Cắt giảm điều kiện kinh doanh: Từ chỉ đạo đến kỳ vọng thực chất

Tại cuộc họp Thường trực Chính phủ ngày 13/4/2026, Thủ tướng đã yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương đề xuất phương án cắt giảm ngay trong tháng 4. Quyết tâm này đang thắp lên nhiều kỳ vọng từ cộng đồng doanh nghiệp và người dân. 

Gánh nặng thủ tục

6 giờ sáng, khu bán thực phẩm tươi sống tại chợ đã đông khách. Với chị Nguyễn Thị Lan – một hộ kinh doanh thịt lợn hơn 10 năm nay, việc buôn bán không chỉ là câu chuyện lời lãi, mà còn là những thủ tục phải “chạy theo” định kỳ: "Như bên tôi, giấy an toàn thực phẩm mỗi năm phải đi làm lại. Có lần tôi đi nộp hồ sơ, thiếu một giấy xác nhận tập huấn là phải về bổ sung, đi lại mất 2–3 ngày. Mỗi lần như vậy vừa mất công, vừa phải nghỉ bán, coi như mất luôn thu nhập."

Những câu chuyện như của chị Lan không phải cá biệt. Theo đánh giá của Chính phủ, chi phí tuân thủ các điều kiện kinh doanh hiện nay vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng chi phí hoạt động của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Không chỉ hộ kinh doanh nhỏ lẻ, các doanh nghiệp cũng đang chịu áp lực từ những quy định chồng chéo. Ông Nguyễn Văn Minh – chủ một doanh nghiệp làm cơ khí lâu năm ở TP Hồ Chí Minh chia sẻ: "Một dự án mở rộng xưởng của chúng tôi mất gần 6 tháng chỉ để hoàn tất các thủ tục liên quan đến phòng cháy chữa cháy, môi trường và giấy phép xây dựng. Có những nội dung gần giống nhau nhưng vẫn phải làm riêng cho từng cơ quan. Chi phí không chính thức thì không nói, nhưng riêng chi phí thời gian là rất lớn"

Trước thực trạng này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương đề xuất phương án cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, với mục tiêu không chỉ giảm về số lượng mà còn cắt giảm ít nhất 50% thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Đây là kỳ vọng lớn của cộng đồng doanh nghiệp.

Ở góc độ hiệp hội, TS. Mạc Quốc Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội – cho rằng những thủ tục liên quan đến đất đai, xây dựng, phòng cháy chữa cháy hay kiểm tra chuyên ngành đang là các “điểm nghẽn” lớn nhất đối với doanh nghiệp: "Từ thực tiễn của doanh nghiệp thì tôi cho rằng là những cái nhóm thủ tục mà gây áp lực nặng nhất hiện nay đối với các doanh nghiêp. Đó là các cái thủ tục về đất đai, về mặt bằng sản xuất, xây dựng, phòng cháy chữa cháy rồi môi trường, kiểm tra chuyên ngành và các thủ tục mà cấp phép phải xin ý kiến nhiều tầng nước. Đây là những khâu mà làm doanh nghiệp mất rất nhiều thời gian và khó dự báo nhất và dễ phát sinh các chi phí ngoài dự kiến nhất."

Kỳ vọng đột phá từ cải cách thực chất

Chính phủ cũng đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đồng thời chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, phù hợp với thông lệ quốc tế, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Đồng tình với chủ trương này, ông Đậu Anh Tuấn – Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) – đánh giá đây là tín hiệu tích cực, thể hiện quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh ngay từ những bước đi đầu tiên của Chính phủ: "Đối với doanh nghiệp và nền kinh tế thì việc thúc đẩy cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh có vai trò rất lớn. Trước hết là tiết kiệm chi phí, thời gian và vốn liếng, giảm rủi ro cho doanh nghiệp rất nhiều. Rất nhiều những dự án những doanh nghiệp đang gặp vướng mắc trên thực tế. Bởi vì những cản trở từ thủ tục hành chính, từ sự phối hợp giữa các bộ ngành, từ chất lượng chưa cao của một số quy định pháp luật.

Cho nên việc Chính phủ dồn sức, dồn ưu tiên và đưa tín hiệu về việc cải thiện môi trường kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh có ý nghĩa rất lớn. Điều này thể hiện rằng Chính phủ sẽ đồng hành cùng nhà đầu tư, cùng doanh nghiệp và tìm nhiều giải pháp khơi thông nguồn lực này để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao của Chính phủ trong giai đoạn tới."

Theo TS. Mạc Quốc Anh, khó khăn của doanh nghiệp không chỉ nằm ở số lượng thủ tục, mà còn ở sự thiếu minh bạch và khả năng dự báo. Điều quan trọng nhất của cải cách lần này là chuyển từ cắt giảm hình thức sang cải cách dựa trên kết quả thực chất mà doanh nghiệp có thể cảm nhận được:

"Quan trọng nhất là có cảm thấy môi trường doanh được minh bạch ổn định và dự báo hơn hay không. Vì tinh thần này thì hoàn toàn phù hợp với yêu cầu mới của Chính phủ mới. Không chỉ là cắt giảm điều quyền kinh doanh mà còn phải cắt giảm cả 50 % thời gian thực hiện rồi 50 % phí tuân thủ. Đó là một cách mà chúng tôi đánh giá là tiếp cận rất đúng và trúng. Vì doanh nghiệp thì không sống bằng các khẩu hiệu cải cách, mà doanh nghiệp sống bằng các dòng tiền, bằng tốc độ ra thị trường và bằng niềm tin vào thể chế."

Từ hơn 4.600 điều kiện kinh doanh hiện nay đến mục tiêu cắt giảm mạnh mẽ trong thời gian tới, có thể thấy quyết tâm cải cách đang rất rõ ràng. Tuy nhiên, như kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, điều quan trọng nhất vẫn là sự thay đổi thực chất trong từng thủ tục cụ thể – để mỗi giấy phép được cắt giảm không chỉ là một con số, mà còn là chi phí, thời gian và cơ hội được tiết kiệm cho nền kinh tế./.