Cột điện và vết bụi thời gian

"Cột đèn này thời Pháp đấy. Nó xây dựng được hơn trăm năm nay rồi đấy. Nhà máy nước này có này, cái cầu Long Biên là cũng có".

Trong ký ức của nhiều người Hà Nội, cây cột điện gắn liền với những căn nhà sơn vàng, mái ngói, với những chuyến tàu leng keng dọc phố và cây cầu Long Biên. Những cột điện này còn được dựng trước khi có tháp nước Hàng Đậu, và là một trong những cột điện đầu tiên đưa ánh điện đến với Hà Nội. Có tài liệu nói tuổi của chúng khoảng 135 năm. 

Ở khu vực quanh tháp nước Hàng Đậu, giờ đây chỉ còn 2 cây cột điện như vậy. Một cột nằm ngay cạnh tháp nước, còn một cột ở phía đối diện, cạnh vườn hoa Vạn Xuân. Cột điện bằng thép, bộ khung chính có 4 thanh chữ V được giằng với nhau bởi các thanh chữ V nhỏ hơn, cố định mối nối bằng bu lông.

Ở những quán nước cạnh đó, hàng ngày có biết bao vị khách dừng chân. Tháp nước Hàng Đậu thu hút rất nhiều bạn trẻ tới chụp ảnh check-in cùng kiến trúc độc đáo, cửa mái vòm của ngọn tháp và hàng lộc vừng đẹp như mơ ngay cạnh, nhưng không phải ai cũng để ý tới cây cột điện, vì nó hoen gỉ, cũ kĩ và đơn điệu.

Chỉ có những người cao tuổi mới biết câu chuyện về nó. Những cây cột điện từng gắn với một thời tuổi thơ, tuổi trẻ của họ:

"Ngày xưa là cái cột đèn này mỗi một phố một chiếc, như kia. Ở đây nó vẫn có, cột đèn nó cũ kĩ rồi. Mình tháo dỡ ra nhiều thì thứ nhất để lâu năm rồi, sắt nó hay gỉ, sợ sét đánh chứ ngày xưa là mỗi một phố là một cột đèn bằng bê tông hoặc làm sắt, sắt là ít hơn bê tông".

Cây cột điện cũ đứng giữa hàng cây lộc vừng quanh tháp nước Hàng Đậu. Nếu lộc vừng 4 mùa thay áo, xanh ngát rồi vàng ruộm, đỏ rực… thì cây cột điện vẫn thế, không có gì thay đổi, ngoài sự ngả màu của sắt thép theo thời gian. Cột điện vẫn đứng đó, như một bậc cao niên, chứng kiến sự thay đổi của thành phố, con người và cảnh vật. 

Những cây cột đầu tiên đã từng mang ánh sáng điện đến Hà Nội, từng đảm bảo điện cho Hà Nội trong suốt chặng đường dài. Hơn một trăm năm, thời gian đã nhuốm màu lên bộ khung thép. Trên thân cột có những đoạn dây cáp được mắc lên, nhưng chỉ để nâng đỡ cho những cái mới sau này.

"Treo cáp là cáp điện thoại này, mạng này chứ còn nó có điện đâu. Điện là bây giờ là ngầm rồi".

Từ những chiếc cột điện hơn 100 năm tuổi, khi dựng xây lại, đã có những thời kỳ, Hà Nội chằng chịt dây dợ trên đầu, nào điện nào cáp viễn thông… Đến nay lưới điện Thủ đô đã thay đổi hoàn toàn. Đi bộ trên phố nội thành, bạn gần như không còn thấy cột điện, dây điện, vì đã được hạ ngầm để an toàn cho người dân và đảm bảo mỹ quan đô thị.

Ngay bên cạnh cây cột điện hơn trăm tuổi ấy, một tủ điện mới được dựng lên, được sơn phủ sáng màu, được trang trí tươi tắn và trẻ trung, vừa như tương phản, vừa như tiếp nối giữa các thế hệ.

Hà Nội, thành phố nơi quá khứ và hiện tại đan xen với nhau. Giữa thành phố đang đổi mới và phát triển từng ngày, có những mảnh kí ức hàng trăm năm còn sót lại. Dù chỉ là những bức tượng, những mái nhà, hay chỉ đơn giản là chiếc cột điện cũ kỹ đã “nghỉ hưu” từ lâu, Hà Nội vẫn ôm trọn tất cả vào lòng. Quá khứ vẫn tiếp nối, ký ức vẫn được lưu lại đầy trân trọng, trong dòng chảy hôm nay.