất này là bất hợp lý và chỉ nên coi lương tối thiểu vùng là một trong những căn cứ để xây dựng mức giảm trừ gia cảnh.

Ông Nguyễn Văn Được phân tích: "Chỉ tiêu mức lương tối thiểu vùng cũng là tham số, chỉ tiêu để chúng ta xây dựng nhưng không thể chỉ dựa vào mức lương tối thiểu vùng để xây dựng được. Bởi vì, mức lương tối thiểu vùng gắn với địa lý của từng nơi, hoặc điều kiện sống của từng vùng. Tuy nhiên, một người lao động chỉ làm ở 1 nơi thôi nhưng họ có thu nhập ở nhiều nơi. Mức lương tức là mức lương chính xây dựng ở từng vùng thì phù hợp bởi vì họ chủ yếu làm việc ở một nơi đó. Còn thuế thu nhập cá nhân thì phải tính trên phạm vi toàn cầu, không phải chỉ ở lãnh thổ.

Chính vì vậy, nếu sử dụng mức lương tối thiểu vùng này thì có thể phù hợp với 1 số đối tượng nhưng sẽ xảy ra những cái bất cập, khó khăn cho người nộp thuế trong công tác quản lý, thu đươc thuế, cũng như taọ ra sự bất bình đẳng".

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia kinh tế cũng kiến nghị, luật Thuế thuế thu nhập cá nhân hiện có nhiều vấn đề bất cập cần được sửa đổi tổng thể. Tuy nhiên nếu chờ đến kỳ họp tháng 5.2026 mới thông qua và năm 2027 mới có thể áp dụng thì quá chậm.

Do vậy, đề nghị Bộ Tài chính cần trình Chính phủ để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết điều chỉnh tăng mức giảm trừ gia cảnh ngay từ kỳ tính thuế năm 2025. Điều này góp phần bảo đảm đời sống của người làm công ăn lương, đồng thời phục vụ mục tiêu kích cầu tiêu dùng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.